ءبىر كۇننىڭ ىشىندە بىرنەشە ءىس-شارانى قامتىعان فەستيۆال «ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرا» اتتى رەسپۋبليكالىق سەميناردان باستالدى. وندا ونەرپازدار يۋنەسكو وكىلدەرىمەن وي الماستى.
مۇنىمەن قوسا كەنشىلەر مادەنيەت سارايىنداعى جيىندا «كۇيشىلەر وداعى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى, مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى اسقار كەنجەعاليەۆ وبلىستىق كۇيشىلەر وداعىنىڭ فيليالىن سالتاناتتى تۇردە اشتى. وعان وڭىرىمىزدەگى داۋلەسكەر كۇيشى بولات تاكىشەۆ توراعا بولىپ تاعايىندالدى. اتاقتى دومبىراشى قالكەن قاسىموۆ «حالىق كۇيشىسى» اتاندى, كەۋدەسىنە توسبەلگى تاعىلدى.
«ورتەكە» رەسپۋبليكالىق فەستيۆال شىمىلدىعىن ونەرتانۋشى ەرلان تولەۋتاي «سارىارقا» انىمەن ءتۇردى.
بايقاۋدا قىتاي, موڭعوليا مەملەكەتتەرىنەن, استانا, الماتى, قاراعاندى قالالارىنان, سونداي-اق اقمولا, الماتى, قىزىلوردا, باتىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاقستان, قوستاناي, قاراعاندى, ۇلىتاۋ وبلىستارىنان جيىرماعا تارتا كۇيشى قاتىسىپ, باقتارىن سىنادى.
ءسويتىپ, فەستيۆالدىڭ باس جۇلدەسىن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنان كەلگەن جارقىن باعدار الدى.
– بۇگىندە جاستار اراسىندا دومبىراعا كوپ كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر. بايقاۋدان ەرەكشە شابىت الدىم. تۇپكى اتا سالت پەن داستۇرگە, ۇلتتىق ونەرگە دەگەن سىي-قۇرمەت سەزىلەدى. وسىنداي بايقاۋدىڭ جەڭىمپازى اتانۋ مەن ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە, – دەيدى فەستيۆالدىڭ جەڭىمپازى جارقىن باعدار.
ايماعىمىزدىڭ نامىسىن قورعاعان ەرلان ءسادۋ 1-ورىن يەلەندى. اقمولا وبلىسىنىڭ كۇيشىسى ايجان قۇراق 2-ورىن, جەتىسۋلىق جانىبەك ماقاتان 3-ورىن الدى. بارلىق قاتىسۋشىعا كادەسىي مەن قارجىلاي سەرتيفيكات بەرىلدى. قىسقاسى, ولار «ورتەكەدەن» ولجالى.
مۇنىمەن قوسا ۇلتتىق جەتى اسپاپتا شەبەر وينايتىن جەتىسۋلىق ياسمينا امانكەلدى ەسىمدى جاس تالانت كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اينالدى. ەل اتىنان تارتۋ-تارالعى العان جاس ونەرپازدىڭ ەڭسەسى كوتەرىلىپ كەتتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇراسىن قورعاۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميتەت توراعاسىنىڭ ورىنباسارى رۋستام مۋزافاروۆ ۇيىمداستىرىلعان ءىس-شارانىڭ تاريحي ءمان-ماعىناسىنا توقتالا ءسوز سويلەدى.
– «ورتەكە» – ءداستۇرلى ەكى ىشەكتى اسپاپتى دومبىرا مەن تاۋ ەشكىسىنىڭ اعاش مۇسىنشەسىن پايدالانا وتىرىپ ورىندالاتىن قازاقتىڭ بىرەگەي ونەرى. باراباننىڭ بەتىنە بەكىتىلگەن اعاش ءمۇسىن دومبىراشىنىڭ ساۋساقتارىنا ءبىر نەمەسە بىرنەشە ىشەكپەن بايلانىسقان. مۋزىكانت دومبىرادا ويناعاندا, قۋىرشاققا جان ءبىتىپ, دومبىرانىڭ قوڭىر نەمەسە كۇمبىرلەي توگىلگەن ۇنىمەن قوسىلا سەكىرىپ, باراباندا ىرعاق شىعارا بيلەيدى. قازاقتىڭ بۇل ونەرى – بالالار مەن ۇلكەندەرگە ورتاق دۇنيە. جالپى, قاراعاندىلىق ونەرپازدار كونە ءداستۇردى جاڭعىرتۋدان قالىس قالماۋدا. دومبىرا كۇنى كۇنتىزبەگە ەنگەننەن بەرى ۇزدىكسىز دامىپ جاتىر. ال قاتىسۋشىلار سول تاريحي مۇرانى قايتا جاڭعىرتىپ, «ورتەكەگە» اۆتورلىق كۇيلەرى ارقىلى جان ءبىتىردى, – دەدى رۋستام راحىم ۇلى.
