– دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ باس دەمەۋشىسى دەپ تانىلعان كومپانيا جەتەكشىسىمەن مەموراندۋم جاسالدى. وسى مامىلەنى تارقاتا ايتساڭىز.
– مۇنداي اۋقىمدى ءىس-شارانىڭ قاي-قايسىسى بولماسىن دەمەۋشىلەردىڭ كومەگىنسىز وتكەن ەمەس. V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن وتكىزۋ مارتەبەسى ءبىزدىڭ ەلگە بۇيىرعانى زور تابىس دەپ سانايمىن. وسىنداي دودانىڭ جوعارى دەڭگەيدە وتۋىنە وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ دەمەۋشىلىك تانىتۋ ازاماتتىق ءىس دەر ەدىم. «Alageum Electric» كومپانيالار توبىمەن ەكىجاقتى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەركەبۇلان ءىلياسوۆ ەكى بىردەي ۇلتتىق سپورت فەدەراتسياسى – جامبى اتۋ مەن ارقان تارتىسقا جەتەكشىلىك ەتىپ, دامۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ ءجۇر.
بۇدان كەيىن دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ باس سەرىكتەسى قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ ىشىندە وزىندىك ورنى بار «حالىق بانكپەن» كەلىسىم جاسالىپ, قاناتتاسا اۋقىمدى ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرىپ كەلەمىز.
– باس دەمەۋشىمەن دە مامىلە بايلام جاسالدى. ول قاراجات قايدا, نەندەي ماقساتقا جۇمسالادى؟
– دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى 2014 جىلدان بەرى ءتورت مارتە ۇيىمداستىرىلدى. ءۇش رەت قىرعىز باۋىرلارىمىز وتكىزسە, ەكى جىل بۇرىن تۇركيا مەملەكەتىندە تۇندىگى ءتۇرىلدى. باس دەمەۋشىنىڭ ەسەبىنەن بولىنگەن قاراجات استاناعا كەلەتىن قوناقتاردىڭ كەلۋ-كەتۋ جول شىعىنىنا جۇمسالادى. ءبىزدىڭ دەلەگاتسيا بۇعان دەيىن ءتورت رەت دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا قاتىسقاندا جۇمسالاتىن شىعىندى ۇيىمداستىرۋشى مەملەكەت كوتەردى. سول ءداستۇر جۇلگەسىن ۇزبەي ءبىز دە كەلەتىن سپورتشىلاردىڭ, دۇنيەجۇزىلىك دوداعا قاتىساتىن وزگە دە قوناقتاردىڭ جول شىعىنىن جابامىز.
كوشپەلىلەر ويىندارى كەزىندە قول كومەگىن تيگىزەتىن ەرىكتىلەردى ىرىكتەۋ جۇرگىزىلىپ, و باستاعى مەجە بويىنشا 1 000 ادامدى تىزىمدەپ الۋىمىز كەرەك ەدى. بىراق تۇسكەن ءوتىنىم سانى تىم كوپ بولعاندىقتان تاعى 300 ەرىكتىنى قاتارعا قوستىق. وسى 300 جاستىڭ كيەتىن بىرىڭعاي كيىمى, تاماعى, جاتىن ورنى شىعىنى باس دەمەۋشىنىڭ قارجىسى ەسەبىنەن جۇمسالادى. سونىمەن قاتار ۇلتتىق قۇرامانىڭ مۇشەسى, كوشپەلىلەر ويىندارىنا قاتىساتىن سپورتشىلاردىڭ دا كيىمىن تىگۋگە باس دەمەۋشىمىز قولعابىس ەتەدى.
– ءدۇبىرلى الاماننىڭ باستالۋىنا ەكى ايدان از ۋاقىت قالدى. ينفراقۇرىلىمنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى قالاي جۇرگىزىلىپ جاتىر؟
– دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن وتكىزۋ بارىسىندا يگىلىككە جارايتىن ءۇش سپورتتىق نىساننىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ ماقساتىندا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر. «قازانات» اتشابارىنا كۇردەلى جوندەۋ مەنشىك يەسىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن جۇرگىزىلەدى. حالىقارالىق ستاندارتقا ساي زاماناۋي ۇلگىدەگى اتشابار بوي كوتەرىپ, ءدۇبىرلى دودا وتكەننەن كەيىن دە حالىقتىڭ يگىلىگىنە جارايدى. تامىز ايى ورتالانعانشا قۇرىلىس جۇمىستارى سپورتتىق نىسانداردا تولىق اياقتالادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز.
