ءا دەگەننەن سسكوب-كە قاراستى «قاشار كەنى» اق كەن ورنىنا اتتانىپ كەتتىك. قاشار تەمىر رۋداسىنىڭ مول قورىنا بايلانىستى بىرەگەي كەنىش سانالادى. وسى ۋاقىتقا دەيىن 350 ملن توننا رۋدا قازىپ الىنىپ, وڭدەلدى. ءالى جەر قويناۋىندا 800 ملن توننا قور بار ەكەن. رۋداداعى تەمىر ۇلەسى ورتاشا ەسەپپەن – 30,6 پايىز شاماسىندا.
«كەنىش جوباسىنا سايكەس, بۇل جەردەگى ءوندىرىس 2053 جىلعا دەيىن جالعاسادى. قازىر كەنىشتىڭ جىلدىق وندىرىستىك قۋاتتىلىعى 15 ملن توننادان اسادى. الداعى ۋاقىتتا بۇل كورسەتكىشتى 26 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. مۇنداي ايىرىقشا اۋقىمدى ءوندىرىس قۋاتتىلىعى دەڭگەيىنە قولجەتكىزۋ ءۇشىن ازىرگە ەلىمىزدەگى باسقا تاۋ-كەن ءوندىرۋ كاسىپورىندارىندا انالوگى جوق جاڭا قۇرىلعىلاردى ساتىپ الۋ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – 220 توننا جۇكتى كوتەرۋگە قابىلەتتى «Hitachi EH4000» ساموسۆالى. قازىرگە دەيىن 42 بىرلىك وسىنداي تەحنيكا ساتىپ الىندى. تاعى ءبىر ماڭىزدى تەحنيكامىز – 29 تەكشە مەترگە دەيىن ءتىسىن باتىرا الاتىن «Hitachi EX5600» ەكسكاۆاتورى», دەيدى «قاشار رۋداسى» تەحنيكالىق ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى پاۆەل حراپاتىي.
بۇدان كەيىن ءبىر قىزىق جادىگەرگە – كادىمگى قازبا اعاشىنىڭ قالدىعىنا ۇشىراستىق. كاسىپورىن باسشىلىعى اعاش تۇقىلىن اسپەتتەپ, قۇرمەتتى ورىن جاساپ قويىپتى. ءسىرا, ونىسى تەگىن دە ەمەس. ومىرىلا سىنعان, بالكىم سولاي قۋراعان كەسپەلتەكتەي اعاشتىڭ جۋان قالدىعى 2020 جىلى كەنىشتىڭ سولتۇستىك-شىعىس بورتى اۋماعىنان, 150 مەتر تەرەڭدىكتەن تابىلىپتى. اعاش قالدىعىنىڭ 50 پايىزدان استامى كۆارتس-كاربوناتتى تسەمەنتپەن الماستىرىلعان. اعاش كاينوزوي ءداۋىرىنىڭ تومەنگى كەزەڭىنە تيەسىلى كورىنەدى. ەستە جوق ەسكى زاماننىڭ ەستەلىگىن تاماشالاعاننان كەيىن كەنىشتىڭ باتىس بورتىن بەتكە الدىق. بۇل جەردەگى بيىكتىكتەن كارەر كورىنىسى ءبىرشاما انىعىراق بايقالادى. كەنىشكە تاياپ بارۋعا بولمايدى. ءبىز الىستان باقىلادىق. تاۋ سىلەمى سەكىلدەنگەن شۇبالاڭقى جولدارمەن الىپ كامازدار قۇمىرسقا سەكىلدى جىبىرلاپ ءجۇر. ءبىرى قۇلديلاپ كەلەدى. ءبىرى ورلەپ بارادى.
«اپتاسىنا ءبىر مارتە جارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. اپتا بويى بۇرعىلاۋ جۇمىستارى جۇزەگە اسىرىلادى. تەمىرجول ارقىلى رۋدا جوعارى قاباتقا جەتكىزىلەدى. ودان ءارى سسكوب-ءتىڭ بايىتۋ فابريكاسىنا قاراي تاسىمالدانادى. قازىرگى كەزدە نەگىزگى جۇمىستار سولتۇستىك-شىعىس جانە شىعىس بورتتا جۇرگىزىلىپ جاتىر. ازىرلەۋ جۇمىستارى كەنىشتىڭ وڭتۇستىك ۋچاسكەسىندە جاسالادى. كەنىشتىڭ ۇستىڭگى قاباتىنىڭ ۇزىندىعى – 3,2-3,4 شاقىرىم شاماسىندا بولسا, تەرەڭدىگى – 470 مەتر. ءبىز قازىر تەڭىز دەڭگەيىمەن العاندا +94 مەتر بيىكتىكتە تۇرمىز. تومەنگى دەڭگەيى – مينۋس 280 مەتر», دەپ ءتۇسىندىردى پاۆەل حراپاتىي.