كوپشىلىك كوزايىم بولعان كورمە فەستيۆالدىڭ ءمان-ماڭىزىن اشا تۇسكەندەي. اسىرەسە استانادان كەلگەن «مارس» روبوتتەحنيكا ورتالىعىنىڭ ماماندارى ازىرلەگەن ەلەكتروندى ورتەكەگە ەلدىڭ ىقىلاسى ەرەكشە اۋدى.
– بىزگە ورتەكەنىڭ ەلەكتروندى نۇسقاسىن جاساۋ تۋرالى ۇسىنىس كەلىپ ءتۇستى. ودان كەيىن ولارمەن بىرىگىپ جۇمىس ىستەي باستادىق. مودەل ءالى دە ازىرلەنىپ جاتىر. بولاشاقتا ءبىز ورتەكەنى ينتەراكتيۆتى تاقتا ارقىلى گادجەتتەردە ويناۋعا بەيىمدەۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەيدى «مارس» روبوتتەحنيكا ورتالىعىنىڭ وكىلى مارس ماقسوت. «ورتەكەنىڭ» زاماناۋي تەحنولوگياعا سۇيەنە وتىرىپ جاسالعان روبوت دومبىرا ۇنىنە قوسىلادى.
بۇقارجىراۋلىق شەبەر مالىك جومارت تا دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر وينىنا ەمبلەما جاساپ, ونىسىن كورمەگە ۇسىنىپتى.
– مەن مەتالل, اعاش, بىلعارىنى جانە باسقا دا ماتەريالداردى وڭدەيمىن. قازاق قولونەرىنىڭ بارلىق تۇرىمەن اينالىسامىن دەسەم دە بولادى. بۇقار جىراۋ اۋدانىنىڭ سارىتوبە ورتا مەكتەبىندە ەڭبەك ءپانى مۇعالىمى بولىپ جۇمىس ىستەيمىن. سونداي-اق جيىرما جىل بويى «جاس شەبەر» اتتى جاس قولونەر شەبەرلەرىنىڭ كلۋبىنا جەتەكشىمىن. بيىل فەستيۆالعا ەكىنشى رەت قاتىسىپ وتىرمىن. دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا ەمبلەما جاساعانمىن. ونى كورمەگە ۇسىندى, – دەيدى مالىك جومارت.
20 جاستاعى ەسجان مۇراتبەك: «موڭعوليادان تاجىريبە جيناقتاپ الدىم. ورتەكەنى ودان ءارى ءوز وتانىمدا ونەر ءتۇرى رەتىندە دامىتپاق نيەتىم بار», دەيدى. جاس تالانت ءوزىنىڭ «كوكسەركە» كۇيىن الا كەلگەن.
– بيىلعى فەستيۆالدىڭ ەرەكشەلىگى – قاتىسۋشىلار تەك وسى بايقاۋ ءۇشىن جازىلعان اۆتورلىق كۇيلەرىن ورىندادى. بولاشاقتا ءبىز «ورتەكە» ەتنوفەستيۆالىنىڭ ۇزدىك كۇيلەرىنەن جيناق جاساعىمىز كەلەدى. سوعان جۇمىس ىستەيمىز, – دەيدى قازىلار القاسىنىڭ توراعاسى, حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى, مۋزىكانت, كونە مۋزىكالىق اسپاپتار مۇراجايىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ازامات باقيا.
سونىمەن وبلىستىق مادەنيەت, ارحيۆتەر جانە قۇجاتتاما باسقارماسىنا قارايتىن مادەني-ساۋىق جانە حالىق شىعارماشىلىعىنىڭ عىلىمي-ادىستەمەلىك ورتالىعى ۇتىمدى ۇيىمداستىرعان «ورتەكە» فەستيۆالىنىڭ بيىلعى ولجاسى وسىنداي.
قاراعاندى وبلىسى
