ەلدە كۇردەلى ۇردىستەردى ەڭسەرۋگە قاجەتتى رەزەرۆتىڭ ءبارى بار

مەملەكەت باسشىسى نۇر­سۇلتان نازارباەۆ ەلدىڭ الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ماسەلەلەرى جونىندە كە­ڭەس وتكىزدى, دەپ حابارلادى پرە­زيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. كەڭەس بارىسىندا وڭىرلىك جانە الەمدىك نارىقتارداعى جاعدايعا بايلانىستى ەل ەكونوميكاسى مەن قارجى سالاسىنداعى احۋال قارالدى. مەملەكەت باسشىسى حالىق­ارالىق ەكونوميكاداعى قازىرگى جاعىمسىز قۇبىلىستار 2007-2009 جىلدارداعى جاھاندىق قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ سالدارى ەكەنىنە توقتالدى. – داعدارىستىڭ كورىنىسى ەلى­مىزدىڭ ەكسپورتتىق تاۋارلارى­نىڭ, اسىرەسە, سوڭعى جارتى جىلدا قۇنى باررەلىنە 50 دوللاردان ءتۇسىپ كەتكەن مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋىنەن بايقالدى. ەل بيۋد­جەتىنە قاراجات ءتۇسىمىن قامتا­ماسىز ەتىپ وتىرعان ءتۇستى جانە قارا مەتاللۋرگيا ونىمدەرىنىڭ دە با­عاسى تومەندەدى. سونىمەن قاتار, ۋكرايناداعى احۋال جانە سوعان بايلانىستى رەسەيگە قاتىس­تى سانكتسيالار, رەسەيلىك رۋبل­دىڭ قازىرگى جاعدايى ىقپال ەتىپ وتىر. سوندىقتان ءبىز احۋالدى با­قىلاپ وتىرۋعا جانە ءتيىستى شارالار قابىلداۋعا ءتيىسپىز, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوت­كەن جىل سوڭىندا ۇكىمەتكە وقي­عا­نىڭ تۇرلىشە نۇسقادا ءوربۋىنىڭ ستسەنا­ريلەرىن ازىرلەۋدى تاپسىر­عا­نىن, ونداعى باستى مىندەت ەكو­نوميكانىڭ ءوسىم قارقىنىن ءتو­مەن­دەتپەۋ جانە نەگىزگى الەۋ­مەت­تىك تولەمدەردى ساقتاۋ ەكەنىن ەسكە سالدى. – بيۋدجەتتىڭ كۇرت قىسقارۋى سەبەپتى ۇكىمەتكە ونىڭ بىرقاتار ولشەمدەرىن قايتا قاراۋعا تۋرا كەلەدى. ءبىز بيۋدجەتكە ءبىر رەت وزگەرىس ەنگىزدىك, قاجەت بولعان جاعدايدا مۇنى تاعى جاساۋ كەرەك. بارلىق نارسەدە ۇنەمدەۋگە كىرىسكەنىمىزدى حالىققا ناقتى ءتۇسىندىرۋ كەرەك. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءبىز 700-دەن استام مەكتەپ جانە سونشا اۋرۋحانا سالدىق. قازىر ءجۇرىپ جاتقان قۇرىلىستى اياقتاپ, بىرقاتار ينۆەستيتسيالىق قۇرىلىس جوبالارىنا قوسا, جاڭا نىسانداردى توقتاتۋ كەرەك. بۇل جۇمىستار داعدارىس اياقتالعان سوڭ جالعاستىرىلاتىن بولادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. قازاقستان پرەزيدەنتى جاعداي وسىلاي ءوربيتىنىن ەلىمىزدىڭ بول­جاعانىن جانە جاعىمسىز قۇبىلىستاردى ەڭسەرۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالار ازىرلەنگەنىن ايتتى. – «نۇرلى جول» باعدارلاماسى ەلدىڭ ينفراقۇرىلىمدىق دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا باعىتتالعان, ونىڭ بۇكىل ەكونوميكاعا مۋل­تيپ­ليكاتيۆتىك اسەرى بولادى. سونى­مەن قاتار, يندۋستريالىق-يننو­ۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا 75 نىسان ىسكە قوسىلۋى ءتيىس, ولاردىڭ نەگىزىندە 7500 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. مەملەكەت باسشىسى قاراجاتتى ءتيىمدى جۇمساماۋ وقيعالارىنىڭ بايقالىپ وتىرعانىن, مۇنى بولدىرماۋ قاجەتتىگىن ايتتى. – اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك, كوپبالالىلار مەن تۇرمىسى تومەندەرگە ارنالعان جاردەماقى باقۋاتتى ادامدارعا بەرىلمەۋى كەرەك. باستى مىندەت – داعدارىستان قاراپايىم ادامداردىڭ جاپا شەكپەۋىن قامتاماسىز ەتۋ. مەم­لەكەت ساۋىن سيىر ەمەس, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ قا­زاق­ستاندا