سۋرەتتى تۇسىرگەن – اۆتور
وقۋىن ءتامامداي سالا توسقايىڭ اۋرۋحاناسىندا جۇمىسقا كىرىسكەن. ول زاماندا دارىگەرلەر قۇرامى تولىق بولعانىمەن, توقسانىنشى جىلدارداعى اپالاڭ-توپەلەڭدە كوپشىلىگى كوشىپ كەتتى. اۋرۋحانا جابىلدى. كوپ ءۇيدىڭ ەسىگىنە قارا ق ۇلىپ سالىندى. ادام سانى كۇرت ازايدى. سونىڭ وزىندە ارداق نىعمەتقىزى قىزمەتىندە قالا بەرگەن. نەگىزگى ماماندىعى – بالالاردىڭ ۋچاسكەلىك ەگۋ مەيىرگەرى. بىراق تاۋ باسىنداعى توسقايىڭ اۋلىندا اق حالات كيىپ ءجۇر ەكەنسىڭ, الدىڭا كەلگەندى قۇتقارىپ, شاقىرتۋ تۇسكەن جەرگە بارۋىڭ كەرەك. دالا زاڭى. بۇل جاقتا گيپپوكراتتىڭ انتىنا ادال بولماۋ مۇمكىن ەمەس.
– مەن جۇمىسقا تۇرعاندا دارىگەرلەر كوپ ەدى. 1991 جىلدان باستاپ, دارىگەرلىك امبۋلاتوريا دەڭگەيىنە تۇستىك. كەيىن ءبارى كوشتى. ماماندىعىم بالالاردى ەگۋ مەيىرگەرى بولعانىمەن, قازىر ەڭبەكتەگەن بالادان ەڭكەيگەن قارتىنا دەيىن قارايمىن. كەلگەن دارىگەرلەردىڭ كوبى تۇراقتامادى. ۇيرەنگەن جۇمىسىم, وعان قينالاتىن مەن جوق. ءتورت جىلدان سوڭ زەينەتكە شىعامىن, – دەيدى ارداق نىعمەتقىزى.
اۋىلدىڭ سەنىپ وتىرعان جالعىز مەدبيكەسى زەينەتكە كەتسە, انتىنا ادال, تۇراقتى دارىگەر تابىلا ما؟ بۇل باسى اشىق سۇراق. ارداق نىعمەتقىزىنداي ءبىر ورىندا ەڭبەك ەتۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى. ايتۋىنشا, وسى ۋاقىتقا دەيىن ءتۇرلى جاعدايدا 12 ايەلدى بوساندىرعان. ءارتۇرلى دەنە جاراقاتىمەن كەلگەن جۇزدەگەن ادامعا كومەك كورسەتكەن. قول-اياعىن سىندىرىپ العاندارعا العاشقى كومەك كورسەتىپ, ورتالىققا جونەلتىپ وتىرعان. اشىق جاراقاتتاردى تىگىپ تە جىبەرۋگە ءماجبۇر بولعان.
– قايبىر جىلى قىستا بالىقتى بۇلاق اۋلىندا ادام شوشىرلىق وقيعا بولدى. ءبىر جىگىت وزىنە پىشاق سالىپ, ىشەك-قارىنىن اقتارىپ تاستاعان. الىپ ۇشىپ جەتسەك, ءتىرى جاتىر. الگى جەردە كومەگىمدى كورسەتىپ, قارنىن تىگىپ بەردىم. كومەك كۇتەتىن جاعداي ەمەس. جەدەل جاردەممەن ۇرانحاي اۋلىنا اسىقتىق. ەكى ساعاتتىق جولدى ءبىر جارىم تاۋلىك جۇردىك. اقتۇتەك بوران. ەم-دومدى قوينىما سالىپ, جىلىتىپ بەرىپ وتىردىم. ارعى جاقتان قاراما-قارسى شىققان جەدەل جاردەم دە جەتە المادى. اقىرى, تراكتور شاقىرىپ, ازەر جەتتىك, – دەپ ەسكە الدى ارداق نىعمەتقىزى.
