– جىل باسىندا ەل پرەزيدەنتى «مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ گيبريدتى مودەلىن ەنگىزۋدى جالعاستىرعان ءجون» دەگەن ەدى. بۇل مودەلدىڭ ەرەكشەلىگى قانداي جانە قالاي ىسكە اسىرىلىپ جاتىر؟
– وتاندىق مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇيەلى رەفورمالار ادىلەتتى قازاقستان قاعيداتتارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ باستى باعىتتارى – اشىقتىق, ادىلەتتىلىك جانە ءاربىر ازامات ءۇشىن تەڭ مۇمكىندىكتەردى قامتاماسىز ەتۋ. وسى وزگەرىستەردى ەنگىزۋ شارالارى وتكەن جىلى 44 نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىدە كورىنىس تاپتى.
بۇگىندە مانساپتىق جانە پوزيتسيالىق مودەل ەلەمەنتتەرى بار مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ گيبريدتى مودەلىن قالىپتاستىرۋ جالعاسۋدا. بۇل شەتەلدىك تاجىريبەنىڭ وزىق ۇلگىلەرىن قابىلداي وتىرىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتتە مەريتوكراتيا قاعيداتىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى جەكە سەكتوردان جاڭا كوزقاراستارى مەن يدەيالارى بار ادامداردى تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ناتيجەسىندە, بۇرىن وسى مۇمكىندىكتى تەجەپ كەلگەن جانە تەك مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى ىشكى ىلگەرىلەتۋگە باعىتتالعان بىلىكتىلىك تالاپتارى جاڭارتىلدى. ىرىكتەۋ كەزىندە كانديداتتىڭ فۋنكتسيونالدىق باعىتىنا سايكەس مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى بولسىن, كۆازيمەملەكەتتىك جانە جەكە سەكتورلارداعى بولسىن جالپى جيىنتىق جۇمىس ءوتىلى ەسكەرىلەدى. بۇل بىلتىرعى كورسەتكىشكە سايكەس مەملەكەتتىك قىزمەتكە قابىلدانعانداردىڭ 68,5%-نىڭ وزگە سالالاردان كەلۋىنە جول اشتى.
تاعى ءبىر جاڭاشىلدىق – «ب» كورپۋسىنىڭ جەكەلەگەن جوعارى لاۋازىمدارىنا ولاردىڭ سالالىق تاجىريبەسى مەن تاڭداعان لاۋازىمىنىڭ فۋنكتسيونالىن ەسكەرە وتىرىپ, ناقتى سەكتوردان كانديداتتاردى تىكەلەي تاعايىنداۋ مۇمكىندىگى. ماسەلەن, اۋىل شارۋاشىلىعى بويىنشا جەكە سەكتوردىڭ كاسىبيلىگى جوعارى مامانى سالالىق مينيسترلىككە باسشىلىق لاۋازىمعا كونكۋرسسىز تاعايىندالا الادى.
زاڭعا ەنگىزىلگەن تاعى ءبىر وزگەرىس ناتيجەسىندە مەملەكەتتىك ورگاندار ۇلتتىق جانە وزگە دە جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بەلگىلى ءبىر مەرزىمگە ءتيىستى سالالىق مامانداردى – «كەلىسىمشارتتىق قىزمەتشى» رەتىندە تارتا الادى. وسىلايشا, قازىرگى تاڭدا بىرنەشە مامان كەلىسىمشارت بويىنشا ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردا قىزمەت اتقارىپ كەلەدى.
– وتكەن جىلى مەملەكەتتىك قىزمەتتە بۇرىن بولماعان ونلاين ىرىكتەۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. بۇل جۇمىستارىڭىزدى قانشالىقتى جەڭىلدەتتى؟
– كادرلاردى ىرىكتەۋدىڭ اشىق, ەڭ باستىسى – ءادىل جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ باستى ماقساتتارىمىزدىڭ ءبىرى. مەملەكەتتىك قىزمەتكە ىرىكتەۋ جانە قابىلداۋ ءراسىمىن جەڭىلدەتۋ, ازاماتتار ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ بارىنشا اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا «e-Qyzmet» جۇيەسىن جاڭعىرتۋ بويىنشا جۇمىستار اتقارىلدى.
