تالاي شەشەن دومبىرا شىققان شەبەرحانا. ارشادان دومبىرا شاباتىن ارقاداعى جالعىز شەبەر كەزەكتى تاپسىرىستىڭ قامىندا. ايگىلى كۇيشى سەكەن تۇرىسبەك ەكى بىردەي دومبىراعا تاپسىرىس بەرىپتى. ارشا جانە امەريكالىق جاڭعاق اعاشىنان. داۋلەسكەر كۇيشى ەكەۋىنىڭ دە كۇمبىرىن ەرەكشە كورىپ قالىپتى.
– جاڭا دومبىرا دا جۇگەن-قۇرىق تيمەگەن, ەرتوقىم سالىنباعان اساۋداي بولادى. ءبىرتالاي ۋاقىت باستىقتىرۋ كەرەك. سونى كۇتىپ وتىرمىن. دومبىرانىڭ قالىبى دايىن دەگەنمەن, ءالى كوپ شارۋاسى بار. ىرەسى, پەرنەلەرى سالىنادى. موينىن جىڭىشكەرتەمىن. ىسقىلاپ تازالانادى. بويالادى. سوسىن تيەگى قويىلىپ, ىشەگى تاعىلادى. ءتاۋىر دومبىراعا جارتى اي ۋاقىت جاي كەتەدى, – دەيدى شەبەر.
قادىر مىرزا ءالى ايتقان دومبىرانىڭ قادىرىن ەرتەدەن تۇسىنگەن امانجان شەبەر توقسانىنشى جىلى جاساعان ەڭ العاشقى دومبىراسىن الىپ كەلدى. بەتىنە قونعان شاڭدى ءبىر قاقتى دا, كۇمبىرلەتە جونەلدى. قالاق دومبىرا مەن تۇمار دومبىراعا ۇقساتىپ شاپقان. «قانشا ۋاقىت وتسە دە, جاقسى دومبىرانىڭ داۋسى ەش وزگەرمەيدى, ەسكىرمەيدى», دەيدى.
وسىلايشا, شەبەردىڭ ەڭ ءبىرىنشى ءتولتۋىندىسى تورىندە تۇر. ودان كەيىنگى بالا دومبىراسى دا ءالى ساقتاۋلى. ۇلى راحاتقا جاساپ بەرگەن. راحات تا كۇيدى بالا كەزىنەن شەبەر شەرتەدى. قازىر «Senim109» بىرىڭعاي بايلانىس ورتالىعىنىڭ باسشىسى. قاۋىرت جۇمىستان قاجىپ كەلگەندە, ارشا دومبىراسىن قولىنا الىپ, كۇيىن كۇمبىرلەتەدى, ءانىن شىرقايدى. ال بالا دومبىرا نەمەرەلەرىنىڭ قولىنان تۇسپەيدى. تەك بۇل عانا ەمەس, قالاق دومبىرا, تۇمار دومبىرا, ءۇش ىشەكتى دومبىرا, قوزىقۇيرىق دومبىرا, كەڭشاناقتى دومالاق دومبىرا شەبەرحاناسىندا تۇر. كەيىن مۇراجايدىڭ كادەسىنە جاراپ قالار دەيدى. نەسىن جاسىرايىق, شەبەر دومبىرا شاباتىندار كورمەلەرگە دە, باسقا دا ونەر جارمەڭكەلەرىنە شاقىرۋسىز, شەتكەرى قالدىق دەپ وكپەلى.
قاتەلەسپەسەك, 1998 جىلى «ۇكىلى دومبىرا شەبەرلەرىنىڭ» بايقاۋى ءوتىپ, ارشادان جاسالعان ايدىك دومبىراسى قۇرمانعازى اتىنداعى جۇلدەنى اپەرىپتى. بىردەن الگى دومبىرانى استراحانداعى قۇرمانعازىنىڭ مۋزەيىنە اكەتىپتى. تاعى ءبىر ءداستۇرلى ءاننىڭ ءدۇلد ۇلى مەيىرحان ادامبەكوۆكە ارناپ جاساعان ارشا دومبىراسى الماتىداعى مۋلتيمەديالىق مۋزەيدىڭ تورىندە تۇر. ال قازىر «شەبەرحانادان ۇزاپ شىقپايمىز», دەيدى.
اتى الىسقا تاراعان امانجان شەبەردىڭ ارشا دومبىراسى نۇرعيسا تىلەنديەۆ, ماعاۋيا حامزين, قارشىعا احمەدياروۆتارداي الىپتاردى ءتانتى ەتتى. عالىم مۇحامەدين, سەرىك وسپانوۆ, جاقسىگەلدى كەمالوۆ, امانجول التاەۆ, داۋرەنبەك اركەنوۆتەردىڭ تالعامىنان شىققان تۋىندىلارعا, ارينە, تاپسىرىس كوپ تۇسەدى. بىراق شەبەر ايىنا ەكى دومبىرا عانا شابادى. بابىمەن جاسالعان دومبىرا شەشەن بولادى.
«قازاقتىڭ قارا دومبىراسىن قورلاماۋىمىز كەرەك. ارزان اعاشتان جاسالعان دومبىرا نارىقتى جاۋلادى. ءتۇرلى تسەح ءبىر ايدا 150-200 دومبىرانى كولەم كورمەيدى. ءويتىپ وندىرەتىندەي دومبىرا قۇرىلىس ماتەريالى ەمەس قوي. شەبەر ەڭ الدىمەن كۇيشى نە ءانشى بولۋ كەرەك. قۇر اسپاپتى جاساعانعا ءماز بولماي, دومبىرانىڭ ءار دىبىسىن تەرەڭنەن ۇعىنۋى كەرەك», دەيدى ون ساۋساعىنان ونەر تامعان امانجان اعا.
قاشاۋ ۇستاعان وتىز جىل. سونىڭ ناتيجەسى, مىنە, تالاي مارتە تەلەديداردان سويلەدى. تىلشىلەر وچەركىنىڭ كەيىپكەرى بولدى. شەبەر سونىڭ بارىندە ويىن اشىق ايتتى. دومبىرا شابۋ ونەرىن وگەيسىتپەۋ كەرەگىن. بىراق امال نە, ءبارى ءۇنسىز...
شەبەرىمىز – ءان مەن جىردىڭ توپىراعى اقتوعايدىڭ تۋماسى. تالدىقورعانداعى جەتىسۋعا تانىمال «التىن ءدان» ءانسامبلىنىڭ جانىنان قۇرىلعان شەبەرحاناعا شاقىرىلعان كەزدەن باستاپ دومبىرا جاساۋعا كىرىسكەن. ارادا ۋاقىت وتەدى. ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى تالدىقورعان پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى باسشىلىعىنىڭ قولقاسىمەن وقۋ ورنىنىڭ ىشىنەن شەبەرحانا اشادى. شاكىرت باۋلىپ, اسپاپتارى ءبىر-ەكى جىلدىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردا توپ جارادى.
كىم ءبىلسىن, شەبەر جەتىسۋدا قالار ما ەدى؟ الماتىداعى كەزەكتى ءبىر دومبىرا جاساۋشىلاردىڭ دوداسىندا قولا جۇلدەنى قاناعات ەتىپ تۇرعان امانجان شەبەردىڭ قاسىنا ماعاۋيا حامزين كەلەدى. كەلەدى دە «ەلگە قايت» دەپ اقىل ايتادى. ويتكەنى قاراعاندى, بالقاش «ورىستانىپ» كەتكەن ەدى ول كەزدە.
اعانىڭ ايتقانىن امانات ەتىپ العان ول بىردەن شەشىم قابىلدايدى. بالقاش اكىمدىگى ۇلتتىق ورتالىق اشىپ جاتقان كەز ەدى. ورتالىقتىڭ شەبەرحاناسىن بەرەدى. باسپاناسىن دا تارتۋ ەتەدى. بەس جىلعا كەلىسىمشارت جاساسادى. سول ۋاقىتتا ونەر ۇيىمدارىن قاجەتتى اسپاپپەن قامتاماسىز ەتەدى. ءسويتىپ, ۋاعدالاسقان ۋاقىتقا دەيىن ەڭبەك ەتەدى دە, قاراعاندىعا قونىس اۋدارادى.
سودان بەرى توعىزىنشى قاباتتاعى ءۇيىنىڭ سەگىز شارشى مەتر شاعىن شەبەرحاناسىندا تىرشىلىك كەشىپ كەلەدى. كۇيبەڭ ەمەس, كۇمبىرلەگەن كۇي تىرشىلىك. ارشا دومبىراسىنا اعايىن ايلاپ-جىلداپ كەزەككە تۇرادى. سونداي بەدەلى بار. ەندى ەلگە بەرەرى بار. شاكىرت تاربيەلەپ, دومبىرا جاساۋ ونەرىن جاستارعا ۇيرەتىپ, بىلگەنىممەن بولىسسەم دەيدى. بىراق وعان ازىرگە مۇمكىندىك جوق. شەبەرحاناعا جالعىز ءوزى زورعا سيىپ جۇرگەنىن ءبىز دە كوردىك.
ءسىز بەن ءبىز ويلاعانداي, شەبەرحاناعا كوپ قارجى دا قاجەت ەمەس. ەكى-ءۇش ستانوك, باسقا دا كەرەك-جاراعىن الۋعا 5 ملن تەڭگە جەتەدى.
ەگەر ويداعىمىز ورىندالسا, وڭىردەگى ونەر ۇجىمدارى الىستان اربالاماس ەدى, قۋ اعاش سابالاماس ەدى.
امانجان اعانىڭ برەند دومبىراسىنا قول جەتكىزەتىن ەدى.
– قازىر تۇگەل وركەستر, انسامبل الماتى, شىمكەنتكە تاۋەلدى. ەگەر باسشىلىق قولداسا, شەبەرحانا جاعىنان كومەكتەسسە, سول اسپاپتى ءوزىمىز-اق جاسار ەدىك. ماعان ول جەردەن ءبىر تيىن قاجەت ەمەس. ءۇش-ءتورت جىگىتتى جانىما الىپ, باۋلىپ, ۇيرەتەر ەدىم. ولارعا – ونەر ۇيرەنگەن پايدا, قولونەرىمىزگە – ناسيحات. نان تابادى. الپىستان استىق, ەندى قانشا ءومىر قالدى, ءبىر اللا بىلەدى. جاستارعا ۇيرەتىپ كەتۋ كەرەك قوي, – دەيدى شەبەر.
اڭگىمەمىزدىڭ سوڭىنا قاراي امانجان شەبەر دومبىرا كۇنىنىڭ ماڭىزىن جوعالتىپ جاتقانىن ايتىپ, تاعى ءبىر كۇرسىندى. «بالەنباي دومبىراشى اناۋ الاڭدا كۇي تارتتى», دەگەن سەكىلدى ناۋقانعا اينالدىرىپ بارا جاتقانىمىزعا.
– قۇرمانعازىنىڭ كۇيلەرىنە قازاقتىڭ قۇلاعى قانىق. تاتتىمبەتتى شەرتپە كۇيدىڭ اتاسى دەپ بىلەدى. سالعان ءانى التى قىردان اسقان ءبىرجان سال, اقان سەرى, امىرە سىندى دۇلدۇلدەردىڭ مۇراسى «التىن قوردا» ساقتاۋلى. الايدا سولاردىڭ جان سەرىگى بولعان دومبىرانى شاپقان شەبەرلەردەن دەرەك جوق. ال قازىرگى دومبىرا جاساۋشىلاردى وسى ءبىر مەرەكەدە بولسىن ۇلىقتاۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. يا بولماسا شەبەرلەر كۇنىن بەلگىلەۋ كەرەك. ءبىز كوپ دۇنيە سۇرامايمىز, – دەيدى. اڭگىمە-دۇكەنىمىز وسىلاي اياقتالدى.
شەبەر ءوزى شىعارعان «وكىنىش» كۇيىن شەرتىپ بەردى. ۇستاعان دومبىراسى ءتىپتى شەشەن ەكەن. بىراق كۇيشى نەندەي وكىنىش ەكەنىن جۇمباق كۇيىندە قالدىردى.
شەبەرحانانىڭ ەسىگىنەن شىققانىمىز سول ەدى, شەبەر ەسىكتىڭ شەتىن جەدەل شۇبەرەكپەن قىمتاپ جاتتى. ايتپەسە ونداعى شاڭ ۇيگە كىرەدى.
قاراعاندى وبلىسى
