بەس جىلدىق باعدار...

الدىمەن تۇجىرىمداما تۋرالى ايتساق, نەگىزىنەن مەملە­كەتتەر­دىڭ جاساندى ينتەللەكتى­نى قولد­ا­نۋ دايىندىعى «Oxford Insights» ازىرلەگەن ادىستەمەمەن انىقتالا­دى. وسى ادىستەمەگە ساي­كەس ەلىمىز دە تسيفرلىق الەۋەت ءارى دەرەكتەردىڭ قولجەتىمدىلىگى بويىنشا جاقسى كورسەتكىش­تەر­گە جەتتى. ال جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى ەلدىك ستراتەگيالىق قۇجاتتاردىڭ بول­ماۋىنا بايلانىستى «پايىم­داۋ» كورسەتكىشى بويىنشا ايتار­لىقتاي ارتتا قالعان ەدى. بۇل سالا­نىڭ ماڭىزى ەسكەرىلىپ, ول­قى­لىق­تىڭ ورنى تولماقشى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ءتسدياوم الداعى بەس جىلدىق كە­زەڭ­گە ارنال­عان جاساندى ينتەللەك­تىنى دا­مىتۋ تۇجىرىمداماسىن ازىر­­لەدى. جاساندى ينتەللەكت كومي­­تەتىنىڭ توراعاسى عيززات باي­تۇر­­سىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, تۇجى­رىم­دامانىڭ نەگىزگى ماق­ساتى – جاساندى ينتەللەكت ەكو­جۇيەسىن قۇرۋ, ەكونوميكا جانە مەملەكەتتىك باسقارۋ سالالارىندا جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ.

– وسى ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن تۇجى­رىمدامادا كەلەسى باعىت­تار جەكە-جەكە قاراستىرىلادى: دەرەكتەر, ين­فراقۇرىلىم, ادامي كاپيتال, عى­لىمي زەرتتەۋ­لەر, رەتتەۋشى ورتا جانە اكسەلە­راتسيالىق باعدار­لامالار. دە­رەك­تەر – جاساندى ينتەللەكت دا­مۋىنىڭ نەگىزگى ەلەمەنت­تەرى­نىڭ ءبىرى. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, بۇل باعىتتا ۇلكەن جۇمىس اتقا­رىلىپ جاتىر. «ۇلتتىق اقپا­راتتىق تەحنولوگيالار» اكتسيو­نەرلىك قوعا­مى مەملەكەتتىك ور­گانداردىڭ دەرەك­تەرىن سمارت داتا ۇكىمەتكە جي­نايدى. سمارت داتا ۇكىمەتكە جا­ڭار­تىلىپ تۇراتىن 93 دەرەكتەر بازاسى قوسىلعان. جيناقتالعان سمارت داتا ۇكىمەت دەرەكتەرى ۇل­كەن دەرەكتەردى تەرەڭ تالداۋعا جانە سوعان نەگىزدەلگەن شەشىمدەر قابىل­داۋعا كەڭ مۇمكىندىكتەر اشادى, – دەپ ۇعىندىردى ول.

شەگەلەي تۇسسەك, ينفرا­­قۇرىلىمدى دامىتۋ ءۇشىن مىنا شارالار ىسكە اسىرىلماق: ەلى­­مىزدە سۋپەركومپيۋتەردى ورنا­لاس­تىرۋ, حالىقارالىق ارىپ­تەس­تىك ار­قىلى دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتا­لىقتارىن سالۋ, جاساندى ينتەللەكت ۇلتتىق پلاتفورماسىن قۇرۋ جانە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىن دامىتۋ. قازىر حالىقارالىق تەحنولوگيالىق كومپا­نيالارمەن دەرەكتەردى وڭ­دەۋ ورتالىقتارىن سالۋ بويىنشا كەلىسسوز جۇرگىزىلىپ تە جاتىر. جا­ساندى ينتەللەكت ۇلتتىق پلاتفورماسى دەرەكتەر جيىنتىعى, ەسەپتەۋ قۋاتى جانە باسقا جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارى سياقتى قاجەتتى رەسۋرستاردى قامتيدى. بۇل رەسۋرس­تار مەملەكەتتىك ورگاندارعا, ستار­تاپتارعا, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن جاساندى ينتەللەكت ەنتۋ­زياستتارعا قولجەتىمدى بولادى. جىل سايىن 10 مىڭ تا­لانت دايىندالادى. ونىڭ ىشىندە 1 مىڭ­ جي-مامان; 100 جي-ستار­تاپ جانە 10 عىلىمي جوبا بار.

– ادامي كاپيتالدى دامى­تۋ شەڭ­­بەرىندە جاساندى ينتەل­لەكت ەكو­جۇيەسىن دامىتۋ ءۇشىن كە­­­شەن­دى ين­نوۆاتسيالىق ينفرا­قۇرى­لىم ازىر­لەنبەك. ەلى­مىزدە وقى­تۋشى­لاردىڭ قاتى­سۋىنسىز, «peer-to-peer» ءادىس­ناماسىنا نەگىزدەلگەن پراك­تيكالىق وقىتۋدى ۇسىناتىن باعدارلامالاۋ مەكتەپتەرىن ىسكە قوسۋ جوسپارلاندى. بۇل ستۋ­دەنتتەردىڭ ءوزارا ارەكەت­تەسۋى­نە جانە زەرتتەۋ تاسىلىنە ىق­پال ەتەدى. زەرتتەۋ ورتالىقتارىن قۇرۋ ءۇشىن حالىقارالىق كومپانيا­لارمەن جانە ينستيتۋتتار­مەن ىنتى­ماقتاستىق ورناتىلماق. سوندا جاساندى ينتەللەكت سالا­سىنداعى عالىمدارعا وزىق ارىپ­تەستەرمەن جۇمىس ىستەۋگە مۇم­كىندىك بەرەدى, – دەدى كوميتەت توراعاسى.