ارنايى ورتالىقتاعى ديسپەتچەرلەر توبى اشىق تاسىلمەن تەمىر رۋداسىن ءوندىرۋ بارىسىنداعى تاۋ ترانسپورت كەشەنىن باسقارۋمەن اينالىسادى.
ء«بىز باسقارۋدىڭ اۆتوماتتى جۇيەسى ارقىلى باقىلايمىز. بۇل جۇيە ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە قاۋىپسىزدىكتى, تيىمدىلىكتى جانە ءوندىرىس ۇدەرىسىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىسىن قامتاماسىز ەتەدى. ديسپەتچەرلىك قىزمەت بارلىق وپەراتسيا تۇرىنە مونيتورينگ جاسايدى. ترانسپورت قوزعالىسىن ۇيلەستىرۋمەن اينالىسادى. سونىمەن قاتار تەمىر رۋداسىنىڭ دەر ۋاقىتىندا ءوندىرىلۋىن قاداعالايدى. اۆتوماتتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ ارقاسىندا قۇرىلعىلاردىڭ بوس تۇرىپ قالۋ ۋاقىتىن قىسقارتا الامىز. سونىمەن بىرگە, ترانسپورت قوزعالىسىنىڭ مارشرۋتتارىن وڭتايلاندىرامىز. قازىر بىزدە كۇن سايىن 50 ساموسۆال, 15 ەكسكاۆاتور جۇمىس ىستەپ جاتىر. ءبىر ساموسۆال كۇنىنە ورتا ەسەپپەن جيىرماعا جۋىق رەيس جاسايدى», دەيدى ديسپەتچەر ارلان بايمۇحامبەتوۆ.
سسكوب جۇمىس ىستەگەن 70 جىل ىشىندە 745 ملن تونناعا جۋىق كونتسەنترات جانە 395 ملن تونناعا جۋىق شەكەمتاس وندىرگەن. كاسىپورىن اركەز العا جىلجۋدى ماقسات ەتە وتىرىپ, ءوندىرىس پروتسەسىنە وزىق تەحنولوگيالاردى ۇدايى ەنگىزدى. ناتيجەسىندە ءونىمنىڭ جاڭا ءتۇرى – قۇرامىنداعى تەمىر مولشەرى جوعارى BF-شەكەمتاستار ازىرلەندى. ولار تەمىر كەنى كونتسەنتراتىنان الىنادى, قۇرامىندا 65,5-66 پايىز تەمىر بار.
ال تەمىر كەنى ديۆيزيونى ۇزاق مەرزىمدى دامۋ ستراتەگياسىن بەلسەندى تۇردە ەنگىزىپ جاتىر. قاشار كەنى الاڭىندا ونەركاسىپتىك اۆتوپارك تولىق جاڭارتىلدى: 220 توننالىق 42 «Hitachi» ساموسۆالى جانە سىيىمدىلىعى 30 تەكشە مەترگە دەيىن جەتەتىن 6 ەكسكاۆاتور ساتىپ الىندى. ارينە, مۇنداي ءىرى ترانسپورتتاردى تىزگىندەپ, كەن ءوندىرۋ دەيتىن كەلەلى شارۋانىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن مامانداردىڭ ەڭبەگى كاسىبي مەرەكە قارساڭىندا ەلەۋسىز-ەسكەرۋسىز قالمادى.
سسكوب جانە قاشار كەنىنىڭ 300-دەن استام قىزمەتكەرى مەملەكەتتىك جانە سالالىق ناگرادالارمەن ماراپاتتالدى. مەرەكەنىڭ رەسمي بولىگىنە قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى قۇمار اقساقالوۆ, «ERG» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى شۋحرات يبراگيموۆ, قازاقستانداعى «ERG» باس ديرەكتورى سەرىك شاحاجانوۆ, قالا اكىمى ۆيكتور يونەنكو قاتىستى. قوناقتاردى «ERG» تەمىر ديۆيزيونىنىڭ باسشىسى سەرگەي ناپولسكيح قارسى الدى.
«مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, مەتاللۋرگيا سالاسى – ەل ەكونوميكاسىنىڭ ماڭىزدى سەكتورى. بۇل سالانى دامىتۋدا قوستاناي وبلىسى ماڭىزدى رولگە يە. بۇگىن ءبىز وڭىردەگى جەتەكشى كاسىپورىنداردىڭ ءبىرىنىڭ مەرەيتويىن مەرەكەلەپ جاتىرمىز. كاسىپورىن ءوزىنىڭ 70 جىلدىق تاريحىندا ايتارلىقتاي تابىسقا قولجەتكىزدى. بىرنەشە رەت ۇزدىك اتانىپ, جاڭا ءوندىرىس وشاقتارىن اشىپ, رۋدا ءوندىرۋ بويىنشا رەكوردتار ورناتتى. بۇل جەتىستىكتەردىڭ ارتىندا مىڭداعان ادام تۇر. مۇندا 10 مىڭ ادام ەڭبەك ەتەدى», دەدى وبلىس اكىمى العى سوزىندە.
«ERG» اكتسيونەرى شۋحرات يبراگيموۆتىڭ ايتۋىنشا, كەن – ەلىمىزدىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەتىن مەتالداردىڭ ءبىرى.
«سسكوب – بۇل جاي عانا اببرەۆياتۋرا ەمەس, بۇل ەڭبەكقورلىقتىڭ, تاباندىلىقتىڭ جانە جاڭا بيىك بەلەستىڭ نىشانى. جەتپىس جىل بويى كاسىپورىن بارلىق كەدەرگى مەن قيىندىقتى جەڭە وتىرىپ دامىدى. بۇگىندە سسكوب – وتاندىق ونەركاسىپتىڭ ماڭىزدى تارماعى.
ءبارىمىز بىرگە 70 جىلدى ەڭسەردىك, بىراق بۇل دامۋدىڭ داڭعىل جولى ءوز مارەسىنە جەتتى دەگەندى بىلدىرمەيدى دەيدى سەرگەي ناپولسكيح.
ء«بىز ءوزىمىزدىڭ جەتىلدىرۋ ستراتەگيامىزدى ازىرلەپ جاتىرمىز. ماقساتىمىز – جاڭارۋ, زاماناۋي تەحنولوگيالارعا كوشۋ, تيىمدىلىكتى ارتتىرۋ. جاڭا ونجىلدىققا ءبىز جاڭا ونىمدەرمەن جانە جاڭا كاسىپورىن سالۋ جوسپارىمەن قادام باسامىز», دەدى ول.
سالتاناتتى ءىس-شارا بارىسىندا سسكوب-ءتىڭ ۇزدىك 10 قىزمەتكەرى شۋحرات يبراگيموۆتىڭ قولىنان ەلىمىزدە قۇراستىرىلعان «JAC JS6» اۆتوكولىكتەرىنىڭ كىلتىن الدى.
سسكوب قالا مەن ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك ومىرىنە بەلسەنە ارالاسادى. الەۋمەتتىك جوبالار اياسىندا بيىل بالالار ءۇشىن روبوتتەحنيكا كابينەتى جاساقتالدى, وتكەن جىلى ءار مەكتەپكە ساباق وتكىزۋگە ارنالعان ينتەراكتيۆتى پانەلدەر سىيعا تارتىلدى. 1 200 ورىندىق مەكتەپ قۇرىلىسى قىزۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر.
قالا تۇرعىندارىمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن «Tugan qala» جوباسى تۇراقتى تۇردە قولعا الىنعان. ءتورت جىل ىشىندە رۋدنىي, قاشار جانە وكتيابر كەنتتەرىندە تۇرعىنداردىڭ وزدەرى ۇسىنعان 39 نىسان سالىندى. 2024 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 14 جوبا ىسكە اسىرىلادى. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبالاردى ىسكە اسىرۋ تۋرالى مەموراندۋم شەڭبەرىندەگى بىرلەسكەن جوبالاردان باسقا, قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمدىگى, «ERG» جانە «وتباسى بانكى» اراسىندا قىزمەتكەرلەر ءۇشىن تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋ جونىندە كەلىسىمگە قول قويىلدى. سونداي-اق قالالىق اۋرۋحاناعا مەديتسينالىق اپپاراتتاردى ساتىپ الۋ ءۇشىن كومەك كورسەتىلدى.
ايتا كەتەيىك, «سسكوب» اق قۇرامىنا سوكولوۆ, سارىباي, قاشار جانە قورجىنكول كەنىشتەرى, «سوكولوۆسكايا» شاحتاسى, «الەكسەەۆ» دولوميت كەنىشى, كەن دايىنداۋ جانە بايىتۋ, شەكەمتاس ءوندىرۋ فابريكالارى, تاۋ-كەن تەمىرجول جانە اۆتوموبيل كولىگى باسقارماسى, جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى, تەحنولوگيالىق جابدىقتاردى جوندەۋ باسقارماسى جانە باسقا دا بولىمشەلەر مەن تسەحتار كىرەدى.