– دەمەك كوشپەلىلەر ويىندارىن وتكىزۋ ءۇشىن ارنايى سپورتتىق كەشەن سالىنبايدى عوي؟
– ەتنو سپورت تۇرلەرى بويىنشا وتەتىن كوشپەلىلەر ويىندارىن وتكىزۋ مارتەبەسى بۇيىرعاندا ەلوردادا بار سپورتتىق كەشەندەردىڭ ينفراقۇرىلىمى ءجىتى زەرتتەلدى.
20 سپورت تۇرىنەن وتەتىن سايىستاردى قامتيتىن سپورت كەشەنىمىز جەتكىلىكتى. «استانا ارەنا» ستاديونى مەن «الاۋ» مۇز سارايىندا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. تەك ەتنو اۋىل عانا جاڭادان بوي كوتەرەدى. مۇندا كوبىنە مادەني ءىس-شارا, كونتسەرتتىك باعدارلاما وتكىزىلەدى. ەكونوميكالىق تيىمدىلىكتى ەكشەي وتىرىپ بوي كوتەرەتىن ەتنو اۋىلعا جۇمسالاتىن قارجى دا قوماقتى بولمايدى.
– دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن وتكىزۋ ەلدىگىمىزدى ايگىلەي تۇسۋمەن قاتار, ۇلتتىق سپورتتى ۇلىقتاۋعا, دارىپتەۋگە دە سەرپىن بەرەدى دەپ ايتا الامىز با؟
– ارينە, ءدۇبىرلى دودانى وتكىزۋ «بەكەر مال شاشپاق» دەپ ايتۋعا استە بولمايدى. زەرتتەۋدىڭ ناتيجەسىن باعامداپ ايتقاندا, كەيىنگى جىلدارى ۇلتتىق سپورتقا قىزىعۋشىلىق, اسىرەسە ءتول ونەرىمىزدى ۇيرەنگىسى كەلەتىن جاستاردىڭ شوعىرى قالىڭ. دەمەك ۇلتتىق ويىندارىمىز بۇقارالىق سيپات الىپ, دامۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە كوتەرىلدى دەپ ايتۋعا بولادى. جاستاردىڭ اراسىندا اتقا ءمىنۋ ءۇردىسى كەڭ ەتەك الدى. بۇعان قاراپ بارلىعى دا ات قۇلاعىندا وينايدى دەۋ جاڭساق بولار, دەگەنمەن دە ۇلتتىق ۇستىنىمىزعا قاراي ويىسىپ كەلە جاتقانى قۋانتادى. كوكپار اۋەسقويلار اراسىندا ءجيى تارتىلادى, ساداق اتۋعا دا قىزىعاتىندار ارتىپ كەلەدى. كوشپەلىلەر ويىندارىن تاماشالاۋعا كەلگەن جاستاردىڭ اراسىنان دا جامبى اتۋعا, تەڭگە ىلۋگە, كوكپارعا, ساداق اتۋعا, كۇرەسكە قىزىعۋشىلىعى ويانادى دەپ سەنەمىز. ۇلتتىق سپورت – تەك ويىن عانا ەمەس, ءتول مادەنيەتىمىز. وركەنيەتتىڭ مايەگىمەن سۋسىنداپ تەرەڭىرەك تانىساتىنى ءسوزسىز. سوندىقتان دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن وتكىزۋ – مادەنيەتىمىزدى جاڭعىرتۋ دەپ بىلەمىز. دودانى وتكەرۋ ارقىلى ۇلتتىق سپورتىمىزدىڭ ناسيحاتىن الەمگە تانىتامىز. كوشپەلىلەر ويىندارىندا اقش-تان كوۆبويلار دا كەلىپ, كوكپار دوداسىنا قاتىسۋعا ىقىلاس تانىتتى. ولار بۇعان دەيىن دە كوكپاردى قالاي تارتىپ, ويناۋدىڭ ەرەجەسىن ۇيرەندى. قازاق كۇرەسىنەن دە بىرنەشە ەلدە فەدەراتسيا اشىلىپ, ءونىمدى جۇمىس اتقارىلدى.
– اپات ايتىپ كەلمەيدى قاشاندا. كوكتەمگى قىزىل سۋ بىرنەشە وبلىستىڭ حالقىن ابىگەرگە سالدى. تاسقىننىڭ زاردابىن جويۋدى جۇمىلا كوتەرۋگە ۇندەگەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن وتكىزۋگە بولىنەتىن قارجىنىڭ قىسقاراتىنىن ايتتى.
