رۋحانيات • 20 ماۋسىم, 2024

ءشامشيابانۋدىڭ بۇرىمى

233 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قانىش يمانتاي ۇلىنىڭ ءۇش قىزىنىڭ ءبىرى ءشامشيا­بانۋ بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ورازاي باتىربەكوۆتىڭ جارى بولعانى بەلگىلى. شامشيابانۋ 2002 جىلى ومىردەن وتكەن سوڭ, الماتى قالاسىنا جەرلەنگەن. ال ورا­زاي اعا 2014 جىلى دۇنيە سالدى. ول كىسى دۇنيەدەن وتە­رىندە ءوزىن قارساقبايداعى اتا-بابا قورىمىنا جەرلەۋ­دى وسيەت ەتەدى. اعايىن-تۋىس, جاقىن-جۋىقتارى, ۇرپاقتا­رى اماناتقا قيانات جاساماي, قايراتكەردىڭ دەنەسىن تۋعان جەرىنىڭ توپىراعىنا تاپسىرادى. بۇل تۋرالى نەگە اڭگىمە ەتىپ وتىرمىز؟

جاقىندا قارا شاڭىراق قارساقبايدا بولعانىمىزدا, ولكەتانۋشى توڭبولات مۇحان­ ۇلىمەن كەزدەسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ول ولكەنىڭ كەشەگىسىن دە, بۇ­گىنىن دە جاقسى بىلەتىن, قار­ساقبايعا قانداي قوناق كەلەدى, سولاردىڭ بارىمەن ديدارلاسىپ, اڭگىمە-دۇكەن قۇرۋعا ىنتىق كىسى. سول جولى ول كىسىدەن ءبىز دە ءبىر كەرەمەت اڭگىمە ەستىدىك.

«2023 جىلى قارساقبايعا الكەي مار­عۇلاننىڭ قىزى, حالىقارالىق ءا.مارعۇلان قورىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى دانەل مارعۇ­لان جانە زەيىن ساتباەۆتىڭ شوبەرەسى, ساياسي عىلىمدار دوكتورى, فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عى­لىمي قىزمەتكەرى ءادىل ءجۇنى­سوۆ كەلدى. ۇلىلاردىڭ ۇرپا­عىن قۇراق ۇشا قارسى الدىق, جاقسى-جاقسى اڭگىمە-سىرعا قانىقتىق. ماعان, اسىرەسە ءادىلدىڭ اڭگىمەسى وتە قاتتى اسەر ەتتى», دەگەن توڭبولات اعا بىزگە سول اڭگىمەنى ادەمىلەپ وتى­رىپ جەتكىزدى.

«ورازاي اعا ءشامشيابانۋ اپامىز ومىردەن وتكەن سوڭ, ونىڭ رۋحىن ايالاۋمەن, ار­داق­تاۋمەن ءوتتى. ءبىر كۇنى ۇيىنە بارسام, اعا ۇيدەگى زاتتاردى اقتارىپ الدەنە ىزدەستىرىپ جاتىر ەكەن. مەن «اعا, نە ىز­دەستىرىپ ءجۇرسىز؟ مۇمكىن مەن بىلەتىن شىعارمىن», دەپ ەدىم, ول كىسى ء«شامشيابانۋ­دىڭ شاشى بار ەدى, ساقتاپ جۇ­رەتىنمىن, سونى تابا الماي جاتقانىم», دەدى. ال مەن بۇل جاعدايدان حاباردار ەدىم. ورازاي اعا بىردە ۇي­دەگى قۇمىرالاردىڭ ىشىنەن اق شۇبەرەككە ورالعان شاشتى الىپ شىعىپ كورسەتكەن بولاتىن. سوسىن ونىڭ تاريحىن ايتقان ەدى. ءشامشيابانۋ اپامىز كەزىندە شاشىن قيدىرعاندا, قيىلعان شاش­تى شاشتارازعا تاستاپ كەتپەي, ۇيىنە الىپ كەلىپ ساق­تاپ قويعان كورىنەدى. اپاي دۇنيەدەن وتكەن سوڭ, ورازاي اعا ساعىنىشىن باسۋ ءۇشىن شۇبەرەككە ورالعان شاشتى الىپ, ءبىر مەزگىل يىسكەپ وتىرادى ەكەن. مەن ءبىر بار­عانىمدا سونداي ءساتتىڭ ۇستىنەن تۇسكەنمىن. سوندا اعا ماعان: «ەر­تەڭ مەن دۇنيەدەن وتكەندە اتا-بابامنىڭ جاتقان جەرىنە, قارساقبايداعى قورىمعا بارامىن. بىراق ءشامشيابانۋ­دىڭ مىناۋ شاشىن دا مەنىمەن ­بىرگە جەرلەڭدەر» دەپ, قولىن­داعى اق شۇبەرەكتى قۇمىرانىڭ ىشىنە سالعان ەدى. شاماسى, سونى ەسىنەن شىعارىپ السا كەرەك. مەن دەرەۋ تاۋىپ بەر­دىم. سوندا اعا ماعان: «دۇرىس بولدى عوي, ­ەندى مۇنى كورى­نە­تىن, كەيىن ءوزىڭ قينالماي تا­ۋىپ الاتىن جەرگە اپارىپ قوي» دەپ تاپسىردى. اعا­نى قارساقبايداعى قورىمعا اكە­لىپ جەرلەگەندە اپايدىڭ اق شۇبەرەككە ورال­عان شاشىن دا بىرگە كومگەن بولاتىنبىز». توڭبولات اعانىڭ ءادىل جۇنىسوۆتەن ەستىگەن اڭگىمەسى وسى.

ورازاي باتىربەكوۆ كوپتە­گەن جىل بويى پارتيا قىز­مەتىندە بولعان, الماتى پار­تيا مەكتەبىن ون ءۇش جىل باس­­قارعان ازامات ەدى. قانىش ساتباەۆتىڭ كۇيەۋ بالاسى بولۋ باقىتى بۇيىرعان ورەكەڭ دە تەكتى تۇقىمنىڭ تۇياعى بولاتىن. تۋعان جەردىڭ تو­سىندە تىنىس­تاۋدى ۇيعارعا­نى دا سول تەكتىلىكتىڭ ءبىر بەل­گىسى دەسە بولعانداي. ال قانىش اتامىزدىڭ قى­زى ءشامشيابانۋ اپامىزدىڭ قيىل­عان شا­­شىن شاشتارازدا قال­دىرىپ كەتپەي, ۇيىنە اكەلىپ ساقتاپ قويعانى دا, كەرەمەت ەمەس پە؟

ادەتتە ەرلى-زايىپتىلار و دۇنيەدە دە قاتار جاتقاندى قالايدى. سونىمەن بىرگە اتا-بابا قورىمى, كىندىك قانى تام­عان توپى­راقتا ماڭگىلىك جاي تابۋ دەيتىن قاستەرلى تۇسىنىكتەر دە بار. ورازاي اعامىز سول ەكەۋىن قالاي قيۋلاستىرا بىل­گەن دەسەڭىزشى! ول ادال جا­رى­نىڭ بۇرىمىن جانىنا الىپ, اتا-بابالارى جاتقان تو­پىراققا كەلىپ ماڭگىلىككە جاي تاپتى.

 

ۇلىتاۋ وبلىسى,

قارساقباي كەنتى

سوڭعى جاڭالىقتار