بۇگىندە, «eqyzmet.gov.kz» پورتالىندا ىسكە قوسىلعان مەملەكەتتىك قىزمەتكە ىرىكتەۋدىڭ جاڭا فورماتى 22 مەملەكەتتىك ورگاندا جۇزەگە اسىرىلۋدا. 1 شىلدەدەن باستاپ تاعى دا 22 مەملەكەتتىك ورگاندا بۇل جۇيەنى ەنگىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. 2026 جىلعا دەيىن بۇل جاڭا ىرىكتەۋ جۇيەسىنە بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار كەزەڭ كەزەڭىمەن قوسىلاتىن بولادى.
جاڭا فورمات ۇمىتكەرلەرگە الدىن الا بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا وتەتىن اڭگىمەلەسۋدەن باسقا, بارلىق كەزەڭدەردە, كەز كەلگەن ۋاقىتتا جانە الەمنىڭ كەز كەلگەن نۇكتەسىنەن كونكۋرسقا قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ۇمىتكەرلەر ءوز دەرەكتەرىن بۇرىنعىداي قاعاز تۇرىندە تاپسىرمايدى, مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جاسالعان ينتەگراتسيا ارقاسىندا دەرەكتەر اۆتوماتتى تۇردە تارتىلادى.
تەستىلەۋ جۇرگىزىلەتىن نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ سانى ەكى ەسەگە – ياعني 9-دان 4-كە دەيىن قىسقارتىلدى. سونداي-اق قازىر ۇمىتكەر ساندىق جانە ماتىندىك اقپاراتپەن جۇمىس ىستەۋ قابىلەتىن باعالاۋ كەزەڭدەرىنەن وتەدى.
«ادامي فاكتوردىڭ» ىقپالىن بولدىرماۋ ءۇشىن ىرىكتەۋ كەزەڭدەرىنەن ءوتۋ كەزىندە دەربەس دەرەكتەردى قۇپيالاندىرۋ, انونيمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ۇمىتكەرلەر ID-نومىرلەنەدى جانە تاۋەلسىز پروكتورينگ جۇيەسى قامتاماسىز ەتىلەدى. بۇل تاجىريبە الەمدە كەڭىنەن قولدانىلادى جانە HR-دىڭ ءتيىمدى قۇرالى رەتىندە ءوزىن دالەلدەپ وتىر.
كونكۋرس جەڭىمپازى بارلىق كەزەڭ قورىتىندىسى بويىنشا اقپاراتتىق جۇيەمەن دەربەس ايقىندالادى. ناتيجەسىندە, جاڭا جۇيە بويىنشا وتكىزىلىپ جاتقان كونكۋرستاردا ءبىر ورىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ ۇلەسى 4,6 ادامدى قۇراپ, قولدانىستاعى ىرىكتەۋ تارتىبىمەن سالىستىرعاندا قاتىسۋشىلاردىڭ سانى 2,7 ەسەگە ارتىپ وتىر. بۇل ونلاين فورماتتاعى ىرىكتەۋ ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكە قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرعانىن بايقاتادى.
الداعى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك قىزمەتكە ۇمىتكەرلەردىڭ ەموتسيونالدى ينتەللەكت جانە ولاردىڭ رۋحاني دامۋ دەڭگەيىن انىقتاۋعا باعىتتالعان تەستتەردى ەنگىزۋ, سونداي-اق جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن قولدانۋ ماسەلەسى زەردەلەنىپ جاتىر.
– كەيىنگى ۋاقىتتا كادرلىق ساياساتتا جاستارعا باسىمدىلىق بەرىلىپ كەلەدى. جاستار وسى مۇمكىندىكتەردى قالاي قولدانىپ كەلەدى؟
– بيىل ۇيىمداستىرىلعان پرەزيدەنتتىك جاستار كادر رەزەرۆىنىڭ فورۋمىندا مەملەكەت باسشىسى مەملەكەت باسقارۋ ىسىنە ويى ۇشقىر, ءبىلىمى وزىق, سانا-سەزىمى تەرەڭ, ناعىز وتانشىل ازاماتتار كوپتەپ كەلۋى كەرەكتىگىن جانە ولارعا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەتىنىن جەتكىزدى.