– دۇرىس ايتاسىز, تابيعي اپاتتىڭ ەشكىم الدىن الا بولجاپ, زاردابىن بىلمەيدى. بىرنەشە وبلىستى سۋ باسىپ, ۇيلەردى, قورا-جايدى الىپ كەتتى. وكىنىشكە قاراي, ادام شىعىنى دا بولدى. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلىپ, دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن وتكىزۋگە جۇمسالاتىن قارجىنىڭ مولشەرى ايتارلىقتاي قىسقارتىلدى. ەڭ ءبىرىنشى سپورت تۇرلەرى بويىنشا باعدارلاما سارالاندى. مىسالى, كۇرەس تۇرلەرى بىرنەشە سالماق بويىنشا وتەدى دەپ جوسپارلانعان. التى سالماق بويىنشا وتەدى دەگەن كۇرەس سايىسى ءۇش سالماققا ازايدى. وسىلايشا, قاتىسۋشىلاردىڭ سانى 4 مىڭنان اسادى دەپ جوسپارلاعان دوداعا كەلەتىن سپورتشىلاردىڭ قاتارى 2 ەسە ازاياتىن بولدى. كوشپەلىلەر ويىندارى ءۇش باعىتتا – سپورت, عىلىم جانە مادەنيەت ءورىسى بويىنشا وتەتىنى بەلگىلى. مادەنيەت سالاسى بويىنشا وسى ءىس-شارا اياسىندا 30-عا تارتا حالىقارالىق شىعارماشىلىق ۇجىمدى شاقىرامىز دەگەن جوسپار قۇرىلعان. بىراق قارجىنى ۇنەمدەۋ كەزىندە تەك 10 ۇجىمدى عانا شاقىرامىز دەگەن بايلامعا كەلدىك. و باستا سپورتتىق ويىندار باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن كارىستىڭ سسيرىم كۇرەسى قىسقارتىلعاندىقتان بەلدەسۋ وتكىزىلمەيتىن بولدى.
دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ يەسى رەتىندە قىرعىزستان مەملەكەتى كوكبورى ويىنىن قوسۋعا قۇمبىل ەكەنىن تانىتتى. كوكپاردى ءبىزدىڭ سپورتشىلار كوماندالىق سايىستا شەڭبەرگە تارتادى. بۇل قازاندىققا سالىم سالۋمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا قاۋىپسىز. بىراق قىرعىزدار قازاندىقتى مەيلىنشە قاۋىپسىز, ات تا, ادام دا سوعىلسا, جاراقات المايتىن جۇمساق ماتەريالمەن قاپتايتىنىن العا تارتىپ وتىر. دەگەنمەن دە دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن ۇيىمداستىرۋشى تاراپ قاي-قاي سپورت تۇرىنەن دە قاتىسۋشىنىڭ باس اماندىعى, جاراقات الماۋى ماڭىزدى. ءدۇبىرلى دودانى برەند رەتىندە قالىپتاستىرىپ, مادريدتىك ءھام بولوندىق جۇيەگە تىركەپ, مەنشىك قۇقىعىن يەلەنەتىن ەل رەتىندە قىرعىزدار كوكبورى سپورتىن ساۋىن ايتىپ قوستىرىپ وتىر.
– ەتنو سپورت تۇرلەرىنەن سايىس وتەتىنى, مادەني ءىس-شارالاردىڭ كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ مەرەكەسىن قىزدىراتىنى بەلگىلى. ال عىلىمي باعىتتاعى جۇمىس قالاي ءورىس الادى؟
– حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتكىزىلىپ, ۇلتتىق سپورتتى عىلىمي نەگىزدە دامىتۋدىڭ, زامان تالابىنا ساي جاڭعىرتۋدىڭ ارتىقشىلىعى تالقىلانادى دەپ ءۇمىت ەتەمىز. كوشپەلىلەردىڭ تاريحى, ءتول ونەرى تۋرالى جان-جاقتى تالقىلاۋ وتەدى. ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى بويىنشا سپورتشىلاردىڭ ازىرلىگىن كۇشەيتۋ, تورەشىلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ ارتىقشىلىعى عىلىمي نەگىزدە تالقىلانادى. ۇلتتىق تاعام تۇرلەرىنىڭ ەرەكشەلىگى وسى عىلىمي باعىتتا ءوربيتىن كونفەرەنتسيانىڭ وزەكتى تاقىرىبىنا اينالادى.
اڭگىمەلەسكەن –
قۋانىش نۇردانبەك ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
