تاريح • 07 ماۋسىم, 2024

«...ونسىز ماعان ەشتەڭە قىزىق ەمەس»

182 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

اقىن ونى تۋعان اناسىنان كەم كورمەدى. جان جۇرەگىمەن جاقسى كوردى. ەتەگىندە ەركەلەپ, ەمىن-ەركىن ەرجەتتى. قالام ۇستاعان شاعىندا ولەڭىنە وزەك ەتتى. ارينا روديونوۆنا دا وعان بار مەيىرىن ءۇيىپ-توكتى. ماڭدايىنان سيپاپ, ارقاسىنان قاقتى. ەڭ باستىسى – جان دۇنيەسىن ءتۇسىندى. «پەرىشتەم مەنىڭ! ءسىز ءاردايىم مەنىڭ جۇرەگىمدەسىز...» دەيدى ءازيز تاربيەشى پۋشكينگە جازعان حاتىنىڭ بىرىندە. ولاردىڭ ورتاسىنداعى سەلكەۋسىز سەنىم, مۇباراك ماحاببات, قايىرىمدى قامقورلىق ەت جۇرەكتى ەلجىرەتپەي قويمايدى.

«...ونسىز ماعان ەشتەڭە قىزىق ەمەس»

كوللاجدى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل ,«EQ»

اننا روديونوۆنا – پۋش­­­كين اۋلەتىنىڭ تار­بيەشىسى. زا­مانىندا ول اقىننىڭ اجەسى ماريا گانني­بال­عا دا قىزمەتشى بولىپ, ەڭبەك ەتكەن. كەيىن وتبا­سىنىڭ ءبىر مۇشە­سى رەتىندە قا­بىلدانىپ, پۋشكين­نىڭ ۇلكەن اپكەسى ولگا سەرگەەۆ­نا­نىڭ كىندىك شەشەسى بولدى. ال الەكساندر سەرگەەۆيچ دۇنيەگە كەلگەندە, ونىڭ تاربيەسىمەن تولىق ارينا روديونوۆنا اينالىستى. «ول سونداي جۇمساق, بيازى, قاراپا­يىم عانا ايەل بولاتىن» دەيدى زامانداستارىنىڭ ەستەلىگىندە. كرەپوستنويلىق قۇقىق داۋىرىندە ءومىر سۇرگەن بۇل ايەلگە پۋشكين اۋلەتى بىرنەشە رەت بوستاندىق بەرگەن. الايدا ەشبىر ۇسىنىستى قوش كورمەدى. سەبەبى ارينا روديونوۆنا بۇل وتباسىنا وتە قاتتى باۋىر باسىپ قالعان ەدى.

اقىن مەن تاربيەشى ارا­سىنداعى بايلانىس الەكساندر سەرگەەۆيچتىڭ ءىنىسى ليوۆۋشكا دۇ­نيەگە كەلگەندە بەكي ءتۇستى. اتا-اناسى جاڭا تۋعان باۋىرىمەن الەك بولىپ جۇرگەندە, ساشا بۇكىل ۋاقىتىن ارينا روديونوۆنا­­­مەن وتكىزەتىن. تاربيەشى اپاسى وعان حالىق اندەرى مەن ەرتەگىلەرىن, اڭىز-ءاپسانالارىن جانە ەل ىشىندەگى قىزىقتى وقيعالاردى ىجداعاتپەن ايتىپ بەرەتىن. كەيىن مۇنىڭ بارلىعى پۋشكين شىعارماشىلىعىندا بەدەرلەنگەن ەدى. الايدا ءحىح عاسىردىڭ بەكزادالىق ۇردىسىنە ساي بالانى اۋىز-ادەبيەتىنەن گورى شەتەل ەتيكەتىنە باۋلۋ ءورىس العان. سول سەبەپتى ارينا روديونوۆنا­نىڭ ۇلتتىق تاربيەسىن فرانتسۋز ءتىلى ساباقتارى الماستىرادى. ال اياۋلى تاربيەشىنى ماسكەۋدەن ميحايلوۆسكوەدەگى ۇيگە قونىس ­اۋدارتادى.

اقىن مەن تاربيەشى اراعا جىلدار سالىپ كەزدەسۋگە مۇم­كىندىك الادى. ول كەزدە الەكساندر سەرگەەۆيچ 25 جاستا بولادى. داڭقى مەن داقپىرتى بۇكىل رەسەيگە تاراعان اقىن «ەسسىز» ولەڭدەرى ءۇشىن بيلىكتىڭ شەشىمىمەن وسى مەكەن­­­گە ­ايدالادى. سۇيىكتى تاربيە­شى­س­ى­­­­­مەن پۋشكين وسى بۇيرىق­­تىڭ ­«ار­قاسىندا» تابىسادى. وسى­لاي­شا, اقىن بالا كەزدەگىدەي كۇن­دە كەش­كىلىك ارينا روديونوۆنا­­­نىڭ ەر­تەگىلەرىن تىڭداي باستاي­دى. اجەي اڭگىمەنى ايتىپ قانا قوي­­ماي, ونى ەسكى ءداستۇر بويىنشا اۋەلە­­تىپ, اندەتىپ ايتاتىن ەدى. اقىن ونىڭ وسى تابيعيلىعىنا باس يەتىن. باۋىرىنا جازعان حاتتارىنىڭ بىرىندە پۋشكين بىلاي دەپ جازادى: «ارينا روديونوۆنا – مەنىڭ جالعىز قۇربىم, ونسىز ماعان ەشتەڭە قىزىق ەمەس».

اقىن تاربيەشىسىنەن تەك ەر­تەگى تىڭداعان جوق. سونىمەن قا­تار ول كوپتەگەن ءدىني ءمىناجات­تى دا قۇلاعىنا قۇيىپ ءوستى. ارينا روديونوۆنا وتە ءدىندار ادام بولعان. بۇل تۋرالى الەكساندر سەر­گەەۆيچ ۆزيامسكيگە جازعان حاتىن­دا اتاپ وتەدى.

ەكى جىلدان كەيىن, ميحاي­لوۆ­سكوەدەن شىعۋعا رۇقسات العاندا ءازيز تاربيەشىسى پۋشكينگە سا­عىنىشقا تولى تولاسسىز حات جول­داپ وتىرادى. ول قالام ۇس­تاپ, جازۋ جازىپ كورمەگەن ەدى. ايت­سە دە, ارنايى ادام الدىرىپ پۋش­كيندى قالاي جاقسى كورەتىنىن قا­عازعا ءتۇسىرتىپ وتىراتىن. مىنە, پۋشكينگە جولداعان حاتىندا بىلاي دەيدى: «مەن ءسىزدى كۇتەمىن. قۇداي­دان اماندىعىڭىزدى جانە تەزى­رەك جولىعۋىمىزدى تىلەيمىن».

وكىنىشكە قاراي, ولار قاي­تا قاۋىشا المادى. ارينا رو­ديو­نوۆنا 1828 جىلى 70 جاسىندا باقيعا بەت الادى. الايدا مەيى­رىمدى تاربيەشى اقىن شىعار­ماشىلىعىنان سونداي بيىك ورىن الدى. سەبەبى پۋش­كين ءدال ارينا روديونوۆنانى جىر­لاعان­داي, انا­سىنا نەمەسە اكەسىنە ولەڭ ار­نا­ماعان ەدى. كىم ءبىلسىن, اناسىنان الا الماعان مەيىرىمدى اقىن تار­بيەشىسىنەن العاننان بولار... 

سوڭعى جاڭالىقتار