بۇل س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىندە 1945–1950 جىلدار ارالىعىندا وقىعان تۇلەكتەردىڭ وقۋ بىتىرگەن كەزدە جاسالعان توپتىق سۋرەتى ەكەن.
ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس اياقتالا سالىسىمەن ۋنيۆەرسيتەتكە ءتۇسىپ, قيىن كەزەڭدە ءبىلىم العان بۇل توپتىڭ ىشىنەن كەيىن تالاي-تالاي تانىمال تۇلعا شىققان.
بۇعان اۋەلگى سەبەپ – سول كەزدەگى ستۋدەنتتەرگە ءبىلىم بىرگەن وقىتۋشى عالىمداردىڭ ەرەكشە شوعىرى بولسا, الاپات سوعىستان كەيىن عىلىم-بىلىمگە سۋساعان شاكىرتتەردىڭ ىستىق ىقىلاسى دا اسەر ەتكەن شىعار دەگەن ويدامىز.
فوتوسۋرەتتەن سول كەزدەگى وقۋ ورنىنىڭ باسشىسى ايگىلى تولەگەن تاجىباەۆ بولعانى كورىنىپ تۇر. سوعىس كەزىندە قازاق كسر-نىڭ حالىق اعارتۋ كوميسسارى بولعان تولەگەن ءتاجىباي ۇلى 1948–1953 جىلدارى ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى بولىپ, قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن ەڭ جوعارى وقۋ ورنىن قالىپتاستىرۋعا, اياعىنان تىك تۇرعىزۋعا كوپ ەڭبەك ەتىپتى.
ال فيلولوگيا فاكۋلتەتىندە ساباق بەرگەن پروفەسسورلار تىزىمىنە قاراساڭىز, اتاعىنان ات ۇركەتىن مىقتىلاردى كورەسىز: بەلگىباي شالاباەۆ, قاجىم جۇماليەۆ, نىعمەت ساۋرانباەۆ, مۇحتار اۋەزوۆ, ىبىرايىم مامانوۆ, ىسمەت كەڭەسباەۆ, ەسماعامبەت يسمايىلوۆ, بەيسەنباي كەنجەباەۆ... مۇعالىمدەردىڭ تىزىمىندە كەيىن عىلىم كانديداتى, دوتسەنت بولعان قاراتوبەلىك ورىنباسار تولەگەنوۆ تە بار ەكەن. «ابايدىڭ ءومىرى مەن تۆورچەستۆوسى» اتتى ەڭبەك جازعان تاريحشى, عىلىم دوكتورى مۇساتاي اقىنجانوۆ تا جوعارعى قاتاردا تۇر. بۇل عالىمداردىڭ ءبىرازى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءۇشىن تەر توگىپ قانا قويماي, ستاليندىك رەپرەسسيانىڭ ديىرمەنىنەن دە ءوتىپ شىققان بولاتىن.
توپ سۋرەتتە بارلىعى 18 وقىتۋشى, 48 تۇلەك بەينەلەنىپتى. ستۋدەنتتەردىڭ 17-ءسى – قىز بالا ەكەن. سۋرەتكە كوز سالعاندا تۇلەكتەردىڭ بەت-جۇزىنەن ەرەسەك تارتىپ, ەسەيگەن جانداردى بايقايمىز. شىنىندا دا سوعىستان كەيىن وقۋعا ءتۇسىپ, تۇڭعىش ءبىتىرىپ وتىرعان بەيبىت تۇلەكتەرىنىڭ ءبىرازى كۇنى كەشە قولىنا قارۋ ۇستاعان مايدانگەر بولاتىن.
سونىمەن تۇلەكتەردىڭ اراسىنان كىمدى تانىدىق؟ سۋرەتتە تۇرعان رەتىمەن قاراساق, جوعارعى قاتارلاردىڭ بىرىندە اقىن, كەيىن قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى بولعان نۇرسۇلتان الىمقۇلوۆتى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, تانىمال پروفەسسور كاكەن احانوۆتى كورەمىز. ءۇشىنشى قاتاردى قازاقتىڭ العاشقى فوتو-كينو جۋرناليستەرىنىڭ ءبىرى, تايپاقتىق رىسقالي دۇيسەنعاليەۆ باستاپ تۇر. وسى قاتاردا اكادەميك جازۋشى, ادەبيەت زەرتتەۋشىسى زەينوللا قابدولوۆ, قاپالدىق عالىم, قازاق ءتىلى تاريحىنا, ەپيگرافيكاعا قاتىستى كوپتەگەن ەڭبەك جازعان ايداربەك ماحمۇتوۆ كورىنەدى. كەيىن قازاق ءتىلىنىڭ ستيليستيكاسى جايلى كوپتەگەن عىلىمي ەڭبەك جازعان تانىمال عالىم باري ماناسباەۆ, ءتىل ءبىلىمى مامانى, فيلولوگيا عىلىمىنىڭ كانديداتى, شىمكەنتتىك مۇحيتدين سراجيەۆ, ۇعا اكادەميگى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى شورا سارىباەۆ ءتورتىنشى قاتاردا ورنالاسىپتى. ال بەلگىلى قالامگەرلەر, قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى سافۋان شايمەردەنوۆ پەن امانجول شامكەنوۆ ەڭ تومەنگى قاتاردا قوڭسى تۇر.
ال وسى ءبىر قۇندى سۋرەتتى ساقتاعان ارداگەر ءتىلشى يديات مۇراتوۆ ءتورتىنشى قاتاردىڭ ورتا شاماسىنان ورىن العان. 1927 جىلى ورال وبلىسى جىمپيتى اۋدانى بۇلدىرتى اۋىلىندا تۋىپ-وسكەن ول مەكتەپ جانىنداعى ينتەرناتتا تاربيەلەنگەن ەكەن. 1945 جىلى مەكتەپ بىتىرىسىمەن الماتىعا اتتانىپ, قازمۋ-دىڭ ستۋدەنتى اتانعان. ديپلوم الىپ, ەلگە كەلگەن سوڭ 1958 جىلعا دەيىن مۇعالىمدىك قىزمەت اتقارىپ, كەيىن بىرىڭعاي جۋرناليستيكا سالاسىنا كوشكەن. 1988 جىلعا دەيىن وبلىستىق «ورال ءوڭىرى» گازەتىندە ادەبي قىزمەتكەر, ءبولىم مەڭگەرۋشىسى بولدى. 2010 جىلى ورال قالاسىندا دۇنيەدەن ءوتتى.
مىنە, تالاي مارقاسقانىڭ باسىن ءبىر جەرگە قوسقان كونە سۋرەتتىڭ ءمان-جايى وسىنداي.
باتىس قازاقستان وبلىسى