بۇگىندە باستاماشىل, جاڭاشا ويلاي الاتىن جاستاردى تارتۋ ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جاڭا بۋىنى قالىپتاستى. رەزەرۆكە ىرىكتەۋ جۇزەگە اسا باستاعاننان بەرى جاۋاپتى قىزمەتتەگى جاستاردىڭ ۇلەسى ارتتى. بۇگىندە 400 رەزەرۆشىنىڭ 295-ءسى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور ۇيىمدارىندا جۇمىس ىستەيدى.
مەملەكەتتىك قىزمەتكە تالانتتى جاستاردى تارتۋ جۇمىسىنىڭ جالعاسى رەتىندە بيىل 1 ناۋرىزدان باستاپ وڭىرلىك كادر رەزەرۆتەرىنە ىرىكتەۋ جۇرگىزىلۋدە. ىرىكتەۋدى وبلىستىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالانىڭ, استانانىڭ كادر كوميسسياسى جۇزەگە اسىرادى. جوباعا قاتىسۋعا بارلىعى 11 505 جاس ءوتىنىم بەردى, قۇجاتتاردى زەردەلەۋ قورىتىندىسى بويىنشا زاڭنامانى بىلۋگە تەستىلەۋگە – 5 354 ادام, جەكە قاسيەتتەرىن باعالاۋعا – 2 433 ادام جىبەرىلدى. قۇزىرەتتەردى باعالاۋعا 939 ادام كەلدى. وڭىرلىك رەزەرۆكە الىنعان ادامدار سايلاناتىن لاۋازىمداردى قوسپاعاندا, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردا «ب» كورپۋسىنىڭ مەملەكەتتىك اكىمشىلىك لاۋازىمدارىنا كونكۋرسقا قاتىسپاي-اق ورنالاسا الادى.
وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىن مەملەكەتتىك گرانتپەن جوعارى ۇلگەرىممەن اياقتاعان جاستارعا اۋداندىق جانە اۋىلدىق جەردەگى تومەنگى لاۋازىمدارعا كونكۋرسسىز تاعايىندالۋ مۇمكىندىگى بەرىلدى. بۇگىندە 186 ۇزدىك تۇلەك اۋداندىق جانە اۋىلدىق جەرلەردەگى مەملەكەتتىك قىزمەتكە كونكۋرسسىز قابىلدانىپ, ەل يگىلىگى جولىندا قىزمەت اتقارىپ ءجۇر. بۇل ءوز كەزەگىندە جەرگىلىكتى جەرلەردەگى قىزمەتشىلەردىڭ ساپالىق قۇرامىنىڭ ءبىلىمدى جاس كادرلارمەن تولىعۋىنا سەبەپشى بولىپ وتىر.
– سونداي-اق فورۋمدا قاسىم-جومارت توقاەۆ مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى ايەلدەردىڭ, جاستاردىڭ جانە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ سانىن كوبەيتۋ كەرەك ەكەنىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. ينكليۋزيۆتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى قالاي ىسكە اسىرىلىپ جاتىر؟
– قازىر ەلىمىزدە مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى ايەلدەردىڭ ۇلەسى 56%-دى قۇرايدى. ولاردىڭ باسشى لاۋازىمدار اراسىنداعى ۇلەس سالماعى – 39,4%. بيىل ءبىرىنشى توقساندا مەملەكەتتىك لاۋازىمدارعا ورنالاسۋعا 9 مىڭنان استام كونكۋرس وتكىزىلىپ, وعان قاتىسۋشىلاردىڭ 44% ايەلدەر قۇرادى. ىرىكتەۋ جەڭىمپازدارى اراسىنداعى ولاردىڭ ۇلەسى 43%-عا جەتىپ وتىر.
ايەلدەر قىزمەتتىك ادەپ نورمالارىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتە كاسىبيلىكتى جوعارىلاتۋعا ولشەۋسىز ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ەلىمىزدە ادەپ جونىندەگى ۋاكىلدەردىڭ 38%-ى ايەل ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. جالپى, مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى ايەلدەر ادەپتىلىك ستاندارتتاردى ساقتاي وتىرىپ, جاۋاپكەرشىلىك پەن قۇزىرەتتىلىكتىڭ جوعارى دەڭگەيىن كورسەتىپ وتىر. كاسىبي مىندەتتەردى جەكە ومىرىمەن ءتيىمدى ۇيلەستىرۋگە مۇمكىندىك بەرىلۋدە. يكەمدى جۇمىس كەستەسىن پايدالاناتىن قىزمەتشىلەردىڭ 63%-ى قىز-كەلىنشەكتەر.
ءبىزدىڭ ماڭىزدى مىندەتتەرىمىزدىڭ ءبىرى – مەملەكەتتىك قىزمەتتە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتار ءۇشىن دە تەڭ ەڭبەك جاعدايلارى مەن مانساپتىق ءوسۋ مۇمكىندىكتەرىن جاساۋ. جالپى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ سانى 847 ادامدى قۇراپ, ولاردىڭ 30%-عا جۋىعى باسشىلىق لاۋازىمدا قىزمەت اتقارادى. ولار ەل يگىلىگى جولىندا ءتيىمدى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى.
– پرەزيدەنت بەلسەندى ازاماتتاردى, اسىرەسە ەرىكتىلەردى قىزمەتكە تارتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتتى. مەملەكەتتىك قىزمەتپەن ەرىكتىلىكتى قاتار الىپ جۇرگەن قىزمەتشىلەردىڭ ۇلەسى قانداي؟
– مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر اراسىندا ەرىكتى بولىپ قىزمەت ەتىپ, ەلىمىزدىڭ رۋحاني دامۋىنا, وركەنيەتتى ورتا قالىپتاستىرۋدا جاقسىلىق جاساپ جۇرگەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردەن قۇرالعان ەرىكتىلەردىڭ ەرلىگى ەرەكشە. 2023 جىلى وڭىرلەردەگى اگەنتتىكتىڭ اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرى جانىنان «ەرىكتىلەر كەڭەسى» قۇرىلدى. بۇل كونسۋلتاتيۆتى-كەڭەسشى ورگان قوعامداعى ءارتۇرلى يگى شاراعا اتسالىسىپ ءجۇر. ەلىمىز بويىنشا كەڭەستەردىڭ قۇرامىندا 377 ادام بار. مەملەكەتتىك قىزمەتشى ءوز ەركىمەن ەرىكتى بولىپ جازىلىپ, قىزمەتىنەن تىس ۋاقىتتا بىرلەسە ەرىكتى قىزمەتپەن اينالىسىپ, وزگەلەرگە ۇلگى بولىپ, قوعامعا ۇلكەن پايداسىن تيگىزىپ وتىر. مىسالى, قارت كىسىگە ازىق-ت ۇلىك اپارىپ بەرەدى, ءۇيىن تازالاپ بەرەدى, بالالارعا جانە وزگە دە مۇقتاج جاندارعا ارنالعان تيەسىلى كومەك كورسەتەدى. ەرىكتىلەر سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ جانە ونىڭ سالدارىمەن جۇمىس جاساۋعا دا بەلسەندى قاتىستى. وسىلايشا, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر 250-گە جۋىق اكتسيالار مەن شارالاردى ىسكە اسىردى.
مەملەكەتتىڭ ساياساتىن جۇرگىزىپ, ەل دامۋىنا زور ۇلەس قوسىپ وتىرعان مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جۇرەك قالاۋىمەن ەرىكتىلىك شارالارىنا بەلسەندى اتسالىسۋى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى. بۇل – جاقسىلىق ىستەپ جارىسقان دانا حالقىمىزدىڭ يگى ءداستۇرىنىڭ, ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ كورىنىسى.
– مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جۇمىس كەستەسى مەن جۇكتەمەسى كوپ ايتىلادى. قوعامدا «جۇمىستارى قاۋىرت, تۇنگە دەيىن وتىرادى» دەگەن پىكىرلەر بار. بۇعان قاتىستى نە ايتاسىز؟
– مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ – اگەنتتىكتىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى. قىزمەتشىلەردى ۇستەمە جۇمىسقا زاڭسىز تارتۋدى بولدىرماۋ ءۇشىن ءبىز وسىنداي فاكتىلەردى انىقتاۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىرمىز. بۇل رەتتە مەملەكەتتىك ورگانداردا كىرۋدى باقىلاۋ جانە باسقارۋ جۇيەسى مەن «ە-قىزمەت» اراسىندا ينتەگراتسيا جۇرگىزدىك. مەملەكەتتىك ورگانعا بارۋ ارقىلى جۇمىس ۋاقىتى رەجىمىنىڭ ساقتالۋىنا مونيتورينگ مەملەكەتتىك ورگاندارعا بارۋ جوسپارىنا سايكەس ءبىر توقسان ىشىندە كەمىندە ءبىر رەت وتكىزىلەدى. جوسپارلاردى اگەنتتىك پەن ونىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرى ءبىر جىلعا بەكىتەدى جانە الدىن الا مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارعا جىبەرەدى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىس ۋاقىتى رەجىمىن مۇلتىكسىز ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك ورگانعا بارۋ ارقىلى ءتيىستى مونيتورينگ جىلىنا ەكى رەت جوسپاردان تىس جۇزەگە اسىرىلۋى مۇمكىن.
وسى جۇمىستى رەتتەيتىن قاعيدا بەكىتىلگەن ۋاقىتتان بەرى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىس رەجىمىنە قاشىقتىقتان جانە بارۋ ارقىلى جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ ناتيجەسىندە انىقتالعان كەمشىلىكتەرگە بايلانىستى قوسىمشا تىنىعۋ ساعاتتارىن بەرۋ جانە وتەماقى تولەۋ ارقىلى 500-دەن استام مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ قۇقىعى قالپىنا كەلتىرىلدى.
سونداي-اق اگەنتتىك مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ مانسابى مەن وتباسى اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋ ءۇشىن شارالار قابىلدادى. ىسكە اسىرىلعان باستامانىڭ ارقاسىندا وتكەن جىلى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ بەلگىلى ءبىر ساناتى قاشىقتىقتان نەمەسە ارالاس قاشىقتىقتان, يكەمدى جۇمىس ۋاقىتى رەجىمىندە جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك الدى.
– مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىندا بيۋروكراتيامەن كۇرەس ماسەلەسىنە توقتالساق. قىزمەتتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ باعىتىندا قانداي ناقتى شارالار قابىلدانىپ كەلەدى؟
– اگەنتتىكپەن جارتىجىلدىق نەگىزدە مەملەكەتتىك اپپاراتتى بيۋروكراتيادان ارىلتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تالداۋ جانە مونيتورينگ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. بۇگىنگە دەيىن مەملەكەتتىك اپپاراتتى بيۋروكراتيادان ارىلتۋعا قاتىستى جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ جانە تالداۋ ناتيجەلەرى بويىنشا 554 ۇسىنىس ازىرلەندى. بۇل ۇسىنىستار حالىقتىڭ جانە بيزنەستىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە بارىنشا باعدارلانعان سەرۆيستىك مەملەكەتتىك اپپاراتتى قالىپتاستىرۋعا, بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەردى ازايتۋعا باعىتتالعان.
ۇسىنىستاردىڭ 100-دەن استامى كودەكستەر مەن زاڭدارعا وزگەرىس ەنگىزۋدى تالاپ ەتەدى. مىسالى, تالداۋ اياسىندا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ 200-دەن استام فۋنكتسيالارىن الىپ تاستاۋ نەمەسە وزگە ورگاندارعا, ۇيىمدارعا, سونداي-اق اۋتسورسينگكە نەمەسە باسەكەلەستىك ورتاعا بەرۋ جولىمەن, 40-قا جۋىق باسشى لاۋازىمدى اتقارۋشىلىق لاۋازىمعا اۋىستىرۋ جولىمەن باسقارۋ قۇرىلىمدارىن وڭتايلاندىرۋ, دەربەس جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋ ماقساتىندا 80-نەن استام كوميسسيالاردى تاراتۋ جونىندە ۇسىنىستار ازىرلەندى. سونىمەن قاتار, ەڭبەك ينسپەكتسيالارىن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگان دەڭگەيىنە اۋىستىرۋ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار وتكىزۋدە جەرگىلىكتى دەڭگەيدە دەربەستىك بەرۋ, ساتىپ الۋلار راسىمدەرىن وڭتايلاندىرۋ بويىنشا زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر مەن وزگەرتۋلەر قابىلدانىپ جاتىر. وسىلايشا بيۋروكراتيادان ارىلتۋ اياسىندا جۇرگىزىلگەن جۇمىس شامادان تىس ورتالىقتاندىرۋ, ارتىق فۋنكتسيالار, ۇيىمدىق جانە باسقارۋ قۇرىلىمىنىڭ تەڭگەرىمسىزدىگى, جەكەلەگەن اكىمشىلىك راسىمدەردى شامادان تىس رەسىمدەۋ, زاڭناماداعى قايشىلىقتاردىڭ جانە اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ جەتكىلىكسىز ينتەگراتسياسى ماسەلەلەرىن شەشۋ جولدارىن انىقتادى.
مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋ باستى نازارىمىزدا. ءبىرىنشى توقسانىندا جۇرگىزىلگەن باقىلاۋ شارالارى اياسىندا 34 مىڭعا جۋىق زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالدى, ونىڭ ىشىندە 52% مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ مەرزىمىن بۇزۋ بولىپ وتىر.
وڭىرلەردەگى اگەنتتىكتىڭ اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرىمەن 300-گە جۋىق شاعىمدار قارالدى. ونىڭ 196-سى بويىنشا بۇزۋشىلىقتار راستالىپ, قىزمەت الۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى قالپىنا كەلتىرىلدى.
1 ملرد تەڭگەدەن استام مولشەرىندە قىزمەت الۋشىلارعا سۋبسيديالار تولەندى جانە مەملەكەتتىك باج قايتارىلدى.
مەملەكەتتىك باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا تسيفرلىق ادىستەردى دە قولدانىلىپ كەلەدى. ەندى بارلىق باقىلاۋ شارالارى «e-Qyzmet» اقپاراتتىق جۇيەسىندە تىركەلەدى. جاڭا ءتارتىپ اياسىندا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىنىڭ مالىمەتتەرىن مونيتورينگتەۋ جانە ۇلكەن اقپاراتتاردى تالداۋ سەكىلدى مەملەكەتتىك باقىلاۋدىڭ تسيفرلىق ادىستەرى قولجەتىمدى بولدى. بۇل بۇزۋشىلىقتاردى ۋاقتىلى انىقتاۋعا جانە جەدەل الدىن الۋعا قوسىمشا مۇمكىندىكتەر بەرەدى.
زاماناۋي ۇردىسكە سايكەس ازاماتتاردىڭ وتىنىشىنە جەدەل دەن قويۋ, ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماقساتىندا «ەgovKZBot» تەلەگرامم-پلاتفورماسىندا اگەنتتىككە شاعىمدانۋ فۋنكتسياسى قوسىلدى. ول ارقىلى قىزمەت الۋشىلار ءوز شاعىمىن جولداپ, ماسەلەلەرىن ساناۋلى مينۋتتاردا شەشە الادى.
– مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كاسىبي جانە جەكە قۇزىرەتتەرىن دامىتۋ جۇمىسىنا توقتالساڭىز.
– جىل سايىن 25,5 مىڭعا جۋىق مەملەكەتتىك قىزمەتشى بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدان جانە قايتا دايارلاۋدان وتەدى. مەملەكەتتىك اپپاراتتى كاسىبيلەندىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىمەن جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا وقىتۋ جۇرگىزىلەدى. بۇل وقىتۋدىڭ ارتىقشىلىعى سەرىكتەس اقش, ءباا, فينليانديا ەلدەرىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بازاسىندا قوس ديپلومدىق ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگى, سونداي-اق ءباا, ليتۆا, گرۋزيا, ءۇندىستان, ازەربايجان, شۆەيتساريا, بولگاريا, رەسەي سەكىلدى ەلدەردە شەتەلدىك تاعىلىمدامادان ءوتۋ قاراستىرىلعان. بيىل ماگيستراتۋرا جانە دوكتورانتۋرا باعدارلامالارى بويىنشا وقۋدى 124 مەملەكەتتىك قىزمەتشى اياقتايدى. ساياسي قىزمەتشىلەردىڭ باسقارۋشىلىق قۇزىرەتتەرىن دامىتۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسىپ, «جاڭا فورماتسيا باسشىسى» باعدارلاماسى بويىنشا وقىتۋ جۇرگىزىپ كەلەدى. جىل سايىن بۇل وقىتۋدان 50 ساياسي قىزمەتشى وتەدى.
