وقىس وقيعا 1989 جىلدىڭ 22 مامىرىندا سەمەي قالاسىنداعى №35 قاتاڭ ءتارتىپتى سوتتالۋشىلارعا ارنالعان تۇزەۋ مەكەمەسىندە بولعان. وسكەمەن قالاسىنداعى 6638 اسكەري ءبولىمىنىڭ ۇگىت جانە ناسيحات ءبولىمىنىڭ اعا نۇسقاۋشىسى مايور الەكساندر رومانوۆ سول كۇنى جۇمىس ساپارىمەن سەمەي قالاسىنداعى تۇزەۋ مەكەمەسىن قاداعالاۋعا بارعان. ادەتتەگىدەي كۇن تارتىبىندەگى كەستەگە سايكەس تەكسەرىسكە كەلگەن اسكەري قىزمەتكەر وسىلايشا وقىس وقيعانىڭ ۇستىنەن تۇسكەن. ايەلدەردى كەپىلگە العاندار سۇراعان زاتتارىن وزدەرى مەجەلەگەن ۋاقىتتا اكەلمەسە, كەپىلگە العان ايەلدەردى شەتىنەن ءولىمشى ەتەمىز دەپ ايعايلاپ جاتقان. اسكەري قىزمەتشىلەر ءتيىستى ۋاقىتتا جازاسىن وتەۋشىلەردىڭ سۇراعان زاتتارىن ازىرلەپ, تۇزەۋ مەكەمەسىنىڭ الدىنا كولىكتى قويادى. ويتكەنى ءىس ناسىرعا شاپپاۋعا ءتيىس. ولار ءۇشىن الدىمەن كەپىلدىكتەگى التى ادامنىڭ ءبىر تال شاشى تۇسپەگەنى ماڭىزدى. الايدا ءبارى ولار ويلاعانداي بولمادى. كەنەت كەپىلدىكتەگى ءبىر ايەلدىڭ جانۇشىرا قينالىپ شىڭعىرعان داۋسى ەستىلدى. اينالاسىنان كومەك سۇراي ايعايلاعان داۋىستاردان 8 جىلدان 15 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرىلعانداردىڭ زورلىق-زومبىلىق ارەكەتكە كوشكەندەرىن اڭعارۋ قيىن ەمەس ەدى.
اسكەريلەردىڭ شاراسىزدىعىن سەزدىرۋ ءۇشىن قىلمىسكەردىڭ بىرەۋى كەپىلدەگى ايەلدىڭ كەڭىردەگىنە پىشاق تاقاپ «سەندەردى قانعا تويعىزامىن», دەپ باج ەتە قالدى. وسىنىڭ الدىندا عانا قاندىقول قىلمىسكەرلەر ءبىر ايەلدى كەلمەسكە جىبەرگەن. ارنايى توپ قاراقشىلاردىڭ قۇرساۋىنداعى باسقا جۇمىسشىلار ءجانتاسىلىم ەتپەي تۇرعاندا جەدەل شارا قولدانباسا بولمايدى. ارنايى توپتى باستاپ, جازاسىن وتەۋشىلەر جاسىرىنعان بولمەگە الدىمەن مايور الەكساندر رومانوۆ ەنىپ كەتەدى. بۇل مەزەتتە جازاسىن وتەۋشىلەرگە قارسى قۇرىلعان ءبىر ۋاقىتتا باسىپ الۋ توبى بىردەن ىسكە كوشكەن. تاپانشامەن قارۋلانعان ارنايى توپتى باستاعان مايور الەكساندر رومانوۆ ەسىكتى سىندىرىپ, توسقاۋىلدى تالقانداۋعا كىرىسەدى. ايتسە دە اككى قىلمىسكەرلەر دە اسكەريلەرگە قارسى شابۋىل جاسايدى. مينۋتتار اراسىنداعى ادام كوزى ىلەسپەس جىلدامدىقتا بولعان جانتالاستا قانىپەزەرلەردىڭ كوزى تولىعىمەن جويىلادى. وكىنىشكە قاراي, بۇل تەكەتىرەستە الەكساندردىڭ دا جۇرەگىنە قانجار سۇعىلادى. وردا بۇزعان وتىز جاسىندا ورالماس ساپارعا اتتانعان وفيتسەردىڭ وسىنداي كوزسىز ەرلىگىن بۇگىندە بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەس.
وزگەلەردىڭ ءومىرىن امان ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ءوز باسىن قاتەرگە تىككەن اسكەري قىزمەتكەردىڭ ەرلىگىنىڭ ارقاسىندا تۇتقىنعا تۇسكەن ءتورت ايەلدىڭ دەنەسىنە سىزات تۇسپەي, ءدىن امان قالادى. قالعانى اۋىر جاراقات الىپ, مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلدى. جۇمىسشىلاردى قانىپەزەرلەر قۇرساۋىنان بوساتىپ, جان الىپ, جان بەرىسكەن رومانوۆ «قىزىل جۇلدىز» وردەنىنىڭ يەسى اتانعانىن بىلمەي كەتتى. بىراق ونىڭ كوزسىز باتىرلىعىن ارىپتەستەرى ەشقاشان ۇمىتقان ەمەس.
