كىشكەنتاي ماتەماتيك
يسلام كوپباي تۇركىستان وبلىسى شاردارا اۋدانى ەگىزقۇم شاعىن اۋىلىندا تۇرادى. جاسى بەستە. اۋىلدان شىققان العىر بالا الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىلارىن ماتەماتيكالىق قابىلەتىمەن تاڭعالدىرىپ ءجۇر. ونى جەرلەستەرى «جاس دانىشپان» دەيدى. ءالى مەكتەپكە بارماسا دا, ەكىتاڭبالى ءتىپتى ءۇشتاڭبالى سانداردى تەز قوسىپ, الادى. كوبەيتۋ كەستەسىن دە تولىق بىلەدى. كۇردەلى ەسەپتەردى ويلانباي شىعارىپ, ەرەجەلەردى جاتقا سوعادى. اناسىنىڭ ايتۋىنشا, يسلام ارقاشان ساندارعا قىزىعۋشىلىق تانىتقان. وعان ەشكىم ارنايى ۋاقىت ءبولىپ, ۇيرەتپەپتى. مەكتەپتە وقيتىن اپكەلەرىنىڭ قاسىندا وتىرىپ-اق ۇققان.
– مەنىڭ ۇلكەن قىزدارىم ساباق وقىپ جاتقاندا, يسلام قاستارىندا وتىرادى. ارقاشان كىتاپتارىن الىپ, ۇڭىلەدى. ءبىر كۇنى ول ەكىتاڭبالى ساندارعا قاراپ, وڭاي الىپ-قوسا جونەلدى. ءبارىمىز تاڭعالدىق. سەبەبى ول كەزدە نەبارى ءۇش جاستا ەدى. تەلەفوندا دا ۇنەمى ماتەماتيكالىق ەسەپتەر وينايدى. ءبىزدىڭ اتامىز ماتەماتيك بولعان. بالكىم, دارىعان شىعار, – دەدى اناسى گۇلنار قونارباەۆا.
ءۇش جاسار شاباندوز
اتتىڭ قۇلاعىندا وينايتىن ەرنۇر قاناتتىڭ جاسى ۇشتە. ول جەتىسۋ وبلىسى, اقسۋ اۋدانى قىزىلاعاش اۋىلىندا تۇرادى. اكەسى ەرنۇردى ءبىر جاسىنان باستاپ اتقا مىنگەندە, مىنگەستىرىپ الادى ەكەن. ەڭ قىزىعى, ول ەكى جاسىنان باستاپ ەسەككە ءمىنىپ ۇيرەنىپتى. ءۇش جاسقا تولماي جاتىپ اتقا ءوزى مىنەتىن بولىپتى. تاڭعالاسىڭ. ۇيدەگىلەرىنىڭ ايتۋىنشا, مىنەزى اۋىر, جانى اتقا قۇمار.
– ءتورت بالام بار. ءبارى دە اتتى جاقسى كورەدى. ات جوق بولسا, ءبىر اتتى كەزەك كۇتىپ مىنەدى. اتتان قۇلاعان كەزدەرى دە بولدى. ىشىندە ەرنۇر العان بەتىنەن قايتپايدى. اتتان تالاي قۇلادى, قۇلاسا دا جىلاپ تۇرىپ, قايتا جابىسىپ ءمىنىپ الادى. تاۋدا دا قۇلادى. ات اۋىلعا قاشىپ كەلگەن. سوندا ەرنۇر «اتتى الىپ كەل» دەپ سول تاۋدىڭ ەتەگىندە جىلاپ كۇتىپ تۇردى. بەتى قايتقان شىعار دەپ ەدىم, جوق قايتپادى, – دەدى اكەسى الماس مۇراتبەكوۆ.
ەرنۇردىڭ اناسى مارحابات بالالارى ءۇشىن الاڭدامايتىنىن ايتتى. ەرنۇردىڭ اتاسى مەن ناعاشى اتاسى دا اتقا قۇمار ەكەن. «كۇيەۋىم تۇلپار باپتايدى. ءتورت ۇلىم سوندىقتان بولار, اتتى ەرەكشە جاقسى كورەدى. ەڭ كەنجە ۇلىم ءبىر جاستا, ونىڭ ءوزى اتقا جابىسادى. ءوز باسىم اتتان قۇلاپ, مەرتىگەدى دەپ قورىقپايمىن, ويتكەنى اكەسىنە سەنەمىن», دەيدى ەرنۇردىڭ اناسى.
