سۋ كولىگىندەگى قاۋىپسىزدىك

جازعى دەمالىستاردىڭ شاعى دا كەلىپ جەتتى. وسى ۋاقىتتا كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيستر­لىگى كولىكتىك باقىلاۋ كوميتەتى (ككم ككب) وڭىرارا­لىق كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسيالارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى شاعىن ولشەمدى كەمە جۇرگىزۋشىلەر نازارىن سۋ كولىگىندەگى تەحنيكا قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ قاجەتتىلىگىنە اۋدارادى. شاعىن ولشەمدى كەمەلەردىڭ – قازىرگى زامانعى ياحتالاردىڭ, كاتەرلەردىڭ, موتورلى قايىقتاردىڭ, سكۋتەرلەردىڭ جانە گيدروتسيكلدەردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى, اسىرەسە, ولارعا دەگەن سۇرانىس سۋعا ءتۇسۋ ماۋ­سىمىندا جانە ناۆيگاتسيا كەزىندە ارتا تۇسەدى. بىراق ولاردىڭ يەلەرى شاعىن ولشەمدى كەمەلەردەگى تاسى­مال قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە اسا ءمان بەرمەيدى. مىسالى, 2009 جىلعى شىلدە ايىندا قوستاناي وبلىسىنداعى قىزىلجار سۋ قويماسىندا “الىي پارۋس” سپورتتىق لاگەرىنىڭ ايلاعىندا كولىك وقيعاسى ورىن الدى. كەمە جۇرگىزۋشىسى لاگەر بالالارىن موتورلى قايىقپەن سەرۋەندەتۋگە كەلىسىمىن بەرەدى. شاعىن ولشەمدى كەمەدە تاربيەشىلەرسىز جانە قۇتقارۋ قۇرالىنسىز 4 جەتكىنشەك بولعان. كەزەكتى اينالىم كەزىندە جانار-جاعارمايدىڭ جەتىسپەۋ­شىلىگىنە بايلانىستى قوزعالتقىش ءبىر تسيليندرمەن جۇمىس ىستەي باستايدى. سول كەزدە كەمە جۇرگىزۋشىسى قوزعالتقىشقا جانار-جاعارمايدى قولمەن جىبەرۋ ءۇشىن كەمەنىڭ وڭ جاق بورتىنا ەڭكەيەدى. ول سۋ ايلاعىنا قاداعالاۋ جۇرگىزە الماي قالادى, بۇل ورەسكەل بۇزۋشىلىق بولىپ تابىلادى. كەمە جۇرگىزۋشىسىنىڭ سالماعى جانە كەمە جۇرىسىنەن پايدا بولعان تولقىننان موتورلى قايىق اۋدارىلادى. ناتيجەسىندە ەكى جەتكىنشەك سۋ بەتىندە, وزگەلەر قايىق استىندا قالادى. كەمە جۇرگىزۋشىسى مەن لاگەر اكىمشىلىگىنىڭ تەرىس ارەكەتتەرىنەن ءبىر جەتكىنشەكتى قۇتقارۋ مۇمكىن بولمادى. بۇل قايعىلى وقيعا كەمە جۇرگىزۋشىسىنىڭ شاعىن ولشەمدى كەمەنى پايدالانۋ بويىنشا نەگىزگى تالاپتاردى ساقتاماۋى جانە لاگەر تاربيەشىلەرىنىڭ نەمقۇرايدىلىعى سەبەپتەرىنەن بولدى. كولىكتىك باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ ينسپەكتورلارى شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى پايدالانۋ ەرەجەسىن جانە سۋ جولدارىمەن ءجۇزۋ ەرەجەلەرىن ساقتاماعان جاعدايدا شاعىن ولشەمدى كەمەمەن بايلانىستى سۋداعى كەز-كەلگەن ساۋىق قايعىلى جاعدايعا اكەپ سوقتىراتىنىن ەسكەرتەدى. وسىلايشا, وتكەن جىلدىڭ 5 شىلدەسىندە قاپشاعاي سۋ قويماسىندا ادام ولىمىنە الىپ كەلگەن تاعى ءبىر قاسىرەتتى وقيعا ورىن الدى. قاپشاعايداعى سۇيىكتى ساۋىقتاردىڭ ءبىرى ادامداردىڭ رەزينالى دوڭگەلەكتى موتورلى قايىققا تىركەپ, سۋدا ءجۇزۋ بولىپ تابىلادى. سول كۇنى وسىنداي دوڭگەلەكپەن د.نۇر­پەيىسوۆ جانە ن.پان سەرۋەندەۋگە شىعادى. ەكى ەر ادام بار موتورلى قايىق قۇزدى اينالىپ شىعا بەرگەن كەزدە د.ميللەر باسقارىپ كەلە جاتقان گيدروتسيكل قاتتى جىلدامدىقپەن كەلە جاتادى. موتورلى قايىقتى كورگەن ميللەر سوقتىعىسۋدان قاشام دەپ, وڭعا قاراي بۇرىلادى. بىراق سوڭعى ساتتە ول دوڭگەلەكتەردە ادام بار ەكەنىن كورەدى دە, جىلدام­دىقتى باسەڭدەتۋگە تىرىسادى, الايدا موتوتسيكل ءوز ينەرتسياسىمەن جىلجي بەرەدى. ناتيجەسىندە گيدروتسيكلدىڭ سوققىسىنان پان مەرت بولادى. تەرگەۋ بارىسىندا ميللەردىڭ شاعىن ولشەمدى كەمەنى باسقارۋعا رۇقساتىنىڭ جوقتىعى جانە وسى سۋ موتوتسيكلىنىڭ يەسى ەمەس ەكەنى انىقتالدى. ءوزىنىڭ بەرگەن جاۋابىندا شاعىن ولشەمدى كەمەنى پايدالانۋ ءۇشىن ءتيىستى قۇجاتتاردىڭ بولۋى كەرەكتىگى جونىندە مۇلدە بىلمەگەنىن ايتتى. ككم كولىكتىك باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ مالىمەتى بويىنشا شاعىن ولشەمدى سۋ كولىگىندەگى ادامدار­دىڭ ءولىمىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى: ءتيىستى رۇقساتسىز كەمەنى باسقارۋ نەمەسە ءتيىستى رۇقساتى جوق ادامعا كەمەنى باسقارۋعا بەرۋ; تىركەلمەگەن, تەحنيكالىق بايقاۋدان وتپەگەن كەمەنى باسقارۋ; الكوگولدى ماس­تىق جاعدايىندا باسقارۋ; كەمە باسقارۋشى­سىنىڭ جەكە تارتىپسىزدىگى مەن وزىنشە ارەكەت ەتۋى. اعىمداعى جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنان ناۆيگاتسيا­نىڭ جانە سۋعا ءتۇسۋ ماۋسىمىنىڭ اشىلۋىنا بايلانىستى رەسپۋبليكا بويىنشا جىل سايىنعى “سكۋتەر” جەدەل-ساقتاندىرۋ اكتسياسى باستالدى. انىقتاما: شاعىن ولشەمدى فلوتتا قاۋىپسىز­دىكتى قامتاماسىز ەتۋ بۇل – كەمەنىڭ تەحنيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە, كولىك وقيعالارى­نىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار كەشەنى, سونىمەن بىرگە شاعىن ولشەمدى كەمە يەلەرىمەن, شاعىن ولشەمدى كەمە ءۇشىن بازا-تۇراقتاردىڭ جانە قۇتقارۋ قۇرالدارىن جالعا بەرۋ پۋنكتتەرىنىڭ يەلەرىمەن ساقتاندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ.