بۇل ءوڭىر كەڭەس زامانىندا اتوم سىناقتارىنان قاتتى زارداپ شەككەن اۋماق بولعاندىقتان سوناۋ توقىراۋ جىلدارى قاتتى جۇدەپ كەتتى. حالىق سانى ازايىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى كۇيرەۋدىڭ از-اق الدىندا تۇردى. تەك كەيىنگى جىلدارى عانا مۇندا شارۋاشىلىقتار كوبەيىپ, ەلدەگى شارۋاقور ازاماتتاردىڭ ارقاسىندا جەرگىلىكتى ەكونوميكانىڭ كوشى تۇزەلە باستاعان. ال اۋىلداعى جۇرتقا مەملەكەتتىڭ جاردەمى مەن ىشكى باعىتتا ۇستانعان ساياساتىن جەتكىزىپ, حالىقتى بىرلىك-بەرەكەگە ۇيىتۋ – جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ مىندەتى. وسى كوشتە اۋداندىق ىشكى ساياسات جانە تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ قىزمەتى ەرەكشە بايقالىپ قالادى.
جايرانگۇل – ماي ءوڭىرىنىڭ تۋماسى. ءومىرىنىڭ ءمانىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەن تابامىن دەگەن وي باستاپقىدا ءۇش ۇيىقتاسا دا تۇسىنە كىرمەگەن بويجەتكەن وقۋ بىتىرە سالا جەكە كومپانيالاردا ەڭبەك ەتكەن.
– «اۋىلدان ادام كوشكەنمەن, ادامنان اۋىل كوشپەيدى» دەگەن دانالىعى بار عوي حالقىمىزدىڭ. سول ايتقانداي, شالعاي كەتىپ, ءبىلىم الىپ, وزگە ايماقتا جۇمىس ىستەپ جۇرسەم دە, كوڭىلىمنىڭ تۇپكىرىندە تۋعان جەر, تۋعان ءوڭىر تۇراتىن. جەكە فيرمالاردا ءبىراز ۋاقىت ەڭبەك ەتكەندە جۇرەك قالاۋىم حالىقپەن ارالاسىپ, قوعام يگىلىگى ءۇشىن قىزمەت اتقارۋ ەكەنىن ءتۇسىندىم. اقىرى مەملەكەتتىك قىزمەتتە باعىمدى سىناۋعا بەل بۋدىم. العاش 2012 جىلى اقتوعاي اۋدانىنىڭ اپپاراتىنا زاڭگەر-باس مامان بولىپ قابىلدانسام, ارادا جىل وتكەندە ماي اۋدانىنداعى اكىمدىككە باس مامان بولىپ اۋىستىم. ول جەردە ءبىراز لاۋازىمدى قىزمەتتەردى اتقارىپ, 2022 جىلدان بەرى مۇنداعى ىشكى ساياسات جانە تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمى باسشىسىنىڭ قىزمەتىندەمىن. كەز كەلگەن تاپسىرىلعان مىندەتتى بەرىلىپ, جۇرتقا قايتسە ءتيىمدى بولادى دەگەن ويمەن ىستەيمىن. ناتيجەسىن كورىپ جاتسام, قۋانامىن. قاتەلىگىم بولسا, ساباق الامىن. الدىڭعى بۋىن اعا-اپالارىم سەپتەسىپ, كومەك قولىن سوزىپ, قولداۋ كورسەتىپ تۇرادى. مۇنداي جاعدايدا جۇمىس ىستەۋ ىسىمە شابىت ءبىتىرىپ, قاناتتاندىرادى. اۋىلدىڭ وركەندەۋىنە از دا بولسا ۇلەسىمىزدى قوسسام, مەن ءۇشىن ودان ارتىق باقىت جوق. الدىما ماسەلە ايتا كەلگەن ادامعا جوق دەگەن ءسوز ايتپايمىن, حال-قادىرىمىزشە كومەكتەسىپ, باعىتىن كورسەتىپ جىبەرەمىز, –دەيدى ول.
كەيىنگى جىلدار كولەمىندە ەلىمىزدىڭ ءومىرى ءۇشىن اسا ماڭىزدى بولعان ءتۇرلى ساياسي ناۋقانداردى جايرانگۇل كوپپەن بىرگە ويداعىداي اتقارىستى. پرەزيدەنت, پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋى, اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋ سياقتى ماڭىزدى ساياسي قادامداردىڭ يگىلىگى جەرگىلىكتى جۇرتقا پاراساتتى تۇرعىدان دۇرىس جەتكىزىلدى. ناتيجەسىندە, حالىق ناۋقاندارعا اسا ۇيىمشىلدىقپەن قاتىسقانىن كوز كوردى. بۇدان بولەك, مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىققا ارنايتىن جولداۋلارىن, ەل ۇكىمەتىنىڭ باعدارلامالارىن ءتۇسىندىرۋ مەن ناسيحاتتاۋ, اۋدان اكىمى قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن جۇزەگە اسىرۋداعى ۇيىمداستىرۋ-يدەولوگيالىق شارالاردى قامتاماسىز ەتۋ, جەرگىلىكتى اقپارات قۇرالدارىنىڭ مەملەكەتتىك تاپسىرىستاردى جۇزەگە اسىرۋىن ۇيلەستىرۋ, قوعامدىق ۇيىمدارمەن, ءدىني بىرلەستىكتەرمەن, ساياسي پارتيالارمەن اراداعى بايلانىستى قالىپتاستىرۋ, تاعىسىن تاعى, تولىپ جاتقان مىندەتتەر بار ءبولىم جاۋاپكەرشىلىگىندە.