اعىلشىن ءتىلىنىڭ العىرى
بەس جاسار وتانداسىمىز «TikTok» قولدانۋشىلارىن ءوزىنىڭ ءمىنسىز اعىلشىن تىلىمەن تاڭعالدىرىپ, الەۋمەتتىك جەلىدە تانىمال بولدى. بەس جاستاعى ءرابيانىڭ اعىلشىن تىلىندە ەركىن سويلەگەن بەينەجازباسىن اناسى الەۋمەتتىك جەلىگە جاريالاعان. اناسى – اعىلشىن ءتىلى مۇعالىمى. وتباسىندا تاعى ەكى ۇل بار, ۇلكەن ۇلى 12 جاستا, كىشىسى 8 جاستا. اناسىنىڭ ايتۋىنشا, بارلىق بالاسى اعىلشىن ءتىلىن, قازاق جانە ورىس تىلدەرىمەن قاتار مەڭگەرگەن.
– مەن ۇلىبريتانيا مەن يتاليادا ءۇش جىلدان استام ءومىر ءسۇردىم. سودان كەيىن كىشكەنتاي بالالارعا اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەتۋ ادىستەرىن زەرتتەي باستادىم. ءرابيا ءتىلى شىققاننان باستاپ اعىلشىن تىلىندە سويلەي باستادى. ۇيدە قازاق جانە اعىلشىن تىلدەرىندە قارىم-قاتىناس جاسايمىز. ءبىز – اتاسى مەن اجەسىمەن بىرگە تۇراتىن, قازاق تىلىندە سويلەيتىن قازاقى وتباسىمىز. بالالارىمنىڭ ءبارى قازاق مەكتەبىنە بارادى, – دەدى قىزدىڭ اناسى.
180 تۋدى جاتقا بىلەدى
ەرگەن دۇيسەنبەك الەمنىڭ 180 ەلىنىڭ مەملەكەتتىك تۋىن جاتقا بىلەدى. استانا قالاسىنداعى مەكتەپتەردىڭ بىرىندە وقيدى. 7 جاسار دارىن يەسى وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىندە بولىپ, مينيستر عاني بەيسەمباەۆپەن دە كەزدەسكەن. كەزدەسۋگە ەرگەن تۋلار جيناعىن اكەلىپ, بىلىمدىلىگىن كورسەتتى. ول وسى ەلدەردىڭ بارلىعىنا بارۋدى ارماندايدى ەكەن.
– مەن الەمنىڭ بارلىق مەملەكەتىنىڭ تۋىن بىلەمىن, بىراق سونىڭ ىشىندەگى ەڭ ادەمىسى – ءبىزدىڭ ەلدىڭ تۋى. ەسەيگەندە اتاقتى ادام بولىپ, كوك بايراعىمىزدى بۇكىل الەمگە تانىتىپ, كوككە كوتەرگىم كەلەدى, – دەگەن ەدى ەرگەن.
ەرگەننىڭ اناسىنىڭ ايتۋىنشا, بالانىڭ تۋلارعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى 2-3 جاسىندا پايدا بولعان. سولاي الەم ەلدەرىنىڭ تۋلارىن جيناي باستاعان. ەلتاڭبالارعا دا قىزىعۋشىلىعى ارتىپ, تۋعان كۇنىنە اتا-اناسىنان ەلىمىزدىڭ ەلتاڭباسىن سىيلاۋدى سۇراپتى.
وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ ەرگەنمەن سويلەسىپ, ماداقتاما قاعازى مەن ەستەلىك سىيلىق بەرگەن. مينيستر ەرگەننىڭ اتا-اناسىنا اقىلدى ءارى تاربيەلى ۇرپاق تاربيەلەگەنى ءۇشىن العىسىن دا ايتقان.
– بالانى تاربيەلەۋگە, ونىڭ قابىلەتتەرىن قولداۋعا, دامىتۋعا كوڭىل ءبولۋ وتە ماڭىزدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا مينيسترلىك تالانتتى بالالاردى قولداۋعا جانە ولاردىڭ ودان ءارى دامۋىنا جاعداي جاساۋعا جان-جاقتى جۇمىس اتقارىپ جاتىر. ەرگەنگە زور دەنساۋلىق پەن وقۋدا تابىس تىلەيمىن, – دەگەن ەدى ول.
