ءىس-شارا ەتنوساياسات سالاسىنداعى جەتەكشى ساراپشىلاردىڭ باسىن بىرىكتىردى. وتىرىستى قحا عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى جانە قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى (قەزي) ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ايگۇل سادۋاقاسوۆا جۇرگىزدى.
جيىندا ء«بىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى نەگىزگى قۇندىلىقتار» تاقىرىبىندا Maqsut Narikbayev University (كازگيۋ) باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اينۇر كارىبوزوۆا بايانداما جاسادى. سپيكەر ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قۇندىلىقتار باعدارىن قالىپتاستىرۋدىڭ زاماناۋي تاسىلدەرىنە توقتالدى.
سونداي-اق ول جاستار تاربيەسى باعدارلاماسىنا قاتىستى ويىن ورتاعا سالدى. اتاپ ايتساق, يسلانديا سياقتى جاستار تاربيەسىندە جەتىستىككە جەتكەن ەلدەر پراكتيكاسىن زەرتتەپ, قاجەتتىسىن باعدارلاماعا ەنگىزۋدى, بالا تاربيەسىندەگى نەگىزگى ماسەلەلەردى, سونىڭ ىشىندە, جاپپاي تارتىپسىزدىك پەن بۇزاقىلىق سەبەپتەرىن انىقتايتىن مەملەكەتتىك ماسشتابتا ورتا مەكتەپ بالالارى اراسىندا كەشەندى ساۋالناما جۇرگىزۋدى, سول ساۋالناما ناتيجەلەرىنىڭ نەگىزىندە كەشەندى شارالار قابىلداۋدى ۇسىندى.
– ارينە, قازىر تىيىمدار زامانى ەمەس, بىراق جاستار نادان, كورگەنسىز, ءتارتىپسىز, تاربيەسىز, سوتقار, بۇزاقى بولسا, ناقتى ءبىر وڭ ناتيجەگە جەتكەنشە قاتاڭ شارالار كەرەك تە شىعار. ياعني جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ميسسياسى تەك جوعارى ءبىلىم بەرىپ, مامان رەتىندە دايىنداۋ ەمەس, تۇلعانى قالىپتاستىرۋ بولۋعا ءتيىس. مۇنداي ميسسيا MNU-دا, سونىڭ ىشىندە ۇلتتىق قۇندىلىقتار, مەملەكەتتىك ءتىل, زاڭ ۇستەمدىگى, اكادەميالىق ادالدىق, قايىرىمدىلىق, ەرىكتىلىك پەن مەيىرىمدىلىك, وتانسۇيگىشتىك پەن ۇلتجاندىلىق, تاريح پەن مادەنيەت, اسكەري بورىش, حالىققا قالتقىسىز قىزمەت ەتۋ – جاستار ءىسى ستراتەگياسى مەن CSI (سreativity service intelligence) جۇيەسى قولعا الىنادى. ياعني ديپلوم الۋ ءۇشىن ونەر, شىعارماشىلىق, سپورت, كرەاتيۆتى ويلاۋ, ينتەللەكتۋالدىق دامۋ, قىزمەتى مىندەتتى باعدارلاما قاتارىنا ەنىپ, 2 سەمەستر شەڭبەرىندە 2 باعىتتى الۋدى جۇكتەيدى. جۇيە ستۋدەنتتەردىڭ سالالىق قاۋىمداستىقتارىنا مۇشە بولۋ ارقىلى جۇزەگە اسادى. MNU-داعى بۇل جۇيە حالىقارالىق باكالاۆريات (IB) باعدارلاماسى شەڭبەرىندەگى مىندەتتى CAS جۇيەسىنە نەگىزدەلگەن, دەدى اينۇر كارىبوزوۆا.
ۇلتتىق قۇندىلىقتار – ءاربىر ۇلتتىڭ بولمىسىندا عاسىرلار بويى اتادان بالاعا ميراس بولىپ كەلە جاتقان ادامگەرشىلىك قاعيداتتارى. سوندىقتان ىرگەلى قۇندىلىقتاردى بولاشاق بۋىن ساناسىنا ءسىڭىرۋ ماڭىزدى. وسى رەتتە «جاستار» عزو ديرەكتورى ايسۇلۋ ەرنيازوۆا «تاۋەلسىز قازاقستان ۇرپاعىنىڭ قۇندىلىق باعىتتارى» بايانداماسىندا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن ەلدەگى جاستار قاۋىمىنىڭ باسىمدىقتارى مەن يدەالدارىنا اۋداردى.
– كەز كەلگەن سالادا ءبىر ءىستى باستاماس بۇرىن عىلىمي نەگىزىن انىقتاپ العان ابزال. تەك سول كەزدە جۇمىس ناتيجەسىن بەرىپ, وزگەرىستەر بولادى. بۇگىندە ەلىمىزدەگى جاستار ءۇشىن باسىم قۇندىلىقتار قاتارىندا وتباسى – 72,6%, دوستىق – 32,3%, دەنساۋلىق – 29,9% قۇرايدى. بۇل رەتتە قالا مەن اۋىل جاستارىن ءبولىپ جارمادىق. ويتكەنى جاس بۋىننىڭ قۇندىلىقتار جۇيەسىندە وتباسى ءبىرىنشى ورىندا. بۇعان قوسا ء«سىزدىڭ ويىڭىزشا قازىرگى مادەنيەتتىڭ قاي باعىتتارى جاستاردىڭ قىزىعۋشىلىقتارىن تۋدىرادى؟» دەگەن ساۋالىمىزعا جاستاردىڭ 37,8%-ى Netflix, HBO جانە باسقالاردىڭ وندىرىسىنەن شىققان فيلمدەر مەن سەريالدار كورەمىز دەپ جاۋاپ قاتتى. ال 22,4%-ى وڭتۇستىك كورەيا دورامالارىن كورەتىنىن جاسىرمادى. مىنە, وسىلايشا 10 جىلدان استام ۋاقىت ءبىز جاستارعا نەشە ءتۇرلى باعىتتا ساۋالداما جۇرگىزىپ, قوسىمشا زەرتتەۋلەر جاساپ, «قازاقستان جاستارى» ۇلتتىق بايانداماسىن ازىرلەپ ءجۇرمىز. بيىل دا جاستاردىڭ قۇندىلىقتارىن ايقىندايتىن بولامىز, – دەدى ايسۇلۋ ەرنيازوۆا.
سونداي-اق جيىندا «قوعامدىق كەلىسىم» رمم ديرەكتورى ەلينا ماساگۋتوۆا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 30 جىلدىعىنا وراي جوسپارلانىپ وتىرعان انتولوگيانىڭ مازمۇنىمەن تانىستىردى. بۇل ەڭبەكتە قازاقستانداعى ەتنوسارالىق قاتىناستاردى ۇيلەستىرۋدىڭ بىرەگەي ينستيتۋتى رەتىندەگى قحا-نىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋ تاريحى جانە قىزمەتى تۋرالى باياندالادى.
بۇعان قوسا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتىنىڭ «تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك وڭىرىندەگى ەتنوسارالىق قاتىناستاردىڭ ەرەكشەلىكتەرى» گرانتتىق جوباسى شەڭبەرىندە ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسىندا بەلگىلى عالىمداردىڭ اۆتورلىق ۇجىمىنىڭ قاتىسۋىمەن دايىندالعان «ەتنوپوليتولوگيا» وقۋ قۇرالى تالقىلاندى. عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى ەڭبەكتەردى باعالاپ, باسىپ شىعارۋعا ۇسىنىس جاسادى.
