حالىقتىڭ دەنساۋلىعى بارىنەن قىمبات

پرەزيدەنتتىڭ جولداۋىنا ساي رەسپۋب­لي­كانىڭ بارلىق ايماقتارى سياقتى اقمو­لا وبلىسىندا دا 2010 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەنى وزىمىزگە بەلگىلى. جاڭا رەفورما نەگىزگى ءۇش ماقساتتى العا تارتادى: مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىندە باسەكەلەستىك ورتانى قالىپ­تاس­تىرۋ, حالىققا دارىگەر مەن ەمدەۋ مەكەمە­سىن ەركىن تاڭداۋدى ۇسىنۋ, ۇلتتى ساۋىق­تىرۋدا – دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ ناق­تى ناتيجەگە جەتۋىنىڭ باعدارى دەسەم, “سالاماتتى قازاقستان” مەملەكەتتىك باعدارلاماسى وسىنى ىسكە اسىرۋدىڭ ناقتى تەتىگى دەۋگە بولادى. بۇدج ەنگىزۋ 2020 جىلعا رەسپۋبليكادا توسەك قورىن ۇتىمدى پايدالانۋدى قام­تا­ماسىز ەتۋمەن قاتار, شىعىننىڭ ۇلەس سال­ماعىن ستاتسيونارلىق كومەكتەن باستاپقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەككە اۋىستىرۋعا جاعداي جاسايدى. بۇل دەنساۋ­لىق ساقتاۋدىڭ پروفيلاكتيكالىق باعى­تىن كۇشەيتۋگە كومەكتەسەدى. ستاتسيوناردى الماستىراتىن تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن قولدانىپ, اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋعا نەمەسە ءومىر ءسۇرۋدىڭ ورتاشا ۇزاقتىعىنىڭ ارتۋىن, سونداي-اق ءولىم-ءجىتىمدى تومەن­دەتۋگە اكەلەدى. 2010 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا ءوزى­نىڭ دارىگەردى ەركىن تاڭداۋ قۇقىعىن اقمو­لا وبلىسىنىڭ 491 تۇرعىنى پايدالاندى. گوسپيتاليزاتسيالاۋ بيۋروسى ارقىلى 5168 وتىنىشتەر ءتۇستى. سونىڭ ىشىندە العاشقى ءۇش كۇندە – 65,8%, 4-10 كۇندە – 30,7%, 20 كۇندە – 3%, 30 كۇندە 0,5 % پاتسيەنتتەر اۋرۋحاناعا جاتقىزىلدى. 2009 جىلعى وسى كەزەڭمەن سالىستىر­عان­دا, حالىق دەنساۋلىعى كورسەتكىشىنىڭ وڭ ديناميكاسى ساقتالدى. تۋدىڭ كور­سەتكىشى مىڭ ادامعا شاققاندا 17,18-دەن 17,32-گە ءوستى. جالپى ءولىم-ءجىتىم 12,22-دەن 11,74-كە دەيىن تومەندەدى, انا ءولىمى وقيعاسى تىركەلمەدى. تۋبەركۋلەز اۋرۋلارىنىڭ كورسەتكىشى – 15,25%, ونكوپاتولوگيا-2,3%, قان اينالىم جۇيەسى اۋرۋلارى 7,7%-عا تومەندەگەن. ونكولو­گيالىق اۋرۋلاردىڭ ەرتە ساتىدا انىقتالعان ۇلەسى 61,6%-دان 65,7%-عا دەيىن ارتتى. بۇدج ەنگىزە باستاعاندا, ەمدەۋ باعا­سىنىڭ تومەندىگى, كوممۋنالدىق قىزمەت­تەر, باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋدى جە­تىلدىرۋ قاجەتتىلىگىنە بايلانىستى سۇراقتار تۋىنداپ, ولار دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيستر­لىگى الدىندا كوتەرىلىپ, شەشۋىن تابۋدا. وتكەن توقسانداعى كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بىرىڭعاي ديستريبيۋتەرلەردىڭ ءدارى-دارمەكتەردى ۋاقىتىلى جەتكىزبەۋى بولدى. اعىمداعى جىلدىڭ 26 مامىرىنداعى جاعداي بويىنشا, وبلىستىڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارىنا ءدارى-دارمەكتەردى جەتكىزۋ پايىزى 83,8%-دى قۇرادى. دارىگەر كادرلاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى وبلىستاعى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىم­دارىنىڭ ەڭ ءبىر نەگىزگى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىر, 2010 جىلعا مەديتسينالىق كادرلاردىڭ قاجەتتىلىگى 422 دارىگەر جانە 100 ورتا مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر, ونىڭ ىشىندە 74 دارىگەر جانە 37 ورتا مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر اۋىلدىق جەرلەرگە قاجەت. دەنساۋلىق ساقتاۋ بيۋدجەتى 2010 جىل­دىڭ ءبىرىنشى توقسانىنا 2321,5 ملن. تەڭگە, سونىڭ ىشىندە وبلىستىق بيۋدجەتتىڭ قارا­جاتى – 2050,7 ملن. تەڭگە, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن نىسانالى ترانسفەرتتەر 270,8 ملن. تەڭگە يگەرىلدى. باستاپقى مە­دي­تسينالىق-سانيتارلىق كومەك ۇيىمدارىن قارجىلاندىرۋدىڭ ۇلەسى جالپى كولەمدە كەپىلدى مەديتسينالىق كومەكتى قارجىلان­دى­رۋ 32,8 % قۇرايدى (سالىستىرۋ ءۇشىن 2006ج. 16%). وبلىس تۇرعىندارىن 2010 جىلى تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كە­پىل­دى كولەمىمەن قامتاماسىز ەتۋ شىعىندارى 15,8 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ, 2009 جىلمەن سالىس­تىرعاندا 12 %-عا ارتتى. انا مەن بالا دەنساۋلىعىن نىعايتۋ ماقساتىندا, مەديتسينالىق- دەموگرافيا­لىق جاعدايدى جاقسارتۋدا, امبۋلاتورلىق دەڭگەيدە 5 جاسقا دەيىنگى بالالار جەكە­لە­گەن اۋرۋلار بويىنشا تەگىن ءدارى-ءدار­مەك­پەن قامتاماسىز ەتىلۋدە. بۇل ماقساتقا 2010 جىلى 31,7 ملن. تەڭگە قاراجات سا­لىنعان. جۇكتى ايەلدەر قۇرامىندا تەمىر-يودى بار پرەپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتىلەدى, 2010 جىلى وسى پرەپاراتتاردى الۋعا 35,7 ملن. تەڭگە ءبولىندى. ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇرعان بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى امبۋلاتورلىق دەڭ­گەيدە تەگىن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 52,0 ملن. استام تەڭگە جوسپار­لان­عان. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, جۇرەك­تىڭ يشيميالىق اۋرۋى, ارتەريالدى گيپەرتەنزيا, اريتميا, پنەۆمونيا, ويىق جارا اۋرۋى, وكپەنىڭ سوزىلمالى وبسترۋك­تيۆ­تى اۋرۋى, جۇرەكتىڭ سوزىلمالى جەتىس­پەۋشىلىگىمەن اۋىراتىن ەرەسەكتەردى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 130,7 ملن. تەڭگە ءبولىندى. اقمولا وبلىسىنىڭ دەنساۋلىق ساق­تاۋ­دى دامىتۋدىڭ 2009-2011 جىلدارعا ارنال­عان ستراتەگيالىق جوسپارىندا دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋداعى بار ماسەلەلەردى, وب­لىس تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىق كورسەتكى­شىن ەسكەرىپ, ايەلدەر مەن بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ; تۋبەركۋلەز اۋرۋىن تومەندەتۋ; باستاپقى مەديتسينالىق-ساني­تارلىق كومەكتى دامىتۋ جانە جەتىلدىرۋ; كادرلار رەسۋرسىن دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارى انىقتالدى. 2012 جىلى انا ءولىمىن 2 ەسەگە, نارەستە ءولىمىن 30%-عا تومەندەتۋ, تۋبەركۋلەز اۋرۋىن 35%-عا دەيىن تومەندەتۋدىڭ ناقتى ينديكاتورلارى مەن سوڭعى ناتيجەلەرى بەل­گىلەندى. نىسانالى ينديكاتورلار مو­نيتورينگى سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاۋاپ­كەر­شىلىگىن ارتتىرىپ جانە حالىق دەنساۋ­لىعىن قورعاۋ بويىنشا بارلىق دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرىلاتىن ءىس-شارالاردىڭ ءتيىم­دىلىگىن دۇرىس باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بەلگىلەنگەن ماقساتتارعا جەتۋ ءۇشىن ۇيىم­داستىرۋشىلىق-باسقارۋشىلىق شارالار قاراستىرىلعان دەسەك, وبلىستا 2010 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قارا­جاتى ەسەبىنەن بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيە­نى قۇرۋ جونىندەگى پيلوتتىق باعدارلامانى ەنگىزۋ اياقتالماق. وسىنىڭ بارلىعى حالىق دەنساۋلىعىنىڭ كورسەتكىشى مەن مەديتسي­نالىق كومەكتىڭ ساپاسىن ەداۋىر كوتەرۋگە ءتيىس. اعىمداعى جىلى ماتەريالدىق-تەح­نيكالىق بازانى جاقسارتۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن اتباسار اۋدانىندا قۇنى 10 ملن. تەڭگە بولاتىن سوچي دارىگەرلىك امبۋلاتورياسىنىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانعان, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن سالىنىپ جاتقان قۇنى 4 ملرد. 136 ملن. 67 مىڭ تەڭگە بولاتىن 500 كەلۋشىگە ارنالعان قالالىق ەمحانا جانە وبلىستىق قان ورتالىعى ەكىنشى جارتى­جىلدىقتا پايدالانۋعا بەرىلمەك. سونداي-اق اقمولا وبلىستىق پەريناتالدىق ورتا­لىعىنىڭ 50 توسەكتىك بوساندىرۋ كورپۋ­سىنىڭ قۇرىلىسى جالعاسۋدا. دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ 9 نىسانىنا 584,9 ملن. تەڭگەگە كۇردەلى جوندەۋ, ون سەگىز نىسانعا 68,1 ملن. تەڭگەگە اعىمداعى جوندەۋ جۇرگىزىلەتىن بولادى. مەديتسي­نا­لىق جابدىقتاردى الۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋد­جەتتەن 213,0 ملن. تەڭگە قاراستى­رىل­سا, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1132080,0 مىڭ تەڭگە نىسانالى ترانسفەرت ءبولىندى. سونىمەن مەملەكەت مەديتسينالىق ۇيىم­داردىڭ تابىستى قىزمەتى ءۇشىن قاجەتتى جاعداي تۋدىرىپ وتىرۋىنا وراي ءبىزدىڭ سالانىڭ ماماندارى اقمولا­لىقتاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ ءۇشىن بارلىق قولدا بار مۇمكىندىكتەردى جاساۋدا. ۆيكتور مادجۋگا, اقمولا وبلىسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى.