مۇنايلى اۋدانىندا اكتسياعا ءتۇرلى ۇجىم قىزمەتكەرلەرى مەن اۋدان تۇرعىندارى بەلسەنە اتسالىستى. ولاردىڭ اراسىندا 10 جىل بۇرىن قونىستانعان ماڭعىستاۋ اۋىلىنداعى 13-ءۇيدىڭ تۇرعىندارى دا بار. تۇرعىندار بىرنەشە اعاشتى, سونىڭ ىشىندە جەمىس اعاشتارىن وتىرعىزىپ, ۇيلەردىڭ اۋلالارى مەن كىرەبەرىستەرىن تازالادى. ادامدار ءتىپتى تاپشانداردى ورناتىپ, اقساقالدارعا, بالالارعا جانە باسقا دا تۇرعىندارعا جايلى جاعداي جاسادى. اۋىل تۇرعىنى جانۇزاق كوپبولوۆ ءۇي اۋلاسىنا اعاش ەگىپ, ونى كۇتىپ-باپتاۋمەن اينالىسادى. مۇنايلى اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى نۇرحان مۇستافاەۆتىڭ ايتۋىنشا, اكتسيا اياسىندا مۇنايلىلىقتار 800 تەكشە مەترگە جۋىق قوقىس شىعارىپ, 900-گە جۋىق اعاش وتىرعىزعان.
ال بەينەۋ اۋدانىنىڭ بورانقۇل اۋىلىنداعى قاراقۇم ساياباعىندا «تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق اكتسياسى اياسىندا سەنبىلىكتەر وتكىزىلدى. ەكواكتسياعا «جاسىل ەل» جاساقتارى, اۋىل جاستارى, اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى دە قاتىستى. ولار بىرگە ساياباقتىڭ بۇكىل اۋماعىن 4 توننا قوقىس پەن قۇرعاق شوپتەن تازارتتى.
«قاراقۇم ساياباعى 2023 جىلى مەتسەناتتاردىڭ كومەگىمەن سالىنعان. حالىقتىڭ يگىلىگىنە بەرىلگەن ساياباق اۋماعىنا بىلتىر ورىندىقتار مەن ساحنا ورناتىلدى. قازىر بۇل جەر دەمالىس ورنىنا اينالدى, وندا اۋىل تۇرعىندارى سەرۋەندەپ, بوس ۋاقىتىن وتكىزەدى», دەيدى اۋىل اكىمى ايتباي سيىق. اۋداننىڭ باسقا اۋىلدارىندا ەكواكتسيا بەلسەندى ءجۇرىپ جاتىر.
تۇپقاراعان اۋدانى سايىن شاپاعاتوۆ اۋىلىنىڭ ورتالىق ساياباعىنا دەمەۋشى كومپانيا تاراپىنان سىي رەتىندە قوسىمشا 1 000 كوشەت وتىرعىزىلدى. ساياباق 214 تال شىعىس تۋياسى, 59 تال امەريكاندىق ۇيەڭكىمەن تولىقتىرىلىپ, 207 تال اقتەرەك, 69 تۇت اعاشى, 65 گيننالا ۇيەڭكىسى وتىرعىزىلدى. «تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق اكتسياسىنان ماڭعىستاۋ اۋدانى تۇرعىندارى دا قالىس قالعان جوق. مىسالى ءبىر عانا وندى اۋىلىندا 1 000 جەمىس اعاشى وتىرعىزىلدى. اقتاۋ بوتانيكالىق باعىنان اكەلىنگەن اعاشتار بۇكىل ساياباق اۋماعىنان ورىن تاپتى. اۋىلدى كوگالداندىرۋ ىسىنە مەتسەناتتار دا تارتىلىپ, ولار قاراتاۋ تاۋىنىڭ ەتەگىندە تەرەڭدىگى 100 مەتر ۇڭعىمانى قازىپ, تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەسىن ورناتتى.
وندىرىستىك مەكەمەلەردە 50 تەكشە مەتر سۋ جيناۋعا ارنالعان ەكى رەزەرۆۋار جانە باعباننىڭ دەمالۋىنا ارنالعان ۆاگون ورناتىلعان. «وندى باعى» وندىرىستىك كووپەراتيۆى قۇرىلىپ, اۋماقتى قورشاۋ جۇمىستارى جەرگىلىكتى ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردىڭ دەمەۋشىلىگىمەن جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتى پايدالانا وتىرىپ جۇرگىزىلدى. ماڭعىستاۋ اۋدانى اكىمدىگى بۇل كەشەندى جوسپاردىڭ باستاماسى ەكەندىگىن, بۇل باعىتتا 100 000 جەمىس اعاشىن وتىرعىزۋ جانە جۇزدەگەن ادامدى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانعانىن اتاپ ءوتتى.
اقتاۋدا «تازا قازاقستان» اكتسياسىنا نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى قوسىلدى. ولار وقۋ ورنىنىڭ اۋلاسىنا 50 اعاش – كۇل مەن بال شەگىرتكە وتىرعىزدى. ولارعا كاسىپكەرلەر, تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعاتتى پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ, سونداي-اق اقتاۋ تكش ءبولىمىنىڭ جانە «Green city Aktau» كومپانياسىنىڭ وكىلدەرى كومەكتەستى.
ء«بىز جاي عانا اعاش وتىرعىزعان جوقپىز, ولاردى سۋارىپ, ۇرىقتاندىرامىز. ولاردى دايىنداۋعا ارنالعان ارنايى جوبا بار: ءبىز اسۇيدە قالعان تاماق قالدىقتارىنان تىڭايتقىشتار جاسايمىز. مەنىڭ ويىمشا, مۇنداي ەكولوگيالىق اكتسيالاردى ءجيى ۇيىمداستىرۋ كەرەك, ويتكەنى ءبىز ءبارىمىز قالادا تازالىقتى ساقتاۋعا جاۋاپتىمىز», دەدى نزم-نىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى دامير نۇرلانوۆ.
ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسەل بالمانوۆانىڭ ايتۋىنشا, جىل سوڭىنا دەيىن اباتتاندىرۋ, جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولدارىن رەتكە كەلتىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ, سونداي-اق بارلىق اۆتوۆوكزالدار مەن اۆتوتۇراقتار, كاسىپورىندار مەن بيزنەس-ورتالىقتار ءۇشىن سەنبىلىكتەر وتكىزۋ كەستەسى بەكىتىلگەن.
اكتسيا اياسىنداعى جۇمىستار جالعاسىن تاباتىنىن ەسكەرسەك, ءالى ءبىراز جۇمىس اتقارىلاتىنى انىق.
ماڭعىستاۋ وبلىسى
