1999 جىلدىڭ مامىر ايىندا كونۆەيەردەن العاشقى ءونىمىن العان «REN-Milk» ءسۇت زاۋىتى – بۇگىندە ءوڭىر نارىعىنداعى بەلسەندى ويىنشى.
ءوندىرىستى قايتا ىسكە قوسقان جىلدارى 2 توننا شيكى سۇتتەن ءسۇت پەن ايران وندىرگەن. سول كەزدە «يسپات-قارمەت» شاحتا-زاۋىتتاعى ەڭبەككەرلەرىن وسى كاسىپورىننىڭ اعارعانىمەن قامتاماسىز ەتىپتى.
«ەكى توننا ءونىم دەگەنىڭىز كۇلكىلى كولەم, ارينە. بىراق تۇرالاپ بارىپ, قايتا تۇرعان كاسىپورىن ءۇشىن بۇل ەكى توننا وتە ماڭىزدى كورسەتكىش ەدى», دەيدى سەرىكتەستىك باسشىسى ۆاسيلي رىچكوۆ.
بۇل ۋاقىتتا كاسىپورىننىڭ الدىنان بىرنەشە كەدەرگى شىققان. ونىڭ ءبىرى – توڭازىتقىش قويما تاپشىلىعى. دايىن ءونىمدى دەرەۋ وتكىزبەسە, وندا ول بۇزىلىپ, قانشاما ەڭبەك ءراسۋا بولاتىن. ەكىنشى تۇيتكىل – شيكىزات تابۋدىڭ قيىندىعى. ۋاقىت وتە كەلە ەلگە مال بىتە باستاعان سوڭ, زاۋىت كۇنىنە ون تونناداي ءسۇت قابىلداي باستايدى. ارالاپ ءجۇرىپ ءسۇت جينايتىن اۋىلدار قاتارى ارتادى. بىرتىندەپ ايماقتىڭ ءار تۇسى مەن ەل استاناسىنان دۇكەندەر جەلىسى اشىلادى. حالىقتى ساپالى ءسۇت تاعامىمەن قامتاماسىز ەتكەن كاسىپورىننىڭ قاناتى كەڭگە وسىلاي جايىلدى.
كۇندەلىكتى كاسىپورىنعا جەتكىزىلگەن شيكى سۇتتەن 20-دان استام ءونىم ءتۇرى جاسالادى. ايران, يوگۋرت, قايماق, سۇزبە, ىرىمشىك, ماي, شوكولادتى ماي, بالمۇزداق سەكىلدى ونىمدەرى ءوتىمدى. دۇكەن سورەلەرىندە ءتۇر-ءتۇرى تولىپ تۇر.
شيكىزاتتى ىرگەلەس نۇرا, اباي, وساكاروۆ, قارقارالى اۋداندارى مەن اقمولا وبلىسىنىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنەن تاسيدى. ۆاسيلي ەدۋاردوۆيچ ء«سۇتتى سيىر فەرمالارىن كوبەيتپەسە, الىس اۋىلداردان تاسىمالداۋ جالعاسا بەرەدى», دەيدى. بۇل ورايدا ديرەكتور بەلورۋس ەلىن مىسالعا الادى. ول جاقتا ءسۇت تاسىمالدايتىن كولىكتەر ءارى كەتسە 25-30 شاقىرىمعا ۇزايدى ەكەن. ويتكەنى فەرما كوپ. ال بىزدەگى زاۋىتتىڭ كولىكتەرى ءارى-بەرى ەڭ كەمى 400 شاقىرىم جول ءجۇرىپ كەلەدى.
قازىر ءسۇت تاسىمالدايتىن ءار كولىكتە ناۆيگاتسيا جەلىسى بار. بۇل قوندىرعى ارقىلى ءسۇت كولىگىنىڭ قايدا جۇرگەنىن ءبىلىپ وتىرۋعا بولادى. وقىس جاعداي تۋىنداعانداي بولسا, جەدەل كومەككە جەتۋگە مۇمكىندىك بار. قىس قاتتى بولعان كەزدەرى قىر اسقان كولىكتەر اپتالاپ جوعالىپ تا كەتكەن كورىنەدى. سول سەبەپتى كاسىپورىن اۋەلگى كەزەكتە قاۋىپسىزدىككە دەن قويعان.