وفيتسەر وسكەمەن قالاسىندا ومىرگە كەلگەن. ءتورت بالانىڭ ىشىندە ەلگەزەك بولىپ وسكەن ول مەكتەپتە بەلسەندىلىگىمەن كوزگە تۇسەدى. شاھارداعى №18 مەكتەپتە ءبىلىم العان ول ماتەماتيكا ءپانىن تەرەڭدەتىپ وقيدى. اكەسى قاراپايىم شارۋا يەسى بولعانىمەن, بالالارىنا ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋدى ءبىرىنشى مىندەتى دەپ بىلگەن جان ەكەنىن اپكەسى ايتىپ بەردى.
– الەكساندر كىشكەنتاي كۇنىنەن باۋىرمال ەدى. اسىرەسە انامنىڭ كوڭىلىنە قاراپ, قاباعىنا كىربىڭ تۇسىرمەۋگە تىرىساتىن. رەسەيدەگى ءنوۆوسىبىر جوعارى اسكەري-ساياسي جالپى اسكەري ۋچيليششەسىندە وقىپ جۇرگەن شاعىندا انامىزعا حات جازىپ, كۇن سايىن حال-احۋالىنان حابار الىپ تۇرۋعا ۋاقىت تاباتىن ەدى. قىزمەتكە تۇرعان شاعىندا كوك «جيگۋليىمەن» شىعىستىڭ كورىكتى جەرلەرىنە ساياحات قۇرعاندى ۇناتتى. ءىنى-قارىنداسقا قامقور بولىپ, شاعىن اۋلەتتەگى اۋىزبىرشىلىكتىڭ اجىراماس نىشانىنا اينالدى. قارالى حاباردى ەستىگەندە توبەمىزدەن جاي تۇسكەندەي بولدى. اسىرەسە قۇساعا باتقان انامىز جارتى جىلدان كەيىن دۇنيەدەن وزىپ كەتتى. وسى كەزدە قازاق حالقىنىڭ «اتالاتساڭ اتالات, بوتالاتا كورمە» دەگەنىن جان جۇرەگىمىزبەن تۇسىندىك. شىنىندا بەيبىت كۇندە باۋىر ەتى بالاسىنان ايىرىلۋ اتا-انا ءۇشىن اۋىر قاسىرەت ەكەن. باۋىرىمدى جەر قويىنىنا تابىستار ساتتە كىسى قاراسى قالىڭ بولدى. اسىرەسە جالعىز ءىنىمدى اقتىق ساپارعا شىعارىپ سالۋعا اسكەريلەر كوپ كەلدى. بۇل مەنىڭ ءىنىمنىڭ اسكەري سالاداعى ابىرويلى ەڭبەگى دەپ ويلايمىن. قازىر دە ۇلتتىق ۇلاننىڭ «شىعىس» وڭىرلىك قولباسشىلىعى اعامنىڭ ەرلىگىن ەشقاشان ۇمىت قالدىرعان ەمەس. وڭىرلىك قولباسشىلىققا قاراستى وسكەمەن قالاسىنداعى اسكەري بولىمدەر سالتاناتتى شارالاردىڭ قۇرمەتتى قوناعى رەتىندە ءبىزدى ۇنەمى شاقىرىپ تۇرادى. ءبىزدىڭ ەندىگى ارمانىمىز, باۋىرىمنىڭ ەسىمى ءوزى وقىعان مەكتەبىنە بەرىلسە دەيمىز. ويتكەنى وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىنداعى وتانشىلدىق سەزىمدى ءورشىتۋ ءۇشىن وزگەلەر ءۇشىن ءوز ءومىرىن قيعان قىزمەتكەردىڭ ەسىمى ۇلىقتالسا يگى, – دەيدى اننا سۋحانوۆا.
بۇگىندە «شىعىس» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنا قاراستى 6699 اسكەري بولىمىندە وفيتسەرگە ارنالعان مەموريال تاقتا بوي كوتەرگەن. ەسكەرتكىش تاقتادا رومانوۆتىڭ ءومىربايانى مەن سۋرەتى بەينەلەنگەن. اسكەري ءبولىم كومانديرىنىڭ ورىنباسارى مايور سايبجان ساگدۋللاەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەموريال تاقتانىڭ مەرزىمدى اسكەري قىزمەتشىلەرگە بەرەرى كوپ.
