زامان جانە زاڭ

قۋانا قۇپتادىق بارلىق قازاقستاندىقتارمەن بىرگە, ءبىز, ەكىباستۇزدىقتار دا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىن كوپ جىلدارعا الدىن الا ەلدىڭ دامۋىنا بولجام جاساپ, قازاقستان حالقىن بولاشاققا سەنىمدى جەتەلەپ كەلە جاتقان ناعىز ەلباسى, سارابدال ساياساتكەر  سانايمىز. ءبىزدىڭ وقۋ ورنىنىڭ وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى دە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ تۇلعاسىنا ەرەكشە سىيلاستىقپەن قارايدى. سەبەبى, ول كومىر جانە ەنەرگەتيكا ونەركاسىبىنىڭ ورتالىعى – ءبىزدىڭ قالامىزعا كەلگەن سايىن كەنشىلەر مەن ەنەرگەتيكتەردىڭ, مۇعالىمدەر مەن دارىگەرلەردىڭ, زەينەتكەرلەر مەن بالالاردىڭ پروبلەمالارىن جۇرەگىمەن سەزىنەتىندىگىن دالەلدەدى. پاۆلودار وبلىسىندا, ونىڭ ىشىندە ەكىباستۇزدا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان كوپتەگەن جوبالار نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ اتىمەن بايلانىستى. يندۋستريالان­دىرۋ كارتاسى اياسىندا جاقىن كۇندەرى ءبىزدىڭ قالامىزدا  قالا جانە وبلىس ءۇشىن عانا ەمەس, سونداي-اق جالپى رەسپۋبليكا ءۇشىن ماڭىزدى 3 جوبا ىسكە قوسىلادى. مەن پەداگوگ رەتىندە پرەزيدەنتتىڭ ءبىلىم جۇيەسىنە دەگەن نازارىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. مەكتەپكە دەيىنگى جاستاعى بالالار دا, وقۋشىلار دا, ستۋدەنتتەر دە – ياعني, مەملەكەتتى كەلەشەككە جەتەلەيتىن ۇرپاق  نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ نازارىنان ەشقاشان تىس قالىپ كورگەن ەمەس. ءبىز ەلباسىنا وسى ءۇشىن دە ريزامىز. جانە دە زاڭداردىڭ قابىلدانعانىن قۋانا قۋاتتايمىز. جامال نارماعامبەتوۆا, ەكىباستۇز قالاسىنداعى №4 كاسىپتىك ليتسەي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى. پاۆلودار وبلىسى. كوپ كوڭىلىندەگىسىن ءدوپ باستى تۇڭعىش پرەزيدەنت, ەلباسى تۋرالى زاڭناماعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردىڭ ەنگىزىلۋى دۇرىس بولدى دەپ ەسەپتەيمىن. وعان ەلباسىنىڭ ءوزى قول قويماعانىمەن, بۇكىل ەل قولداپ وتىر. مۇنى كىتاپحاناشىلار, بىزدەر دە جاقسى سەزىنەمىز. كىتاپحانا رۋحاني ورتالىق بولعاندىقتان, وعان كەلۋشىلەر دە ۇزىلمەيدى. وسىنداي كەزدەردە وقىر­ماندار ەلباسى جولداۋلارىن, پرەزيدەنت كىتاپ­تارىن, ول تۋ­رالى جيناقتاردى سۇراستىرىپ جاتادى. بۇل رەتتە قا­زاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا “قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسى” سەرياسىمەن “كۇلتەگىن” باسپا­سىنان جاڭا كىتاپتاردىڭ شىعا باستاۋى ورايى بىتكەن ءىس بولدى. “ەلباسى جولدادى – ەلى قولدادى”, “ەلمەن سىرلاسۋ”, “الەم قا­زاق­ستان تۋرالى, الەم پرەزيدەنت تۋرالى”, “تاۋەلسىزدىك شەجىرەسى” دەگەن تاقىرىپتاردى قامتىعان ون ءتورت كىتاپ ءبىزدىڭ كىتاپحاناعا دا كەلدى. وسى جوبامەن 2015 جىلعا دەيىن 138 جيناق جارىققا شىعادى ەكەن. بۇل ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندەگى جاڭا تاريحىمىزدى بايىتا تۇسەرى ءسوزسىز. ەلدى تەك قانا العا باستايتىن ۇلان-عايىر ىستەردىڭ باسىندا ەلباسى تۇرعانىن حالىق بىلەدى. پرەزيدەنتتىڭ ءار قادامىنا تىلەكتەستىگىن ءبىلدىرىپ وتىرادى. ەندى وسى ىزگى نيەت, الۋان ىستەر, تاۋەلسىزدىك جولدارى كىتاپ­تاردان كورىنىس تاۋىپ وتىرسا, ءتىپتى وڭدى ەمەس پە! سارا كەنجەباەۆا, ج.