كۇردەلى ۇردىستەردى ەڭسە­رۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن قاجەتتى رە­زەرۆ­تىڭ ءبارى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. – بارلىق قيىندىقتارعا قارا­ماستان, ءبىز 2014 جىلدى 4,3 پاي­ىزدىق وسىممەن اياقتادىق. بۇل قازىرگى جاعدايدا جامان كور­سەت­كىش ەمەس دەپ ويلايمىن. رەسەي­دەگى جانە ەۋروپاداعى احۋالدىڭ ءوربۋىن دە باقىلاپ وتىرۋ قاجەت. حالىق تابىسىنىڭ تومەندەۋى, كورشى مەملەكەتتەردەگى الەۋمەتتىك شيەلەنىستىڭ كۇشەيۋى بىزگە دە اسەر ەتۋى مۇمكىن. ءبىز بۇعان جول بەرمەۋگە ءتيىسپىز. جىلدىڭ نە­گىز­گى قورىتىندىلارىن ءبىز ۇكىمەت­تىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا شىعارا­مىز. ول كەزگە قاراي ۇكىمەتتە احۋالدىڭ ورىستەۋىنىڭ بارلىق ىقتيمال جاعدايىنا ارنالعان ناقتى جوسپار دايىن بولۋى ءتيىس, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى ەل ىشىندەگى ماڭىزدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان شارالاردى قارجىلاندىرۋدىڭ نەگىزگى كوزدەرى بىلتىرعى جىلى-اق ايقىندالعانىنا توقتالدى. – ۇكىمەت پەن ونىڭ ءاربىر ءمۇ­شە­سى جۇمىستىڭ تيىمدىلىگى مەن قا­را­جاتتىڭ جۇمسالۋىن باقىلاۋعا جاۋاپتى بولادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ە.دوساەۆ نەگىزگى ءۇش ستسەناريدى ازىرلەۋ بارىسىندا مۇناي باررەلى قۇنىنىڭ تۇرلىشە نۇسقاسى قاراس­تىرىلعانىن ايتتى. – بۇگىندە مەملەكەت باسشى­سى­نىڭ جولداۋدا قويعان مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋعا قاجەتتى بارلىق قۇرالدار بار. «نۇرلى جول» باعدار­لاماسى بيىل ۇكىمەتتىڭ كون­تر­تسيكلدىق ەكونوميكالىق ساياسا­تىن ىسكە اسىرۋدىڭ نەگىزگى «وزەگى» بولادى. سونىمەن قاتار, پراك­تي­كالىق سيپاتتاعى شارالار جيىن­تىعى, سونىڭ ىشىندە ونەركا­سىپ كاسىپورىندارىن قولداۋ­دىڭ 2015 جىلعا ارنالعان جوس­پارى, مەملەكەت-جەكەمەنشىك سەرىك­تەس­تىگىن دامىتۋ, جاڭا جانە تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن اشۋ شارالارى ازىرلەندى, – دەدى ە.دوساەۆ. ءوز كەزەگىندە قارجى ءمينيسترى ب.سۇلتانوۆ بيۋدجەت سالاسىنداعى بىلتىرعى جىلدىڭ الدىن الا قورىتىندىلارى, فيسكالدىق ور­گان­دار الدىندا تۇرعان 2015 جىل­عا ارنالعان مىندەتتەر تۋرالى باياندادى. – 2014 جىلدىڭ ناتيجەلەرى بوي­ىنشا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ ولشەمدەرى ورىندالدى. «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا بولىنەتىن قاراجات جانە ۇلتتىق قوردان الىنعان 1 تريلليون تەڭگە كوزدەلگەن ماقساتقا جەتەدى. بۇل ورايدا باقىلاۋشى جانە سا­لىق ور­گاندارىنىڭ جۇمى­سى قام­تاما­سىز ەتىلەدى, – دەدى ب.سۇل­تانوۆ. ۇلتتىق بانك توراعاسى ق.كە­لىم­بەتوۆ وتكەن جىلدىڭ قورى­تىن­دىلارى مەن الداعى كەزەڭگە ارنالعان ماكروەكونوميكالىق ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتتارى تۋرالى باياندادى. – 2014 جىلى قازاقستان ەكو­نو­ميكاسىنىڭ بەرىكتىگى ەداۋىر نىعايدى. ەلدىڭ التىن-ۆاليۋتا رە­زەرۆى 102 ميلليارد دوللارعا جەتتى, سونىڭ ىشىندە ۇلتتىق قور 73 ميلليارد دوللارعا دەيىن ءوستى. «نۇرلى جول» باعدار­لاما­سىن جۇزەگە اسىرۋمەن بىرگە ال­عان­دا, بۇل 2015 جىلعا ارنال­عان ەكو­نوميكالىق ساياساتتى سەنىمدى قا­لىپتاستىرۋعا مۇمكىن­دىك بەرەدى. ۇلتتىق بانك بيىل ايىر­باس باعامىنىڭ كۇرت وزگەرۋىن بول­دىر­ماۋعا نيەتتى, – دەدى ق.كەلىم­بەتوۆ. سۋرەتتى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.