و باستا, قاي زامان, قاي عاسىر ەكەنى بەلگىسىز, ءبىز دە جابايى كۇن كەشىپ, تاعى بوپ تاۋ-تاستا كۇنەلتىپپىز. تاعىلىق تىرلىگىمىزدەن حابارىمىز جوق, ايتەۋىر كۇندەردىڭ كۇنىندە قولعا ۇيرەتىلىپ, ادام اقىلىنىڭ ارقاسىندا سونىڭ قاراماعىنا ءوتىپ, ءتورت ت ۇلىگىنىڭ ساناتىنا قوسىلىپ, «سانالى» تىرلىككە كوشىپپىز عوي.
تاريحتا نەم بار, تىرلىگىمدى ايتايىن.
قازىر قوجايىنىمنان «قاشىپ شىعىپ», تاۋ-تاستا جارتىلاي جابايى كۇي كەشۋدەمىن.
انە ءبىر زاماندا, كەڭ قولتىق كەرگىگەن كەزەڭدە – مەن عانا ەمەس, ەرتەڭگە ەرەنسىز بولىپ بۇتكىل جۇرتشىلىق اشىق-شاشىق شالقىدى ەمەس پە؟
باسقادا نەم بار, ءوزىمىز تاڭ قىلاڭ بەرە كەرىلىپ-سوزىلىپ تۇرەگەپ, بۇزاۋعا ءيىلىپ, قوجايىننىڭ ساۋىپ, سىپىرا بۇيدا جىپتەن بوساتقانى سول, ۋايىم-قايعىسىز تالتاڭ باسىپ تاۋ-تاس ەتەگىندەگى ورىسىمىزگە كەتە باراتىنبىز. ويحوي, سول كەزدەگى سەنىكى-مەنىكى دەلىنبەگەن داليعان دالانى ويلاسام – ءمۇيىزىم سىرقىرايدى, ەمشەگىم سىزدايدى.
نەسىن ايتايىن, جەكەمەنشىك كەلىپ, ءورىس تارىلدى, جەلكە ءجۇن جىعىلدى ەمەس پە.
قوجايىن دا قاۋقارسىز, نارىق زامانىنا ىلەسە الماي – ەل قاتارلى تىرلىگىن تۇزەي الماي, بۇرىنعى ءورىس اتاۋلى قولدى بولىپ, ءبىز باياعى كەشكىلىك كەلىپ جەتىپ كۇيىس قايىرىپ تۇنەپ شىعاتىن قورادان كۇندىز-ءتۇنى شىعا المايتىن حالگە جەتتىك. قولعا قاراعان كۇندى دۇشپانىڭا بەرسىن. جەكەمەنشىك جەرى جوق قوجايىنىڭنىڭ بارىنان جوعى...
قوجايىنىما جانىم اشيدى. ايتپاي كەلگەن الاساپىران زاماندا ازىپ-توزدى دەسەم بولادى.
ءبارى ساتۋلى, جەم جەمەگەلى قاشان, بەرگەن ءشوپ-شولاڭ, كاشەك-پاسەكتى تالعاجاۋ ەتەمىز. ءبارى قۇرىقتالىپ, ءىشىپ جۇرگەن اعىل-تەگىل سۋدىڭ سۇراۋى بولعاندا سۋالىپ كەتە جازدادىم.
قيىندىقتان اشاتۇياق اتاۋلى ايىرباستالىپ, باعىم – ءسۇتىمنىڭ ارقاسىندا بەلى قاتايماعان بۇزاۋىمنىڭ كوز جاسى بولىپ ءدىن امان ءجۇرىپ جاتقانىما ءتاۋبا دەيمىن.
ءوستىپ جۇرگەندە وكىمەتتەن «ساۋىپ وتىرعان سيىرى بار ءۇي الەۋمەتتىك كومەكتەن قاعىلسىن» دەگەن «قاراقاعاز» شىعىپ شالقامىزدان ءتۇسىردى ەمەس پە؟ سونداعى الەۋمەتتىك كومەكپەن ءىلدالاپ وتىرعان قوجايىنىمنىڭ كۇڭىرەنگەن كوز جاسىن كورسەڭ...
