قۇمارلىق قۇردىمى

تاياۋدا لۋدومانيا تۋرالى قابىلدانعان زاڭ ويىنعا تاۋەل­دى­لىكپەن كۇرەسۋدىڭ كەشەندى جوس­پارى باستالعانىن كورسەتەدى. دەگەنمەن زاڭ تالاپتارىن كۇ­شەي­تۋمەن قاتار, قۇمار ويىندارعا قار­سى قوعامدىق يممۋنيتەت قا­لىپ­تاستىرۋ ماڭىزدى. الماتى قا­لا­لىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق ور­تا­لىعىنىڭ ديرەكتورى ساپار راح­مەنشەەۆ قۇمار ويىندارعا بەيىم­دىلىك قالاي بەلەڭ الاتىنى مەن تاۋەلدىلىكتى جەڭۋگە كەدەرگى كەل­تى­رەتىن نەگىزگى پروبلەمالاردى اتادى.

– قۇمار ويىندار ءوز دامۋىندا ءۇش كەزەڭنەن وتەدى. العاشقى كەزەڭ – كوپ جاعدايدا بىرەۋدىڭ يتەرمەلەۋى ارقىلى بولادى. مىسالى, «بىرگە ويناۋعا» كون­دى­رەتىن قىزىقتى قارسىلاستىڭ نەمەسە سەرىكتەستىڭ پايدا بولۋى. بەلگىلى ءبىر ويىنعا اۋەستەنىپ, ادام قانشا ۇتىلعانىن بايقامايدى, تەك ءوزىنىڭ جەڭىسىن كورەدى. بۇل وعان قۋانىش سىيلايدى. بۇل كەزەڭدە ويىنشى سۇيىكتى ويىنىنان وڭاي شىعا الادى. ەكىنشى كەزەڭ – ويىن ۋاقىتى ارتادى. مۇنىڭ سەبەپتەرى قيىن دەڭگەيلەر بولۋى مۇمكىن, ويىنشى باسقا ەشقانداي جولدى كورمەي, قۇمارىن تەك ويىنمەن قاندىرعىسى كەلەدى. ادام ەسكى دوستارىمەن كەزدەسۋ, كينوعا بارۋ, جاياۋ سەرۋەندەۋ سياقتى ءومىردىڭ قۋانىشىنان بىرتىندەپ باس تارتادى. ونىڭ ورنىنا ول ۋاقىتىن كومپيۋتەردە, ويىن اۆتوماتىندا نەمەسە كازينودا وتكىزەدى. ءۇشىنشى كەزەڭ – ويىن ءومىردىڭ مانىنە اينالادى. ناۋقاس ءوزىنىڭ اۋرۋىن مويىنداي المايدى, بىراق كومەكسىز ەمدەلۋ مۇمكىن ەمەس. سەبەبى ويىن ونىڭ الەمىنە ەنىپ كەتكەن. ول ۇنەمى اشۋلانىپ, دەپرەسسيادا جۇرەدى, ءوڭى دە قاشىپ كەتەدى. بارلىق دەرلىك ويىنشىلار تاۋەلدىلىكتەن ارىلا الاتىنىنا سەنىمدى. دەگەنمەن قۇمار ويىندارعا تاۋەلدىلىكتى جەڭۋدىڭ ەڭ ۇلكەن قادامى وسىنداي پروبلەما بار ەكەنىن تۇسىنۋدەن باس­تالادى. ەگەر جۇيكە اۋرۋلارى نەمەسە دەپرەسسيا پايدا بولسا, ۋاقتىلى دارىگەرمەن كەڭەسۋ كەرەك. قۇمار ويىنعا تاۋەلدىلىكتى ەمدەۋ وتە قيىن, ويتكەنى ونىڭ پايدا بولۋىنىڭ باستى سەبەبى باستىڭ تەرەڭىندە جاتىر جانە فيزيكالىق ەمەس. اۋرۋدى جويۋ ءۇشىن الدىن الۋ ماڭىزدى. ويىن كەزىندە ادامنىڭ ميىندا ەسىرتكىگە ۇقساس ارەكەت بولادى. اتاپ ايتقاندا, ءلاززات گورمونى ەندورفين شىعا­رى­لادى. ايىرماشىلىق تەك ەسىرتكى قابىلداۋ كەزىندە ەندورفين حيميالىق رەاكتسيا ارقىلى شىعارىلادى, ال ويىن كەزىندە گورمون ءوز ەركىمەن شىعارىلادى,– دەيدى ساپار راحمەنشەەۆ.

ساراپشىلار ويىنعا تاۋەل­دىلىكتىڭ پسيحولوگيالىق سەبەپ­­تەرىن وتباسىنداعى لايىق­سىز تاربيە, اتا-انا مەن جا­قىن­دارىنىڭ ويىن وينا­عان­دا­رىنا كۋا بولۋ, جاعىمسىز ورتا, دومينو, كارتا, مونوپوليا سەكىلدى ويىندارعا بالا كەزدەن قۇمار بولۋ, ماتەريالدىق قۇن­دى­لىق­تار­دى جوعارى باعالاۋ, باي تۋىس­تارى مەن تانىستارىنا دەگەن قىزعانىش, بارلىق ماسەلەنى اقشا ارقىلى شەشۋگە بولادى دەگەن سەنىم قالىپتاسۋىمەن بايلانىس­تىرادى. دەرتتەن ايىعۋ ءۇشىن كاسىبي كومەكتەن بولەك, جاقىن جانداردىڭ قولداۋى اسا ماڭىزدى.

