ەربول شايمەردەن ۇلىن ەسكە الۋعا ارنالعان القالى باسقوسۋدى جازۋشى قۋانىش جيەنباي جۇرگىزىپ, ونىڭ ەلىمىزدىڭ مادەنيەتى مەن باسپاسوزىنە, ءتىل سالاسىنىڭ دامۋىنا قوسقان قوماقتى ۇلەسى تۋرالى اڭگىمەلەدى.
«تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كۇندەرىنەن-اق بويىنداعى بار جىگەرىن, قايراتىن, ءبىلىمىن ەگەمەندىككە ارناعان ءبىر ادام بولسا, وسى ەربول شايمەردەن ۇلى دەر ەدىم. مەملەكەتتىك رامىزدەر تۋرالى جازىلعان العاشقى ەڭبەكتەردىڭ اۆتورى دا ەرەكەڭ. ەلىمىز ازاتتىق العاندا شىن جۇرەگىمەن قۋانىپ, رامىزدەرگە قاتىستى وتە دىلگىر شارۋالاردىڭ باسى-قاسىندا ءجۇردى. بىرنەشە ولەڭدەر جيناعى جارىق كوردى. كىتاپ باسۋ, كىتاپ تاراتۋ ىسىنە دە اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن كىرىستى», دەدى قۋانىش جيەنباي.
ەربول شايمەردەن ۇلى ەلدىك ماسەلەلەرگە بەلسەنە ارالاستى دەمەكشى, قالامگەر كەيىنگى ۇرپاققا ونەگەلى ءىسى مەن مول مۇرا قالدىردى. ول 20-عا جۋىق كىتاپتىڭ اۆتورى اتاندى. ولاردىڭ قاتارىندا «كوڭىل سۋرەتى», «جۇرەكتەگى جازۋلار» اتتى جىر جيناقتارى, «تىڭدا توعىسقان تاعدىرلار», «قازاق ەلىنىڭ رامىزدەرى», «ەلتانۋ الىپپەسى», «اقىل-وي انتولوگياسى», «قازاق افوريزمدەرى», «دانالىق ديدارى» سىندى تۋىندىلارى بار. ەڭبەكتەرى بىرقاتار شەت تىلدەرىنە تارجىمەلەندى. اۋدارماشى رەتىندە الەمدىك فيلوسوفيالىق وي-پىكىرلەردى قازاق تىلىنە تارجىمەلەدى.
كونفەرەنتسيادا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ تۇڭعىش ءباسپاسوز حاتشىسى ەربول شايمەردەنوۆتىڭ مادەنيەت, ءتىل جانە گەرالديكا سالاسىنا سىڭىرگەن ەڭبەكتەرى عانا ەمەس, نار تۇلعانىڭ ۇلتجاندىلىعى, ادامگەرشىلىگى مەن تۇلعالىق قاسيەتتەرىن ايقىندايتىن ەستەلىكتەر ايتىلدى.
«ەربول شايمەردەنوۆ – عالىم, جاقسى اۋدارماشى بولدى. حايدەگگەردىڭ, رەمارك سىندى تۇلعالاردىڭ كۇردەلى فيلوسوفيالىق شىعارمالارىن اۋداردى. مەن ەربول باۋىرىمنىڭ جۋرناليستىك قىرىنا ارنايى توقتالعىم كەلەدى. 1987 جىلدىڭ باسىندا ءبىر جايسىزداۋ وقيعا بولدى. رەسپۋبليكانىڭ ورتالىق كوميتەتىندە قىزمەت ىستەيتىن كەزىم. پارتيانىڭ دۇرىلدەپ تۇرعان كەزى. «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتى «ترۋد» گازەتىندە سىنالدى. ال «ترۋد» – «پراۆدادان» كەيىنگى گازەت. ونىڭ مارتەبەسى «يزۆەستيادان» دا جوعارى بولاتىن. سىن «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى ەربول شايمەردەنوۆتىڭ اقمولا وبلىسىنىڭ قورعالجىن اۋدانىنا قاتىستى ماقالاسى تۋرالى. اۆتورى دا وڭاي ەمەس, كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى ناتاليا گەللەرت. سودان كادىمگىدەي قينالىپ قالدىق. ونىڭ ۇستىنە مەن قازاق گازەت-جۋرنالدارىنىڭ كۋراتورىمىن. ماعان دا ءسوز ءتيدى. ءسويتىپ, باسشىلىققا جازبا دايىنداپ, كوميسسيا قۇرىپ, تەكسەرۋ كەرەك دەگەن ۇسىنىس ايتتىق. ىزىنشە ۇسىنىس قابىلدانىپ, «سوتسياليستىك قازاقستاننان» كەڭەسحان زاكەنوۆ, وبلىستىق گازەتتەن ءبىر جىگىت, وبلىستىق پارتيا ۇيىمىنان تاعى بىرەۋ تسەلينوگرادقا جول تارتتى. ءسويتىپ, قورعالجىنعا بارىپ, ادامدارمەن سويلەسىپ, ماسەلەنى جان-جاقتى سارالاپ, ءبىر اپتادان كەيىن ورالدى. كوميسسيا ەربول شايمەردەنوۆتىڭ ماقالاسى ءادىل جازىلعان دەگەن قورىتىندىعا كەلدى. بۇل سىن ماقالا بىزگە ابىروي بولدى. «سوتسياليستىك قازاقستاننىڭ» ادىلدىگى, ماسەلەنى جەرىنە جەتكىزىپ زەرتتەيتىندىگى سىندى باعا بەرىلىپ, ءىس ءبىتتى. ماقالانىڭ رەزونانسى ءتۇپتىڭ تۇبىندە گازەتتىڭ, ەرەكەڭنىڭ بەدەلىنىڭ ارتۋىنا كومەكتەستى. مىنە, وسى ءبىر مىسالدىڭ ءوزى ونىڭ ناعىز جۇيرىك جۋرناليست ەكەنىن كورسەتتى. ەربولدىڭ ساۋاتتىلىعى, ىسكە جاۋاپتىلىعى سونداي ءبىر سىن ساعاتتا ابىرويمەن الىپ شىققان ەدى», دەدى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قوعام قايراتكەرى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ.
ال ەلتاڭبا اۆتورى جانداربەك مالىبەك ۇلى ەربول شايمەردەن ۇلىنىڭ ايبىنىمىز اسقاقتاعان شاقتا ءرامiزتانۋ سالاسىنىڭ دا تەرەڭگە تامىر تارتۋىنا قوسقان ۇلەسىن ەرەكشە اتادى.
«بۇكىل دۇنيەجۇزىندەگى ەلتاڭبالاردى قاراپ, سوعان تالداۋ جاساعانى ماعان قاتتى ۇنادى. شىن مانىندە وتە ءبىلىمدى, ءداستۇرىمىزدى تەرەڭ بىلەتىن جان ەدى. مەملەكەتتىك رامىزدەر وسى ەركىن شايمەردەنوۆ بار كەزدە قالىپتاستى. ەرەكەڭنىڭ بۇل ەڭبەگى ءوز الدىنا زەرتتەۋگە تۇرارلىق جۇمىس», دەدى جانداربەك مالىبەك ۇلى.
باسقوسۋدا اكادەميك, قالامگەر باۋىرجان وماروۆ اقىننىڭ سان قىرلى, ادال, قالامگەر ءارى قايراتكەر بولعانىن ءسوز ەتتى.
«جازعان ەڭبەكتەرى وقىلدى, ادەبي ورتادا پۋبليتسيستيكالىق سالادا, جالپى شىعارماشىلىق جولدا جاقسى مويىندالدى. ءوزىنىڭ باعاسىن ءتيىستى دەڭگەيدە العان قالامگەر, وعان تالاس جوق. ەربول شايمەردەن ۇلى قالامگەرلىكتەن قايراتكەرلىككە دەيىن بيىككە كوتەرىلدى. سول قايراتكەرلىك دەگەن كوپ قالامگەردىڭ ماڭدايىنا بىتە بەرمەيتىن ابىرويلى مارتەبەنى ۇستاپ تۇردى. سوعان داق تۇسىرمەي, ومىردەن ءوتتى», دەيدى ول.
ەربول شايمەردەن ۇلى كوپ جىلدار ءتىل كوميتەتىنىڭ توراعاسى رەتىندە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مەرەيى ۇستەم بولۋىنا قاجىر-قايراتىن جۇمسادى. ءوز كەزەگىندە «قازاق گازەتتەرى» سەرىكتەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى, اكادەميك ديحان قامزابەك ۇلى سول جىلدارى قوعام قايراتكەرىنىڭ ابىرويلى قىزمەت ەتكەنىن ايتتى.