نە ىستەيىن, تۇلاپايى شىققان باسقا ءتورت ت ۇلىكتەن اۋليەمىن بە, كورەسىمدى كورەيىن, ماڭدايىما جازىلعانى بولار دەپ, قورا ماڭىندا اپىل-تاپىل قام-قارەكەتسىز ويناق سالىپ جۇرگەن بۇزاۋىما قاراپ قابىرعام سوگىلەدى, دەنەم تۇرشىگەدى.
قۇداي وڭداپ, قوجايىنىم قيمىلعا كوشىپ, ءبىر تۇندە مەنى بۇيدالاپ الىپ جەتەكتەپ, قازىرگى كۇندىز پانام بولعان تاۋ-تاستاعى ۇڭگىردەن بىراق شىعاردى.
ءبىر كۇن ەشقايدا اتتاپ شىعارماي ۇڭگىردە قاماپ وتىرىپ, قاس قارايا قوس ۋىس جەمىن بەرىپ, جەتەكتەپ سىرتقا شىعارىپ, اينالايىن تاۋ-تاستىڭ ءشوپ-شۇيگىنىنە جايىلتىپ, ءمولدىر بۇلاقتان سۋعارىپ, تاڭ سىز بەرە ۇڭگىرگە قايتا كىرگىزىپ, الاقان جايىپ مەنىڭ اماندىعىمدى تىلەپ, كول-كوسىر ءسۇتىمدى ساۋىپ الىپ جونىنە كەتتى.
قانشا اقىماق سانالساق تا, جالماۋىزعا دا جان كەرەك, قوجايىننىڭ ايتقانىمەن ءجۇرىپ-تۇرۋعا ۇيرەنگەن باسىمىز – كۇندىز اتتاپ شىقپاي كۇيىس قايىرۋمەن بولامىن دا, تۇندە جورتۋىلعا شىعامىن.
قوجايىنىم دا قۋ, تاڭ سىز بەرە ۇڭگىرگە ورالسام – قوس ۋىس جەمىن ۇسىنىپ ك ۇلىمدەپ سوندا كۇتىپ وتىرادى. قايتەيىن, قوجايىنعا ۇيرەنگەن باسىم, ونىڭ ۇستىنە قورادا قالعان بۇزاۋىما بولا ءيىلىپ-ءيىپ, ءسۇتىمدى اعىل-تەگىل اعىتامىن.
قوجايىن دا بىلەدى, تاۋ-تاستاعى قاسقىر باستاعان قاراقشىلاردى ەسكەرىپ, وتكەندە ءمۇيىزىمدى قايراپ ۇشكىرلەپ, كەلەسىدە ارتقى ەكى اياعىما تيگەنىن ءتىلىپ تۇسەر تاعا ورناتىپ بەردى.
قامقورلىعىنا ريزامىن. ول دا «سيىر سيپاعاندى بىلمەيدى» دەگەندى ۇمىتىپ, كوندىككەن, ۇيرەتكەنىن لەزدە ۇعىپ العان مەنىڭ ءۇستى-باسىمدى سيپالاپ, ءبىر ۋاق تازالاپ, تاراپ تا قويادى.
ءسويتىپ, اعىل-تەگىل ءىش-جەمنىڭ ورتاسىندا جارتىلاي جابايى تىرلىك كەشۋدەمىن.
بۇرىنعىداي ەمەس, قوڭدانىپ سەمىرىپ كەلە جاتقانىمدى سەزەمىن. ونىما قوجايىن دا ريزا.
«قوڭدانساڭ, كۇزگە امان-ەسەن بارساڭ. ول ۋاقىتتا قوراداعى بۇزاۋىڭ دا سۇتتەن شىعىپ ساناتقا قوسىلادى. ءبىزدىڭ دە ءتۇپ-تۇگەلدى ساتىپ, قالا ماڭىنا كوشىپ كەتەر مەزگىلىمىز دە بولادى» دەگەن پيعىلىن دا سەزەمىن.
مەنىڭ دە: «امان-ەسەن كۇزگە جەتىپ, قوجايىنىمنان بۇرىن ءبىر تۇندە قوراداعى بۇزاۋىمدى ەرتىپ اكەتىپ, مۇنداعى ۇڭگىردى تالاق ەتىپ, تاۋ-تاستىڭ ىقپىل-جىقپىلىن ارتقا تاستاپ, سوناۋ قيانداعى ارقار مەكەن ەتكەن ماڭعا بارىپ تولىق جابايى كۇن كەشسەم» دەگەن پيعىلىم بار.
بەرىك سادىر