پسيحولوگ دينا حاسەنوۆا, ويىن­عا تاۋەلدىلىك كەز كەلگەن ادام­نىڭ جەكە ءومىرى مەن جۇمى­سىنا, الەۋمەتتىك بايلانىستارىنا تەرىس اسەر ەتەتىن كۇردەلى ماسەلە ەكەنىن ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, تىرنەكتەپ تاپقانىن قۇمار ويىنعا قۇربان قىلعانداردىڭ دەنى – جاس­تار.

«كومپيۋتەردەگى ءتۇرلى ۆيرتۋالدى ويىندارعا اۋەستىك بالا پسيحولوگياسىن بۇزاتىنىن ەستەن شىعارماعان ءجون. مۇنداي ويىن­دار بالا ساناسىن بىرتە-بىرتە شىنايى ومىردەن الشاقتاتىپ, جالعان تۇسىنىكتەرگە جەتەلەيدى. ەڭبەككە قۇلشىنۋ, ورتامەن ارالاسۋ, سپورتپەن شۇعىلدانۋ, جاقىندارىنا دەگەن جاناشىرلىق سەزىمى ودان اجىراي باستايدى. ەڭ قاۋىپتىسى ويىن بارىسىنداعى تەز قول جەتكىزگەن ۆيرتۋالدى تابىس­تار وڭاي ولجاعا كەنەلۋگە دەگەن قۇشتارلىعىن وياتىپ, بولاشاقتا لۋدومانياعا الىپ باراتىن باستىك ويىندارعا جول اشۋى مۇمكىن. مەكتەپ جاسىنداعى بالالارىنىڭ ويىنقۇمارلىققا سالىنعانىن ايتىپ, قانشاما اتا-انا الدىمىزعا كەلەدى. ەڭ وكىنىشتىسى, جىل وتكەن سايىن بۇل ستاتيستيكا جاسارىپ بارادى. ينتەرنەتتەگى ەركىن كوسىلگەن سايتتار, جارناماسى جەر جارعان قۇمار ويىندار ءبىر مارتە كەزدەيسوق كىرگەن بالانىڭ ءوزىن اقىرىنداپ تاۋەلدىلىككە تار­تادى. وعان توتەپ بەرۋدىڭ توتە جولى – اتا-انا تاراپىنان باقىلاۋدى كۇشەيتۋ. ينتەرنەت كەڭىستىگى قوقىسقا تولى. قولىنا ول قوقىستىڭ بارىنە ەركىن جول اشاتىن سمارتفون ۇستاتقان ەكەنسىز, وڭ سولىن تانىماعان, قالاي بۇرساڭ سولاي يىلەتىن بالاڭىزدىڭ ءار قادا­مىنا جاۋاپتى بولىڭىز», دەيدى مامان.

الماتى قالاسى بويىن­شا ەكو­­نوميكالىق تەرگەۋ دەپار­تا­مەن­تى جىل سايىن «قۇمار ويىندارسىز قالا» جانە «ستوپ-ويىن» اۋقىمدى جەدەل-الدىن الۋ ءىس-شاراسىن جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. دەپارتامەنت 2023 جىلى زاڭسىز ويىن بيزنەسىنە قارسى ءىس-قيمىل جەلىسى بويىنشا 14 قىلمىستىق ءىستى تىركەگەن. ناتيجەسىندە, 4 ويىن زالى, 1 بۋكمەكەرلىك كەڭسە, 4 بۋك­مەكەرلىك كاسسا, 5 جاسىرىن كازينو, زاڭسىز ويىن تەرمينالى بار ­­
1 نۇكتەنىڭ جولى كەسىلگەن. 1500-دەن استام ويىن تەرمينالى جويىلعان.

«وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى­­جىلدىعىندا زاڭسىز ويىن بيز­نە­سىنە قارسى كۇرەس سالاسىندا دەپارتامەنتپەن 5 سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ تىركەلدى. 4 ونلاين-كا­زينو مەن ءبىر زاڭسىز ويىن زالىنىڭ قىزمەتى توقتاتىلدى. «تيكتوك», «Instagram» الەۋمەتتىك جەلىلەرىندە زاڭسىز قۇمار ويىن­داردى ۇيىمداستىرۋشىلار جاۋاپقا تارتىلدى. سونداي-اق زاڭسىز ويىن بيزنەسىنە قارسى ءىس-قيمىل جۇرتشىلىقپەن بىر­لەس­كەن كۇش-جىگەرمەن, ونىڭ ىشىندە الدىن الۋ ءىس-شارالارىن جۇرگىزۋ ارقىلى كورسەتىلۋى قاجەت ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. كاسىپ­كەر­لەردى, قوعامدىق جانە جاس­تار ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرىن, بلو­گەرلەر مەن باق وكىلدەرىن ءبىز­دىڭ دەپارتامەنتپەن بىرلەسىپ زاڭسىز ويىن بيزنەسىمەن كۇرەسكە قوسىلۋعا شاقىرامىز. بۇگىنگى تاڭدا ءبىز ىنتىماقتاستىق ءۇشىن اشىق­پىز جانە ءوز قۇزىرەتىمىزدىڭ شەگىندە كەز كەلگەن دابىلعا جاۋاپ بەرۋگە دايىنبىز», دەيدى الماتى قالاسى بويىنشا ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتى تەرگەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ساكەن قوندىباەۆ.

پسيحولوگتەر, جاقىندارىنىڭ بويىنان وسىنداي جاڭساق ءىستىڭ بەلگىسىن بايقاعان ازاماتتاردى ەش ويلانباستان ماماندار كومەگىنە جۇگىنۋگە شاقىرادى. جامان ادەتىن ءوز ەركىمەن تاستاپ, ويىندى مۇلدەم قويىپ كەتەتىندەر دە جوق ەمەس. تاۋەلدىلىك دەڭگەيىنە ءتۇسىپ كەتكەندەرگە كەشەندى كومەك اۋاداي قاجەت.

الماتى