«ەرەكەڭنىڭ ادامشىلىعى, مادەنيەتى, بىلىمدىلىگى, كوپ وقىعاندىعى, ساۋاتى كورىنەتىن. جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ۇلكەن قىزمەتتەر اتقاردى, سونىڭ وزىندە قاراپايىمدىلىعى پاراساتىن دا, ءبىلىم-بىلىگىن دە ارتتىرعانىن بايقايتىنبىز. ءتىل كوميتەتىنىڭ كوپ ءىس-شاراسى جوعارى وقۋ ورىندارى ارقىلى جۇزەگە اساتىن. عىلىمي ورتا, ستۋدەنتتەر بار دەگەن سەكىلدى. ەرەكەڭ وسىنىڭ بارلىعىن جۇيەلى شەشكەنىن ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ءجۇرىپ كوزىمىز جەتتى. حابارلاسىپ, ماسەلەنى تالقىلاپ, عالىمداردىڭ ءار سوزىنە قۇلاق اساتىن. بۇل ونىڭ زيالىلار ورتاسىندا بيىكتىگىن, ابىرويىن كوتەردى», دەدى عالىم.
عىلىمي-تانىمدىق باسقوسۋدا ە.شايمەردەنوۆتىڭ رۋحاني ءىنىسى, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى ءتىل ساياساتى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەربول تىلەشوۆ ادالدىق, پاراساتتىلىق اقىندا عانا ەمەس, وتباسىنداعى ۇستاناتىن قاسيەت ەكەنىن ءسوز ەتتى.
«ەراعا ءبىر كۇنى مەنى شاقىرىپ الىپ, ەكەۋمىز ءبىر تاقىرىپتىق افوريزمدەر جيناعىن قۇراستىرايىق دەدى. ءبىرىنشى ءتىلدى قۇراستىرايىق, سىرتى قىزىل بولسىن, ويتكەنى قىزىل ءتىل. ەكىنشى وتان تۋرالى قۇراستىرايىق, سىرتى كوك بولسىن. ويتكەنى ءبىزدىڭ تۋىمىزدىڭ ءتۇسى كوك. ودان كەيىن جاسىل كىتاپ قۇراستىرايىق. ول – يماندىلىق. ماحاببات, كەيىن تابيعات, نە كەرەك, جەتى كىتاپ جوسپارلادىق. سونىڭ بىرەۋىن ءوزىنىڭ كوزى كوردى. ەكىنشىسىن تۇزەپ بەردى. سوسىن باسپادان شىعاردىق. وعان دەيىن سول ەكىنشى كىتاپتى قۇراستىرىپ, قولجازبانى كۇلاش اپايىما بەرگەنىمدە, سەنبەدى. ۇيىنە الىپ كەتتى. كەيىن «بۇعان ەربولدىڭ ەڭبەگى ءسىڭدى مە, جوق پا؟ الدە سەن باستاپ قويعان سوڭ, فاميلياسىن قويا سالايىن دەپ تۇرسىڭ با؟» دەپ سۇرادى. كىتاپقا بايلانىستى ەربول اعانىڭ ەكى رەت ەسكەرتۋىن العانىمدى, اۋىرىپ قالعان سوڭ, تەك ديزاينىن عانا كەلىسە الماي كەتكەنىمدى ايتىپ اعىمنان جارىلدىم. بۇدان كۇلاش اپايدىڭ دا بىرەۋدىڭ ەڭبەگىن پايدالانبايتىنىن, بويلارىنداعى پاراساتتىلىقتى, وتباسىلىق ادالدىقتى بايقادىم. العىسوزدى جازدىم. ءسويتىپ, ەكى كىتاپ شىقتى. جەتى كىتاپتىڭ ءبارى دە ەكى تىركەستەن تۇرسىن دەپ ارماندادى. الايدا تولىق ىسكە اسپادى. بىراق كىتاپتارى ارقىلى, تاعىلىمدى عۇمىرى ارقىلى, جارقىن بەينەسى ارقىلى جۇرەگىمىزدە جارقىراي بەرەدى», دەدى ەربول تىلەشوۆ.
كونفەرەنتسيادا جازۋشىلار مارات ءماجيتوۆ, التىنشاش جاعانوۆا, روزا مۇقانوۆا, قوعام قايراتكەرى ورازكۇل اسانعازى, تاعى باسقالار سويلەگەن سوزدەرىندە قالامگەرلىكتەن قايراتكەرلىككە جەتكەن تۇلعا تۋرالى ورامدى ويلارىمەن ءبولىستى.
كونفەرەنتسيا اياسىندا «ماڭگىلىك مۇرا»: ەلتانىم» اتتى كىتاپ كورمەسى ۇيىمداستىرىلىپ, «ەربول شايمەردەن ۇلى: تۇلعا» دەرەكتى ءفيلمى كورسەتىلدى. ءىس-شارا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى ارحيۆ, قۇجاتتاما جانە كىتاپ ءىسى كوميتەتىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ءوتتى.