– رومانوۆقا قويىلعان مەموريالدى تاقتانى زەردەلەي وقىپ-تانىپ, وفيتسەردىڭ ەرلىگىنە تاعزىم ەتۋگە كەلەتىن جاندار كوپ. سونداي-اق وتان الدىنداعى بورىشىن اتقارۋعا كەلگەن ساربازدار دا رومانوۆتىڭ ومىرىنەن تاعىلىم الىپ, ونەگە تۇتادى. ولار دا وتىز جاسىندا قازا تاپقان ازاماتتاي ەرلىك جولىندا جانىن بەرەر اسقان باتىلدىق يەسى اتانعىسى كەلەدى, – دەيدى 6699 اسكەري ءبولىم كومانديرىنىڭ ورىنباسارى مايور سايبجان ساگدۋللاەۆ.
ال مايور رومانوۆتىڭ قارۋلاسى بولعان وتستاۆكاداعى كاپيتان پەتر ارتيۋشكيننىڭ ءوز ايتارى بار. ونىڭ ايتۋىنشا, الەكساندر جاۋىنگەرلىك قىزمەتتەگى جوعارى جەتىستىگىنەن بولەك, سپورتتا دا ەداۋىر بەلەستەردى باعىندىرعان ەكەن.
– ول كەزدە الەكساندر 6638 اسكەري ءبولىمىنىڭ شەمونايحا اۋدانىندا ورنالاسقان 5 روتادا كومانديردىڭ تاربيە جانە الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق جۇمىستارى جونىندەگى ورىنباسارى بولىپ قىزمەت اتقاردى. ول جاقتا قىس مەزگىلىندە قار قالىڭ جاۋادى. سوندىقتان بولار قىسقى سپورتتىق ويىنداردىڭ وتۋىنە زور ءمان بەرىلەدى. مەنىڭ قارۋلاسىم شاڭعىمەن سىرعاناۋعا جانى قۇمار ەدى. قۇددى وليمپياداعا قاتىساتىن سپورتشىلارداي الدىنا جان سالمايتىن. بۇل ونىڭ فيزيكالىق بەلسەندىلىگىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قيمىل-قوزعالىستى ۇيلەستىرۋدىڭ, تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋدىڭ اسقان شەبەرى ەكەندىگىن ايقىنداپ بەرەتىن. ول ءداستۇرلى تۇردە ۇيىمداستىرىلاتىن شاڭعى جارىسىندا بارىمىزدەن وق بويى وزىپ شىعىپ, مارە سىزىعىن ۇنەمى ءبىرىنشى بولىپ كەسەتىن. ودان كەيىن شاڭعىعا اڭسارى اۋعان اسكەري قىزمەتشىلەر الەكساندردان شاڭعىمەن سىرعاناۋدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنۋگە ۇمتىلدى. بۇل توپتىڭ ىشىندە مەن دە بارمىن. ول بىزگە ىلديعا قاراي تۋرا جانە قيعاشىنان سىرعاناۋ تەحنيكاسىن كورسەتتى. ءبىز شاڭعىمەن جۇلقي جانە سەرمەي سىرعاناعاندى جاقسى كوردىك. بۇدان قالسا گرەك-ريم كۇرەسىنە دە بەيىمى بار ەدى. جالپى, الەكساندر رومانوۆ ءبىزدىڭ ەسىمىزدە ءوز ەلىنە قالتقىسىز قىزمەت ەتكەن ناعىز وفيتسەر رەتىندە قالدى, – دەيدى پەتر ارتيۋشكين.
وفيتسەر ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك – ەڭ باستى قاسيەت. ارىپتەستەرىنىڭ سوزىنشە, الەكساندر ءبىر قاراعاندا اسكەري فورماداعى قاتاڭ تارتىپكە باعىناتىن قىزمەتكەر سەكىلدى كورىنەتىن. الايدا تابيعاتىنان تۇيىق جان بولعانىمەن, وزگەلەرگە ءاردايىم كومەك قولىن سوزىپ, كەز كەلگەن جانمەن وڭاي ءتىل تابىسىپ كەتەتىن قاسيەتى دە كوپ ەدى. ءتىپتى ادامنىڭ ىشكى دۇنيەسىن اقتارىپ, سىرالعى جانعا اينالۋى تەز ول توبە تانىتقان ورتادا وتان, ابىروي, پارىز, جاۋاپكەرشىلىك پەن پاتريوتتىق سەزىمى, تۋعان ەلگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەكىلدى ماڭىزدى تاقىرىپتار ءجيى قاۋزالاتىن.
سودان دا بولار, بۇگىندە الەكساندر رومانوۆتىڭ ەرلىگى عانا ەمەس, ونىڭ بويىنداعى دارا قاسيەتىن دە ۇلگى ەتەتىن جاس جاۋىنگەر كوپ. اسىرەسە «شىعىس» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ تۇزەۋ مەكەمەسىن كۇزەتەتىن مەرزىمدى اسكەري قىزمەتشىلەر باسقالار ءۇشىن باسىن بايگەگە تىككەن جاۋىنگەردىڭ اسقاق رۋحى مەن باتىر بولمىسىنا تاعزىم ەتىپ, كەز كەلگەن وقىس وقيعادا ۇتقىر وي مەن باتىل قادام جاساۋعا داعدىلانىپ ءجۇر.