– كەز كەلگەن مەملەكەتتىك ءىس-شارا ەلىمىزدە تۇراتىن ءاربىر ازامات قالىس قالمايتىنداي ەتىپ ازىرلەنۋى كەرەك. ماسەلەن, سوڭعى جىلدارى اۋدان اكىمى اعىباي ءامىريننىڭ يدەياسىمەن وڭىردە قانشاما كرەاتيۆتى باستامالار قولعا الىندى. سونىڭ ىشىندە حالىقتى سالاماتتى ءومىر سالتىنا شاقىراتىن ءىس-شارالار كوبەيدى. مەملەكەتتىك رامىزدەر كۇنىنە وراي الدىڭعى جىلى موتوشەرۋ, بىلتىر اۆتوشەرۋ وتكىزسەك, بيىل ۆەلوشەرۋ ۇيىمداستىردىق. وعان كاسىبي سپورتشىلاردان باستاپ, ءتۇرلى سالانىڭ وكىلدەرى, دارىگەر, مەملەكەتتىك قىزمەتشى, قاراپايىم جۇمىسكەرلەر, جاستار وكىلدەرى قاتىستى. اۋداندا 10 مىڭعا جۋىق حالىق تۇرسا, سولاردىڭ بەلگىلى ءبىر توبى مەرەكەلەردە قامتىلىپ وتىرادى. ەرەكشە اتاپ وتەتىن ءۇردىس, قازىر مەملەكەتتىك اپپاراتتا, پوليتسيادا, مەديتسينا سالاسىندا جاستاردىڭ بۋىنى كوبەيگەن. جاستار بولعان جەردە تىڭ باستامالار ءجيى بايقالىپ تۇرادى. اۋدانداعى ءىس قاعازدارى تولىقتاي مەملەكەتتىك تىلگە كوشكەن., – دەپ اڭگىمەسىن جالعاستىرا ءتۇستى.
اڭگىمە بارىسىندا مەملەكەتىمىزدە قولعا الىنعان مەريتوكراتيا جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋدى قۇپتايتىنىن, سەبەبى كوپ جاستار قىزمەت ورىندارىندا جىلجىماي وتىرىپ قالعانىنا ءىشى اشيتىنىن جەتكىزدى. جايرانگۇل بالتابەكقىزى ءوزى دە اۋدان اكىمدىگىنىڭ اپپاراتىندا ءبىر ورىندا 10 جىلدان استام تۇراقتاپ قالعان. جاڭا قازاقستاندى دامىتامىز دەسەك وزىق ويلى جاستاردى ءتۇرلى سالادا سىناپ, قىزمەت ورىندارىندا ورلەۋىنە جول اشۋىمىز كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
سونداي-اق اتوم سىناقتارىنان ايرىقشا زارداپ شەككەن ماي اۋدانى حالقىنا مەملەكەتتەن قاراستىرىلاتىن جەڭىلدىكتىڭ, ەڭبەكاقىسىنا قوسىلاتىن قوسىمشا تولەمنىڭ كوبەيتىلۋىنە زەر سالىنسا دەگەن تىلەگىن جەتكىزدى. ماسەلەن, وڭتۇستىكتەگى ارال وڭىرىندە مەملەكەتتىك اپپارات قىزمەتكەرلەرى ەڭبەكاقىسىنا قوسىمشا 50 پايىز ۇستەمە الادى. ال مايداعى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە پوليگون ايماعىندا تۇرعانى ءۇشىن اي سايىن نەبارى 1,5 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە (5 538 تەڭگە) ۇستەمە تولەنىپ وتىر. مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ بالالارى ءۇشىن بالاباقشالاردا جەڭىلدىكتەر ۇسىنىلىپ, تۇرعىن ءۇي كومەكتەرى بەرىلسە دەگەن ويىن دا بۇگىپ قالمادى. جالپى, مۇنداي ارتىقشىلىقتار, ماتەريالدىق قولداۋ ءوڭىر حالقىنىڭ بارلىعىنا بەرىلەر بولسا, ايماقتا حالىق سانى ارتا ما دەگەن ءۇمىتى زور.
ايتا كەتەلىك, جايرانگۇل جۇبايى داستان ەكەۋى وتباسىندا ءبىر ۇل, ەكى قىز تاربيەلەپ وتىرعان ونەگەلى وتباسى. داستان – اۋداندىق جەرگىلىكتى پوليتسيا ءبولىمىنىڭ باسشىسى لاۋازىمىن ابىرويمەن اتقارىپ جۇرگەن ازامات.
پاۆلودار وبلىسى,
ماي اۋدانى
