ءورىسى كەڭ وندىرىستەر

وبلىس ەكونوميكاسىن ءارتاراپ­تاندىرۋ باعىتىندا ۇدەمەلى ين­دۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ بەس بەلەسىن ەلەۋلى جەتىستىكپەن ەڭسەرگەن ءوندىرىستى ءوڭىر­دىڭ كەزەكتى بيىك اسۋدى الۋعا قۇل­شىنىسى زور بولىپ وتىر. اتالعان شارا ارقىلى ءبىرىنشى بەسجىلدىقتا 85 جوبا ىسكە اسىرىلىپ, 12 مىڭ جۇمىس ورنى قامتاماسىز ەتىلىپ, سونىڭ ىشىندە وتكەن جىلقى جىلىندا 8 جوبانىڭ تۇساۋى كەسىلىپ, 1 مىڭ­عا تارتا ادام ەڭبەككە تارتىلىپ, ۇلكەن دەڭگەيدەگى مىندەتتەردى ورىنداۋدان كوتەرىلگەن ماقسات ودان سايىن كەڭەيدى. بۇل رەتتە وركەندەۋ ورىسىنە باستاۋشى, دامۋ ۇدەرىسىن جاڭ­عىرتۋشى ەڭبەك ورتالارىنىڭ ۇلگىسى اتاۋعا تۇرارلىقتاي اڭگىمە. بىلاي الىپ قاراعاندا ولكەلىك يندۋستريا تىرەگى مەن وزەگى سانالاتىن «ارسەلور ميتتال تەمىرتاۋ», «قازاقمىس» كومپانيالارىنداي الىپتار بولماعانمەن وزىندىك كۇش-قۋاتىنا لايىق, قاۋ­قارىنا ساي جۇمىستى جاراستىرىپ, قاجەتتى ونىمدەردى ءوربىتىپ, ءوز­گە­رىستەر مەن جاڭارۋلاردان ورتا بۋىننىڭ دا قالىس قالماۋىن كور­سەتۋشى كاسىپورىنداردىڭ ۇلعايۋى بۇگىنگى ۋاقىت ەرەكشەلىگى دەۋگە بولادى. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ يندۋستريالاندىرۋ كۇنى اياسىندا وتكەن جالپىۇلتتىق تەلەكوپىردە «جاڭا, ءونىمدى جۇمىس ورىندارىن كوبىرەك اشا العان مەملەكەت قانا جەڭىسكە جەتەدى» دەپ ايتقانداي, سونداي وندىرىستەر ۇلەسى وسە ءتۇسۋى ءومىر بەينەسىنە اينالىپ كەلە جاتقان قۇبىلىس. وسىندايلار قاتارىندا قارا­عان­دىداعى پارحومەنكو اتىن­دا­عى جانە سارانداعى تەلە­كوم­مۋ­ني­كاتسيالىق ەلەكتر ونىمدەرىن جا­سايتىن زاۋىتتاردىڭ وزىقتىعى كۇننەن-كۇنگە تانىلىپ كەلەدى. ءبىرىن­شىسى, وتپەلى كەزەڭنىڭ كەدەرگىلەرى مەن قيىن­دىعىن جەڭە ءبىلىپ, داعدارىستان شىعۋعا جول تاۋىپ, دامۋعا بەرىك نەگىز قالاۋىمەن ەلەنسە, ەكىنشىسى, تىڭنان جول سالىپ, ەكونوميكانىڭ جاڭا سالاسىن يگە­رىپ, ەنگىزۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. سوناۋ سوعىس جىلدارىندا ىرگە كوتەرگەن ال­عاش­قىسىنا نارىق سۇرانىسىنا بايلانىستى «ونەركاسىپ سالالارى ءۇشىن قۇيمالار ءوندىرۋ ءىسى» جوباسىن قولعا الۋ جاعدايىن تۇزەۋگە سەرپىن بەردى. وتە جوعارى دالدىككە نەگىزدەلگەن بولات جانە شويىن قۇيمالارى قازاقستاندىق تۇتىنۋشىلار تىلەۋىنە ءدوپ كەلىپ, ءوتىمدى بولا تۇسۋدە. قۇيۋ ادىسىندە شەتەلدىك تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ماتەريالدىق شىعىندى 5 ەسەگە دەيىن كەمىتىپ, ەڭبەك ونىمدىلىگىن 2 ەسەگە ارتتىرۋعا سەپتىك ەتىپ, جىلىنا 3 مىڭ توننا قۇيما بۇيىمىن وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرگەن. اتقارۋشى ديرەكتور يۋري بۋلگاكوۆتىڭ ايتۋىنشا, تاۋ-كەن جانە بايىتۋ ونەركاسىبى ءۇشىن قۇرال-جابدىقتار شىعارۋ كولەمىنىڭ ءوسۋى دە ءبىر جاعىنان تابىستى ەسەلەتىپ وتىرعان