شىندىعىن ايتساق, توسقايىڭدا سول زاماننان بەرى وزگەرگەن تۇك جوق. جولىمەن قىستىگۇنى عانا ەمەس, كوكتەم مەن كۇزدە دە ءجۇرۋ مۇڭ. توسقايىڭنىڭ وزىندە عانا 380 جان تۇرادى. جالپى, وكرۋگتە 762 ادام بار. ال توسقايىڭنىڭ امبۋلاتورياسىنا تيەسىلى جەدەل جاردەمنىڭ جۇرۋىنەن تۇرۋى كوپ. اۋىل-اۋىلدارعا شىعىپ, ەكپە سالار كەزدە قيىن. ال كەيىپكەرىمىز اۋىل ىشىندەگى شاقىرتۋلارعا جاياۋ-جالپى جۇرە بەرەدى. ونىڭ ءوزى وڭاي ەمەس. ادەتتە اۋرۋدىڭ تۇندە قوزاتىنى بار ەمەس پە؟ سول كەزدەرى ارداق نىعمەتقىزىنىڭ تەلەفونىندا مازا بولمايدى. كۇن-ءتۇن دەمەي, كومەككە اسىعادى.
– شالعايدا, شەكارا شەبىندە جاتىپ, جان ساقتاپ وتىرمىز. ءوزىم دە اۋىرىپ, بالداقپەن جۇرگەن كەزدەرىم بولدى. ءۇيدى-ءۇيدى جوسپارلى ارالاۋىم تۇك ەمەس, ءتۇن ورتاسى شاقىرتۋ تۇسسە قيىن. اۋىل ءىشى تاس قاراڭعى. ابالاعان يت. ءجۇرىپ كور سوندايدا. جەدەل جاردەم اۋىل ىشىندە جۇرمەيدى. جاڭا جەدەل جاردەم بىردە-ءبىر رەت بۇيىرماعان. قازىرگىمىز اقبۇلاق اۋلىنان كەلگەن ەسكى كولىك. ونىڭ ۇستىنە, بۇل جاقتىڭ جولى ناشار. نەشە رەت ناۋقاسپەن جولدا قالىپ, جولاۋشىلاپ جەتىپ جۇردىك, – دەيدى بىلىكتى مەيىرگەر.
كەشەگى كوروناۆيرۋس كەزىندە دە كوزگە كورىنبەيتىن ءتىلسىز جاۋمەن كۇرەسكەن ارداق نىعمەتقىزى ەدى. ەم-دومىن جاساپ, جۇزدەگەن ادامدى امان الىپ قالدى. سول جىلدارى توسقايىڭ وكرۋگىنەن كوروناۆيرۋس بويىنشا بىردە-ءبىر ادام ءولىمى تىركەلمەپتى.
سونداي-اق اياعى اۋىر انالارعا دا باس-كوز بولىپ, قاداعالاۋىنا الىپ جۇرەدى. 90-جىلدارى جوق دەگەندە جىلىنا 20 ءسابي دۇنيەگە كەلسە, قازىر جىلىنا 7-8 ءسابي عانا تۋادى. ونىڭ باستى سەبەبى سول باياعى, اۋىلدا جاستار جوق.
– بوساناتىنداردى 34 اپتاسىندا وسكەمەنگە جىبەرەمىز. ۋاقتىلى تەكسەرىپ, ۇنەمى قاداعالاپ وتىرامىز. ءوزىم دە بوساندىرىپ العان كەزدەر بولدى. 37 جىلدا كورمەگەنىم جوق, – دەيدى ول قاراڭعىلاۋ بولمەنى كوزبەن شولىپ.
امبۋلاتوريا عيماراتىنىڭ ەسكىلىگى ءوز الدىنا ءبىر ماسەلە. ال زاماناۋي مۇمكىندىكتىڭ جوقتىعىنا قاراماستان, اۋىلداستارى ءۇشىن جۇمىس ىستەپ جۇرگەن اق جەلەڭدى ارداق نىعمەتقىزىنىڭ ەڭبەگى ەرەن.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
مارقاكول اۋدانى,
توسقايىڭ اۋىلى