مەملەكەتتىك باسقارۋدى ترانسفورماتسيالاۋ سالاسىنداعى وزىق تاجىريبەمەن الماسۋ ماقساتىندا «Government Accelerators» جانە «Capacity Building» باعىتتارى بويىنشا بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىمەن ىنتىماقتاستىق شەڭبەرىندە مەملەكەتتىك ساياسي جانە اكىمشىلىك قىزمەتشىلەر ءۇشىن «Kazakhstan Executive Leadership Program 2024» باعدارلاماسى بويىنشا Mohammed Bin Rashid School of Government وقۋ ورنىندا وقىتۋ جۇرگىزىلە باستادى.
وتكەن جىلى قاتارىنان 2 جىل جوعارى باعالاۋ ناتيجەلەرىن العان قىزمەتشىلەر ءۇشىن ءوز قالاۋى بويىنشا سەمينارلار تاقىرىبىن جانە وقىتۋ ۇيىمىن تاڭداۋ قۇقىعىن بەرۋ مۇمكىندىگى ەنگىزىلدى. ەندى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر اگەنتتىك جانىنداعى ۇيلەستىرۋ كەڭەسى ايقىنداعان 43 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قىزمەت بەيىنى بويىنشا وقۋدان وتە الادى.
مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنىنان تىس جەردە كاسىبي ءبىلىم مەن تاجىريبە الۋى ءۇشىن ولاردىڭ تاعىلىمداماسى وتكىزىلەدى. بۇگىندە 329 قىزمەتشى ۇلتتىق كومپانيالار مەن مەملەكەتتىك ەمەس سەكتور كاسىپورىندارىندا تاعىلىمدامادان ءوتتى.
قىزمەتشىلەردىڭ شەتەلدىك تاعىلىمدامادان ءوتۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا مامىر ايىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى مەن تۇركيا رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى كادرلار باسقارماسى اراسىندا جاسالعان مەموراندۋم اياسىندا 14 مەملەكەتتىك قىزمەتشى تۇركيا رەسپۋبليكاسىندا تاعىلىمدامادان ءوتتى. بۇل ولاردىڭ وزىق شەتەلدىك تاجىريبەگە سايكەس داعدىلارىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
– وتاندىق قىزمەتشىلەردىڭ تۇلعالىق بولمىسىن جەتىلدىرۋدە قانداي قۇندىلىقتار نەگىزگە الىنادى؟
– مەملەكەتتىك قىزمەتشى پرەزيدەنت ايتقان «ادال ازامات» يدەالدارىنا ساي كەلۋگە ءتيىس. ول اشىقتىق پەن ادالدىق, جاۋاپكەرشىلىك پەن كاسىبيلىك سىندى قاسيەتتەردى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان بۇگىندە اگەنتتىك مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ «ادال ازامات» يدەالدارىنا ساي كەلەتىن كاسىبي جانە تۇلعالىق قاسيەتتەرىن تۇراقتى ىلگەرىلەتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
ءاربىر مەملەكەتتىك قىزمەتشى سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرىنە, مەملەكەتتىك قىزمەتكە كىر كەلتىرەتىن بيۋروكراتياعا, كوزبوياۋشىلىق فورماليزمگە, جۇمىستىڭ يميتاتسيالىق سيپاتىنا جانە قىزمەتتىڭ جاساندى دەكلاراتيۆتى ەلەمەنتتەرىنە جول بەرمەي, جۇمىس ءتاسىلىن وزگەرتىپ, جاڭاشا سەرپىنگە قادام جاساۋى قاجەت دەگەن تالاپ قويۋدامىز. ول ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەتشى ەڭ باستىسى قوعام مۇددەسىن ءوز مۇددەسىنەن جوعارى قويا الاتىن تۇلعالىق قاسيەتكە يە بولۋعا ءتيىس.
مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە ءتان جاڭا مادەنيەت «ەڭ الدىمەن ادامدار» قاعيداتىنا نەگىزدەلەدى. مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر وسى قاعيدانى ەسكەرىپ جۇمىس ءتاسىلىن وزگەرتەتىن بولسا جاڭا مادەنيەت ولاردىڭ بويىنان كورىنىس تابارى انىق.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
زەيىن ەرعالي,
«Egemen Qazaqstan»
