جاڭا قۇقىقتىق تەتىكتەر

بالالاردى زياندى اقپاراتتاردان قورعاۋدى كوزدەيدى ءماجىلىس توراعاسى قابيبوللا جاقىپوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ جاڭا جىلداعى العاشقى جالپى وتىرىسىندا زياتكەرلىك مەنشىك سالاسىن قۇقىقتىق رەتتەۋ; حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى; بالالاردى دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زيان تيگىزەتىن اقپاراتتان قورعاۋ ماسەلەلەرىنە قۇرىلعان زاڭدىق قۇجاتتار قارالدى. زياتكەرلىك مەنشىك سالاسىن قۇقىقتىق رەتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى كوزدەيتىن زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداپ بەرگەن ءماجىلىس دەپۋتاتى وڭالسىن جۇمابەكوۆ ونىڭ قۇقىقتىق ولقىلىقتار مەن قايشىلىقتاردى جويۋ جانە اكىمشىلىك كەدەرگىلەر كەلتىرەتىن نورمالاردى بولدىرماۋ جولىمەن ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەندىگىن اتاپ كورسەتتى. سونداي-اق, دەپۋتاتتاردىڭ قۇجات جوباسىنا بىرقاتار ۇسىنىستار مەن ەسكەرتپەلەر ەنگىزگەنى ءمالىم بولدى. اتاپ ايتقاندا, م ۇلىكتىك قۇ­قىق­تاردى ۇجىمدىق نەگىزدە باسقا­راتىن ۇيىمداردىڭ جينالعان سىي­ا­قىنى ءبولۋ جانە تولەۋ ءۇشىن شارالار قولدانۋ مىندەتىن كوز­دەي­تىن تۇزەتۋ ەنگىزىلگەن. سون­داي-اق, ەكونوميكالىق ىنتى­ماق­تاس­تىق جانە دامۋ ۇيىمى ەلدەرىنىڭ ءتاجى­ري­بەسى بويىنشا جەكەلەگەن وبەك­تىلەردى جەدەلدەتىپ پاتەنتتەۋ تۋرالى ۇسىنىس تا نازاردان تىس قالماپتى. جالپى, جۇمىس توبىنىڭ 15 وتىرىسى وتكىزىلگەندىكتەن, بايان­­داماشى زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقى­لىمدا تولىقتاي ماقۇلداۋدى ۇسىندى. ارىپتەستەرى بۇل ۇسىنىسپەن كەلىستى. بۇدان كەيىن كۇن تارتىبىندە «بالالاردى دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زيان تيگىزەتىن اقپاراتتان قورعاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ەكىنشى وقىلىمدا دەپۋتاتتار نازارى­نا ۇسىنىلدى. ول بويىنشا قىسقاشا بايانداما جاساعان الدان سمايىل بالالار دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زاردابىن تيگىزە­تىن اقپاراتتاردىڭ تۇرلەرى انىق­تال­عاندىعىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىن­شا, بالالاردىڭ جاس ساناتتارى بەل­گىلەنىپ, ولاردىڭ اقپاراتتاردى قابىل­داۋ ەرەكشەلىكتەرى ەسكە­رىل­گەن. جانە دە بالالارعا ارنالعان اق­­پا­­رات­تاردى جاس ساناتتارىنا باي­­لانىستى تاڭبالاۋ مىندەتتەلىپ وتىر. دەپۋتاتتار باستاماشى بولعان بۇل زاڭ جوباسى بويىنشا جۇمىس توبىنىڭ 23 وتىرىسى ءوتىپ, بارلىق تاراپتاردىڭ مۇددەسى ەسكەرىلگەنى اتاپ كورسەتىلدى. دەپۋتاتتار ءسوز رەتى كەلگەندە زاڭ جوباسىنىڭ مەم­لە­كەتتىك تىلدە ازىرلەنگەندىگىن كول­دەنەڭ تارتتى جانە ونى سەنات قا­راۋىنا جىبەرۋ ءۇشىن قولداۋ كور­سەتۋدى ءوتىندى. سونداي-اق, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ىلەسپە زاڭ جوباسى سانالاتىن «بالالاردى دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زاردابىن تيگىزەتىن اقپاراتتان قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن دا ەكىنشى وقىلىمدا تالقىعا سالدى. ا.