سالانى دامىتىپ, حالىقتى كەڭ كولەمدە تارتۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى – «Digital Bridge», «TechCrunch», «WebSummit» سياق­تى فورۋمدار مەن كونفە­رەنتسيالارعا قاتىسۋ جانە ولاردى ۇيىمداستىرۋ, دەمو-كۇندەر وتكىزۋ, عىلىمي كونفەرەنتسيالار, ايماقتىق روادشوۋ, كورمەلەر مەن حاكاتوندار سياقتى ءتۇرلى ۇلتتىق جانە حالىقارالىق ءىس-شارالارعا قاتىسۋ. نىسانالى ينديكاتور رەتىندە جاساندى ينتەل­لەكت وقىتاتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇلەسىن 2025 جىلى 20 پايىزدان 2029 جىلى 60 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋ دا كوزدەلىپ وتىر.

وعان قوسا وزىق الەمدىك تاجى­ريبە نەگىزىندە AI تەحنولوگيا­سىن دامىتۋ ماقساتىندا ءما­جىلىس دەپۋتاتتارىمەن بىرلەسىپ «جاساندى ينتەللەكت تۋرالى» زاڭ جوباسى ازىرلەندى. زاڭ جو­باسى ادەپ نورمالارىن قابىل­داۋدى, مەملەكەتتىك رەتتەۋدى, AI-وبەكتىلەردىڭ جۇمىس ىستە­ۋىنىڭ قۇ­قىقتىق رەجىمىن, AI-وبەك­تىلەردى جىكتەۋدى, مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن جانە AI سالاسىن ستاندارتتاۋدى كوزدەيدى. قازىرگى ۋاقىتتا زاڭ جوباسى مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە «اتامەكەن» ۇكپ-مەن كەلىسىلدى. «جاساندى ينتەل­لەكت تۋرالى» زاڭ كەلەسى جىل­دىڭ ءبىرىن­شى جارتىسىنان كەشىك­تىرىلمەي قابىل­دانادى دەپ جوسپارلاندى.

اكسەلەراتسيالىق باعدارلا­ما­­لار نارىقتاعى كاسىپكەرلىك بەلسەن­­دىلىكتىڭ ءوسۋى ارقىلى مۋل­تي­ليكا­تيۆ­تى اسەر تۋدىرادى. حالىقتىڭ بار­لىق توبىن بارىنشا كەڭىنەن قامتۋ ءۇشىن قازاق تىلىندە AI داعدىلارىن وقىتۋ جانە قازاق تىلىندە ساپالى جانە اقپاراتتىق كونتەنت جاساۋ جونىندەگى اۋقىمدى باعدارلاما­نى كوزدەيتىن ەكو­جۇيە قۇرۋ قاجەت. ەكوجۇيەنى دامىتۋ شەڭبەرىن­دە حالىقارا­لىق كومپانيالاردا (Microsoft, Google, Booking, ت.ب.) جۇمىس ىستەيتىن وتاندىق مامانداردان ۇلتتىق AI قۇراماسى قۇرىلدى.

جوعارىدا اتالعان جوسپارلار­دى ىسكە اسىرۋ جانە ەكونوميكا سەكتورلارىندا جي-ونىمدەرىن ودان ءارى كەڭىنەن ەنگىزۋ ءىجو-ءنىڭ وسۋىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسپاق.

جاساندى ينتەللەكت عى­لىم­عا توڭكەرىس اكەلدى. مى­سالى, شوتلاند عالىم­دارى AI كو­مە­گىمەن 4 300 حيميا­لىق قوسى­لىس­تى تالداپ, جاسۋشالاردىڭ قارتايۋىنا اسەر ەتەتىن 21 زاتتى انىقتادى. ولاردىڭ ۇشەۋى ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋدىردى: گينكگەتين, ولەاندرين جانە پەريپلوتسين. وسى قوسىلىس­تار زاقىم­دالعان جاسۋشالاردى «تازار­تىپ», قارتايۋدان كە­لەتىن اۋرۋلاردىڭ الدىن الادى-مىس. عالىمدار بۇل جاڭالىق­تى قارتايۋدىڭ الدىن الۋ مەن با­سەڭدەتۋ جولدارىن تابۋعا باس­قان ۇلكەن قادام دەيدى. ايتىپ وتىرعان جاڭالىعىمىز – جاسان­دى ينتەللەكت الەۋەتىنىڭ بەر جاعى عانا. ءبىزدىڭ ەلدىڭ جاسان­دى ينتەللەكتىسى وسىنداي عى­لىمي دەڭگەيگە كوتەرىلىپ, ەكونو­مي­كانىڭ ورلەۋىنە ىقپال ەتۋى ءۇشىن ءبىراز جىل مەن ەڭبەك كەرەك. ال تۇجىرىمداما – سول ماقساتتارعا قا­راي باسىلعان نىق قادام بولا ءبىلدى.