كورىنەدى. «قادام بەكىدى, سوعان وراي تالپىنىس تاۋداي. ەندى جۇك ۆاگوندارىنا ارنالعان رەلس­تەر شىعارۋ كوزدەلۋدە», دەگەن ول جۇ­مىسشى كادرلار تاپشىلىعى ءما­سەلەسى قينايتىنىن جاسىرماي قال­مادى. توكار, بالقىتۋشى, فرە­زەرشى, دانەكەرلەۋشى سياقتى ما­مان­­دىق يەلەرىنىڭ جەتىسپەۋى كاسىپ­تىك-تەحنيكالىق ۋچيليششەلەر جەت­كىلىكتى قالادا تاڭعالارلىقتاي كورى­نگەنمەن امال نە, سولاي ەكەن. سون­دىقتان وسىنداي ىستەرگە يكەمى بار, يگەرۋگە بەيىمدى جاستارعا قۇشاق اشىق دەلىندى. ولاردىڭ قۇلاقتارىنا التىن سىرعا رەتىندە زاۋىت الاڭسىز ەڭبەك ەتۋگە دە, تۇرمىستىق جاعدايدى تۇزەۋگە دە بارىنشا كومەك پەن قولداۋ جا­ساۋعا دايىن ەكەنىن ايتا كەتەر ەدىك. ال شاعىن ساران قالاسىندا ىرگە تەپكەن «قازورتالىقەلەكترسىم» جشس جۇمىسىنىڭ دا ءبىر وزگەشەلىگى, وتە ءوتىمدى سۇرانىسقا يە, الىس-جا­قىننان تاپتىرا بەرمەس, وندىرىستىك مۇقتاجدىققا اسا قات ونىمدەردى ءون­دىرەتىندىگىنە توقتالىپ وتپەسكە بول­مايدى. بۇلار نە دەسەڭىز, تەلە­كوممۋنيكاتسيالىق جانە ەلەكتر­تەحنيكالىق كابەلدى سىم زاتتارى بولىپ تابىلادى. بايلانىستىڭ بۇگىنگىدەي بارشا ءتۇرى دامىعان زامانىندا ونسىز ەشقانداي ءىس-ارەكەت جوقتىعى ايتپاي-اق بەلگىلى ەمەس پە. كادىمگى تەلەفوننان باستاپ, كۇردەلى قىم-قۋىت ەلەكتروندى جۇيەلەرگە ارنالعان وپتيكالىق-تالشىقتى كابەلدى سىمدارعا دەيىنگى ۇلگىلەرىن شىعارۋدى مەڭگەرۋشى ەلىمىزدەگى ازىرگە جالعىز كاسىپورىن ەكەنىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەۋى مۇمكىن. جىلىنا ورامى 120 مىڭ شاقىرىمعا تەڭ ەلەكترتەحنيكالىق سىمنىڭ ءتۇر-ءتۇرىن سىرتقى رىنوكقا دا جونەلتەتىن ول سالا كوشباسى سانالادى. استانادا, الماتىدا, وسكەمەندە, اقتوبەدە 4 بولىمشەسى اشىلىپ, جۇمىس ىستەۋى وسىناۋ ءوندىرىس ومىرشەڭدىگىنەن, ۋاقىت تالابىنان تۋعان زاڭدىلىق دەۋگە تالاس بولماستىعى حاق. سەرىكتەستىك جەتەكشىسى سەرگەي كيمنىڭ مالىمدەۋىنشە, بايلانىس جەتىلدىرىلگەن سايىن ونىڭ كۇرە­تامىرى وتكىزگىش, جالعاستىرعىش سىم­دار سانى مەن ساپاسىن ۇلعايتۋ, جاق­سارتۋ جاندانىپ كەلەدى. بۇعان قاجەتتى تاجىريبە دە, قۋات-قابىلەت تە, قارجى دا بارشىلىق. بوسا-بولماسىن ينۆەس­تيتسيا سالۋدان ايانبايدى. وسى­نى تىكەلەي ءبىلۋشى, ءبىرازى سوندا ەڭبەك ەتۋشى ساراندىقتاردىڭ اتالعان كاسىپورىن ارقاسىندا قايتا تۇرلەنگەن قالالارى كەلەشەگىنە سەنىمدەرى نىق. «ءوندىرىس – ءومىر وزەگى» دەلىنگەندە, كۇنى كەشەگى قۇلدىراۋدان سىلكىنگەن, جايناپ قۇلپىرعان, جاسارعان ساران كوز الدىڭا كەلەتىندىگىن ايتپاي كەتە المايمىز. سونىمەن, ءوڭىر وندىرىسىندەگى تەرەڭ وزگەرىستەرگە, يندۋستريالاندىرۋدىڭ جەمىسىنە ايعاق رەتىندە ەكى كاسىپ­ورىندى ءسوز ەتتىك. ەڭ ءتاۋىرى سول, مۇن­­دايلار از ەمەس. وسكەن ءومىردىڭ, ءورىس­تەگەن دامۋدىڭ بۇگىنگى ءبىر جارقىن مىسالى وسىنداي. ايقىن نەسىپباي, «ەگەمەن قازاقستان». قاراعاندى.