قازاق تىلىندەگى العاشقى «Kaz-LLM» مودەلى بيىل 16 جەلتوقساندا كوپشىلىككە تانىستىرىلادى. اتالعان جۇيە سۇراق قويۋشى تاراپتىڭ ساۋالدارىنا قازاقشا ساۋاتتى ءھام ساپالى جاۋاپ بەرەدى. ودان بولەك, بۇل باعدارلاما ورىس, اعىلشىن جانە تۇرىك تىلىندە ەركىن سۇحباتتاسا الادى.
«كەيىنگى 5 جىلدا ISSAI قازاق تىلىنە قاتىستى كوپتەگەن دەرەك جيناعىن ازىرلەدى. بۇل جوبانى بيىل ساۋىردە قولعا الدىق. ەندى وسى جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا دەرەكتەردى جيناۋ جۇمىسىن اياقتايمىز. بىزگە بەرىلگەن تاپسىرما – جوبانى مودەل رەتىندە جاساۋ ەدى. ودان ءارى قازاق ءتىلىنىڭ اۋقىمدى مودەلىن تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى جۇزەگە اسىرادى. «Kaz-LLM» مودەلىن تاۋەلسىزدىك كۇنىنە وراي جەلتوقساندا قالىڭ جۇرتقا جاريالايمىز», دەدى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى اقىلدى جۇيەلەر جانە جاساندى ينتەللەكت ينستيتۋتى (ISSAI) ديرەكتورىنىڭ وپەراتسيالىق قىزمەتتەر جونىندەگى ورىنباسارى ەربول ابسالياموۆ.
بۇدان بولەك, ISSAI ينستيتۋتى مەملەكەتتىك تىلگە قاتىستى تاعى بىرنەشە جوبانى ۇسىنىپ وتىر. سونىڭ ءبىرى – «Umay». بۇل – قازاق تىلىندە ەركىن سويلەيتىن ۆيرتۋالدى كومەكشى. ونىڭ مۇمكىندىگى بىرنەشە سالانى قامتيدى. اتاپ ايتساق, عىلىم, تاريح, تەحنولوگيا, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنداعى سۇراقتارعا ەركىن جاۋاپ بەرەدى.
«قازاق تىلىندەگى ۇلكەن تىلدىك مودەل «KazLLM» 100 ملرد توكەنگە نەگىزدەلەتىن بولادى. توكەن – دەرەكتەردى باعالاۋ بىرلىگى, ول ءسوز نەمەسە ءسوزدىڭ بولىگى بولۋى مۇمكىن. الەمدىك ترەندتەر كورسەتىپ وتىرعانداي, ءارتۇرلى چات-بوتتارعا نەمەسە «اليسا» مەن «Alexa» سياقتى اسسيستەنتتەرگە ۇيرەنگەن بولساق تا, بولاشاقتا كومپيۋتەرلەرمەن قارىم-قاتىناسىمىز ءدال وسىنداي فورماتقا وتەدى. ياعني بارا-بارا ۆيرتۋالدى اۆاتارلارمەن سويلەسەمىز. ءبىز ولاردى تەك بيزنەستە, بانكتەردە عانا ەمەس, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا كەزدەستىرەتىن بولامىز», دەدى ISSAI دەرەكتەر تالداۋشىسى ءمادينا ءابدىراحمانوۆا.
ISSAI جەتەكشىسى, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ينجەنەرلىك جانە تسيفرلىق عىلىمدار مەكتەبىنىڭ پروفەسسورى اتاكان ۆارولدىڭ ايتۋىنشا, بۇرىن ۇلكەن دەرەكتەر جيىنتىعىنىڭ جەتكىلىكسىز بولۋى قازاق ءتىلىن تسيفرلى الەمدە شەكتەيتىن ەدى. ەندى ەكى مىڭنان استام ادامنىڭ ءۇش ءجۇز ساعاتتىق جازباسىن جيناۋ ناتيجەسىندە قازاقشا ءسوزدى اۆتوماتتى تۇردە تانۋ جوباسى ىسكە قوسىلدى.
«جوبانىڭ ناتيجەسى «KazLLM» مودەلىن قۇرۋ بولعانىمەن, ەڭ باستى ماقساتىمىز – ەلىمىزدەگى جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى وزىق ونىمدەردى جاساۋعا قابىلەتتى مامانداردىڭ عىلىمي توبىن قالىپتاستىرۋ. ياعني ءبىز وتاندىق زياتكەرلىك كۇشتىڭ, اتاپ ايتقاندا شاعىن «ISSAI» كومانداسىنىڭ وزىق مۇمكىندىكتەرىن كورسەتە الۋىمىز كەرەك. عالىمدارىمىز تسيفرلاندىرۋ جۇيەسىندە الەمدىك باسەكەگە ىلەسە الاتىنىن ءىس جۇزىندە كورسەتە بىلۋگە ءتيىس. «Umay» جۇمىسىندا ءبىزدىڭ ينستيتۋت ازىرلەگەن بىرقاتار نەگىزگى تەحنولوگيالاردى قولدانادى. اتاپ ايتساق, ءماتىن ءسوزىن تۇرلەندىرىپ, داۋسىن قۇبىلتا الادى. سونداي-اق شىنايى بەينەدەگى جاساندى ينتەللەكتىنىڭ نەگىزىندە نەيروماشينالىق اۋدارما جاسايدى», دەدى پروفەسسور.
«Umay» جۇيەسىن اشىپ ايتساق, ول OpenAI پلاتفورماسىنىڭ ChatGPT چات-بوتى ارقىلى سۇراقتارعا جاۋاپ تابادى. سودان سوڭ, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە ISSAI ازىرلەگەن «Tilmash» نەيروماشينالىق اۋدارماسىنىڭ جەتىلدىرىلگەن ۇلگىسىن پايدالانادى. سوندا بۇل جۇيە پايدالانۋشىلاردىڭ سۇراقتارىن الدىمەن اعىلشىن تىلىنە اۋدارىپ, كەيىن ChatGPT بەرگەن جاۋاپتاردى قايتادان قازاق تىلىنە اۋدارادى. ناقتىراق ايتساق, «Tilmash» – قازاق, ورىس, اعىلشىن, تۇرىك, تاتار جانە وزبەك تىلدەرىنە ەكى جاقتى اۋدارما جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جوبا. ءارتۇرلى ستيلدەگى ۇلكەن ماتىندىك قوردان قۇراستىرىلعان بۇل جۇيە «Google» جانە «Yandex» اۋدارماشىلارىمەن باسەكەلەسە الادى.
بۇگىنگى اقپارات زامانىندا قازاقشاعا جەتىك «Kaz-LLM», «Tilmash», «Umay» سەكىلدى باعدارلامالار قوعامعا قاجەت-اق. وسىنداي جاساندى ينتەللەكت ارقىلى وزىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ جۇرگەن «اقىلدى جۇيەلەر جانە جاساندى ينتەللەكت ينستيتۋتى» (ISSAI) ەلىمىزدىڭ تسيفرلىق سالاسىنداعى زەرتتەۋلەر مەن يننوۆاتسيالاردىڭ ورتالىعى رەتىندە 2019 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە قۇرىلعان ەدى. ايتا كەتەيىك, ISSAI – ازيا, ەۋروپا جانە امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ ۇلگىلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى ۇلتتىق الەۋەتتى دامىتۋعا باعىتتالعان.