ءسۇت فابريكاسىندا ءونىم ساپاسىن قاداعالايتىن ارنايى زەرتحانا بار. كەز كەلگەن تاۋار زەرتحانا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ماقۇلداۋىنسىز سىرتقا شىقپايدى. اۋىلدان جەتكەن ءسۇت 6 توننالىق تانكەرلەرگە قۇيىلادى. ابدەن تازارتىپ, سۋىتىلادى. سودان سوڭ اپپاراتتىق بولىمشەگە جەتكىزىلىپ, تاعى ءبىر مارتە تازارتىلىپ, تسەحتارعا جونەلتىلەدى.
مۇنداعى ماماندار وزدەرىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارادى. ازىق-ت ۇلىك ساپاسىن, قاۋپسىزدىگىن الدىڭعى ورىنعا قويعان. قازىر فابريكا ماماندارى ىرىمشىك پەن مايدى مولىنان ازىرلەپ جاتىر. ويتكەنى كوك ءشوپتىڭ ۋاقىتىندا ءونىمنىڭ دە قۇنارى مول بولادى. دەنىن توڭازىتقىشتارىنا ساقتاپ جاتىر. قىستا ساتىلىمعا شىعارادى.
جاز قالاي شىعادى, تسەحتىڭ بالمۇزداعىنا دا سۇرانىس سولاي ارتادى. ءبىر عانا اۋىسىمنىڭ وزىنەن 2 تونناعا جۋىق بالمۇزداق قۇيىلادى. رەسەيلىك قوندىرعىنىڭ كومەگىمەن ءتۇرلى دامدەۋىش قوسىپ ازىرلەنەتىن مۇنداعى بالمۇزداقتار شىنىمەن برەندكە اينالدى. ايران ۇيىتۋعا دا كوپ ۋاقىت جۇمسالادى ەكەن. سۇتكە ارنايى اشىتقى قوسىپ, ونى بوشكەدە ۇيىتادى. 37-42 گرادۋستا شامامەن جارتى كۇن تۇرادى. تەحنولوگتەر ءدامىن ءجيى كورىپ, قىشقىلىن تەكسەرىپ وتىرادى. 1,5 پايىزدىق مايلىلىعى بار ايراننىڭ كۇنىنە 14-15 تونناسىن ءوندىرىپ, زاۋىتتان جونەلتەدى.
ىرىمشىك ارنايى 2 توننالىق ناۋادا اشىتىلادى. تسەحتا ونداي 10 ناۋا بار. كەشكىلىك اۋىسىمدا ءسۇتتى سوعان قۇيىپ, 8-9 ساعات ۋاقىت اشىتادى. ەرتەڭىنە قايناتىپ, ىرىمشىگىن سۇزەدى. دايىن ءونىمدى سالقىنداتىپ العان سوڭ, قويماعا جىبەرەدى. ءار ناۋادان 200 كەلى ىرىمشىك وندىرىلەدى.
فابريكانىڭ قۇيۋ تسەحىندا سانيتارلىق تالاپتار قاتاڭ ساقتالادى. ياعني مۇندا دايىن ءونىم پاتەنتتەلەدى. ايران, ءسۇت, ىرىمشىك قاپشىقتارعا, قوراپتارعا قۇيىلادى. مۇندا مۇلدەم باكتەريا بولماۋعا ءتيىس. ايتپەسە, توننا-توننا ءسۇت ءونىمى دۇكەن سورەسىنە جەتكەنشە اشىپ كەتىپ, كاسىپورىن شىعىنعا باتۋى مۇمكىن.
«REN-Milk» – 500-گە جۋىق ادامعا جۇمىس بەرىپ وتىرعان ىرگەلى كاسىپورىن. تەمىرتاۋمەن قوسا ىرگەدەگى اۋىلدان, قالادان قاتىناپ ىستەيتىندەر دە بار. بىراق تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ ماماندارىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى بايقالادى. ءبىراز بولدى, فابريكا جاستاردى تەحنولوگياعا وقىتىپ, كادر ماسەلەسىن وسىلاي شەشىپ ءجۇر.
كاسىپورىن 2018 جىلى ءونىم كولەمىن 25 پايىزعا ۇلعايتىپ, «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» وڭىرلىك كورمە كونكۋرسىندا «ۇزدىك ازىق-ت ۇلىك تاۋارى» اتالىمىن جەڭىپ العان.
قاراعاندى وبلىسى