سمايىلدىڭ سوزىنە قارا­عان­دا, زاڭ جوباسىمەن 13 زاڭعا وزگە­رىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىل­دى. ول وزگەرىستەر اقپاراتتىق قاۋىپ­سىزدىكتەن باستاپ, راديو ەلەك­تروندىق نەمەسە جوعارى جيىلىك­تى قۇرىلعىلاردى پايدالانۋ قاعي­دالارىنىڭ ساقتالۋى; ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە بالالاردى زياندى اقپاراتتان قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن اقپاراتتىق باعدارلامالىق كەشەننىڭ بولۋى; جارنامانى بالالاردىڭ دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زاردابىن تيگىزەتىن اقپاراتتىق ويىندى ناسيحاتتاۋ ءۇشىن پايدالانباۋ, ت.ب. كوپتەگەن وزەكتى شارالاردى قامتىعان. ا.سمايىل باستاعان زاڭ جوباسىنا باستاماشى بولعان دەپۋتاتتارعا ريزاشىلىعىن بىلدىرگەن سپيكەر زاڭ جوبالارىنىڭ بىلتىرعى جىلدان بەرى ءبىرىنشى رەت قازاقشا ازىرلەنىپ, ۇسىنىلعاندىعىن جەت­كىز­دى. «بالالاردى بۇرىندارى ۇيگە كىرگىزە المايتىن ەدىك, قازىر ءۇي­دەن سىرتقا شىعارا المايمىز. سوعان مىنا زاڭداردىڭ كومەگى تيەر دەپ ويلايمىز», دەدى ءماجىلىس ءتورا­عاسى. وسىلايشا ەكى وقىلىمدا قارال­عان بالالارعا قاتىستى زاڭ­دىق قۇجاتتار ماقۇلدانىپ, سەنات­قا جول تارتتى. سول سياقتى دەپۋتاتتار كە­شە­گى جالپى وتىرىستا «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساق­تاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكسكە وزگە­رىس­تەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن دا ەكىن­شى وقىلىمدا قولدادى. سونى­مەن قاتار, بىرقاتار زاڭ جوبا­لارىنا قورىتىندى ازىرلەۋ مەر­زىم­دەرى بەكىتىلدى. «قازاقستان رەس­پۋب­لي­كا­سىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتى­لەرىنە قىلمىستىق-اتقارۋ زاڭنا­ماسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىن­شا وزگەرىستەر مەن تولىقتى­رۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا مالىمدەگەن زاڭ­ناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفور­ما كوميتەتىنىڭ توراعاسى راحمەت مۇقاشەۆ ونىڭ تۇرمەدەن شىق­قان­داردى الەۋمەتتىك قورعاۋ مەن قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە رەتسي­دي­ۆيستىك قىلمىستاردىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعاندىعىمەن ءبولىستى. ال «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن حالىقارالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى اراسىنداعى «قا­زاق­ستاندا ەنەرگيا ءتيىم­دى­لىگىن ارتتىرۋ» جوباسى بويىنشا گرانت تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيا­لاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا قىسقاشا بايانداعان حالىق­ارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋ­ىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ حقدب قۇرىلعان قور ارقىلى بولىنەتىن شۆەيتساريالىق گرانت ەسەبىنەن قازاقستاندا ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جوباسىن قارجىلاندىرۋ كوزدەلىپ وتىر­عان­دىعىن اتاپ كورسەتتى. بۇدان باسقا, كۇن تارتىبىندە وزبەكستانمەن اراداعى ادام­دار­دىڭ رەادميسسياسى تۋرالى كەلى­سىمدى ىسكە اسىرۋ ءتارتىبى تۋرالى اتقارۋ حاتتاماسىن راتيفيكاتسيا­لاۋ, حالىقتىڭ كوشى-قونى جانە جۇ­مىسپەن قامتىلۋى, سونداي-اق, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميس­سيانىڭ باسەكەلەستىكتىڭ بىرىڭعاي قاعيدالارىنىڭ ساق­تالۋىن باقىلاۋ جونىندەگى وكىلەت­تىكتەردى جۇزەگە اسىرۋى كەزىن­دە قۇپيا اقپاراتتى قورعاۋ ءتارتى­بى سياقتى زاڭ جوبالارىنا قورى­تىندى ازىرلەۋ مەرزىمدەرى بەكىتىپ بەرىلدى. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».