مولداعاليەۆ اتىنداعى وبلىستىق عىلىمي-امبەباپ كىتاپحانا ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى. ورال. بۇگىنگى ىستەردىڭ باستاۋى مەن تىرەگى 1984 جىلدىڭ 15 تامىزى مەنىڭ كۇنى بۇگىنگە دەيىن ەسىمدە. سول كۇنى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭ جاس ۇكىمەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ الىستاعى ءاليا مول­داعۇلوۆا اۋى­لى­نا كەلىپ, باتىر قىزدىڭ مۇ­راجايىندا بو­لىپ, قولتاڭبا قال­دىردى. مەن وسى جەردەگى  مولدا­عۇ­لوۆا اتىنداعى كەڭ­شار­دىڭ پار­تيا كوميتەتىنىڭ حات­شى­سى ەدىم. جول­داسىم پاريزا اتالعان مۇرا­جايدىڭ جەتەكشىسى بولاتىن. سول سە­بەپتى دە مىناداي مارتەبەلى قو­ناق­تار وسىدان شيرەك عاسىردان استام ۋاقىت وتسە دە, كوڭىلىمدە جا­­زىل­عان حاتتاي ساقتالىپ قالدى. مەن سول جولى مارتەبەلى قوناق­تار­مەن تەك رەسمي جولىعىپ قانا قوي­­عانىم جوق, تاباقتاس بوپ, ءبىر داس­­تارقان­نان ءدام تاتتىم, سوزدە­رى­ن تىڭداپ, اڭگىمەلەرىن ويعا ءتۇيدىم. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ۇلكەن پاراسات يەسى ەكەندىگى سول كەزدىڭ وزىندە اڭعارىلىپ تۇردى. جاسپىن دەپ جاسقانباي, جالتاقتاماي ءسوي­لەي­تىنىن, ءوز ويىن اشىق, بۇكپەسىز ايتاتىنىن بايقادىم. اسا جىگەرلى, قىراعى, اسىرەسە, ويى شالت ەكەن. ايت­پاي-اق, جاعدايدىڭ ءبارىن كورىپ, ءبىلىپ وتىرعانداي سەزىنەتىن باسشى ەكەنىن ۇققانداي بولدىم. سول جىلداردان بەرى باسقان قا­دامىن, بيلىكتەگى ءوسۋ جولىن قادا­عا­لاپ, زەردەلەپ كەلەمىن, ۇدايى ءور­لەۋ ۇستىندە بولدى. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ باستاۋىندا قيىن بولعان كەزدەردە رەفورما­لار­دى پارمەندى جۇرگىزۋ ءۇشىن قوسىمشا وكىلەتتىكتەر العانىن كوپشىلىك جاق­سى بىلەدى. ەلباسىنىڭ كورەگەن باسشىلىعىنىڭ ارقاسىندا قازاق ەلى وركەندەپ كەلەدى. الەمدىك بەدەل­گە يە. ول باسقارعان قازاقستان ەۋ­رو­پاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتى­ماق­تاستىق ۇيىمىنىڭ توراعاسى. نۇر­سۇلتان نازارباەۆ — ناعىز ەلباسى. مىنە, ءتيىستى زاڭدار تياناقتالۋى ارقىلى حالىق تىلەگى قابىل بولدى. جانە مۇنى وتە ورىندى شەشىم دەپ قابىلداعان ءجون. ءبىز كەزدەسكەلى قانشا جىل ءوتتى. بىراق, سول كەزدەگى جىگەر-قايراتى سول كۇيىندە ساقتالىپ, پاراسات, شەبەرلىگى ەسەلەپ ارتقانىن كورىپ قۋانامىن. مەن نۇرسۇلتان نازار­باەۆپەن بىرگە بولعان سول ءبىر ءسات­تەردى ەڭ باقىتتى شاعىم دەپ ەسەپ­تەيمىن. اركەز كەزدەسۋلەردە, وتبا­سىم­دا ونەگە ەتىپ ايتىپ وتىرامىن. قازاقتىڭ باتىر قى­زى­نىڭ مۇراجايى ودان بەرگى جىل­داردا ءبىراز سىننان ءوتتى. قازىر حالىققا قىزمەت ەتىپ تۇر. مەن ماسكەۋ قالاسىنداعى №891 ءاليا مولداعۇلوۆا اتىنداعى مەك­تەپ­كە ىسساپارمەن ءجيى بارىپ تۇ­رامىن. سوندا دا ەلباسىنىڭ شەك­سىز قامقورلىعىن سەزىنەمىن. مۇن­داعى مۇراجاي ەكى ۇلتتىڭ دوستىعى­نىڭ سيمۆولى دەسەك, قاتەلەسپەيمىز. وسىنداي بارشا ىستەردىڭ باستاۋى دا, تىرەگى دە بۇگىنگى مەملەكەت باسشىسى ەكەنىندە داۋ جوق. عالىمجان بايدەربەس, “قوس شىنار” ءاليا-مانشۇك اتىنداعى قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ توراعاسى. اقتوبە وبلىسى.