مقۇ-لار كىرىسى جانە جۇمىسپەن قامتىلۋى تۋرالى انىقتاما تالاپ ەتپەيتىندىكتەن, رەسمي جۇمىسپەن قامتىلماعان ازاماتتار ءۇشىن قارىزعا اقشا الۋ ءتىپتى وڭاي. ءبىر ساتتە بىرنەشە مقۇ-دان نەسيە رەسىمدەۋگە بولادى. تۇتىنۋشىلاردىڭ كوبى – ستۋدەنتتەر, زەينەتكەرلەر مەن جۇمىسسىز ازاماتتار.
ءبىرىنشى نەسيە بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا, نەسيەلىك پورتفەلدىڭ 89,1%-ى نەمەسە 16,2 ترلن تەڭگە ەكىنشىدەڭگەيلى بانكتەرگە تيەسىلى بولسا, ميكروقارجى ۇيىمدارى جالپى پورتفەلدىڭ 6,3%-ىن (1,1 ترلن تەڭگە) قۇرايدى ەكەن. مۇندا اۆتوكرەديتتەۋمەن اينالىساتىن مقۇ جانە قاتارداعى مقۇ ۇلەسى – 5,7%, ال ونلاين مقۇ نارىقتىڭ 0,6%-ىن قۇرايدى.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ رەسمي اقپارىنا جۇگىنسەك, ميكروقارجىلىق قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن ۇيىمداردىڭ اكتيۆتەرى 2023 جىلعى ءتورتىنشى توقساندا 0,4%-عا نەمەسە 11 ملرد تەڭگەگە (2023 جىلى 20,9%-عا وسكەن) تومەندەپ, 2024 جىلعى 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا 2,5 ترلن تەڭگەنى قۇراعان. اكتيۆتەردىڭ تومەندەۋى كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەردىڭ نەسيەلىك پورتفەلىنىڭ تومەندەۋىمەن بايلانىستى بولىپ تۇرعانعا ۇقسايدى. قۇرىلىمداعى اكتيۆتەردىڭ ەڭ كوپ بولىگى ميكروقارجى ۇيىمدارىنا (1 387 ملرد تەڭگە نەمەسە 54,4%), كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەرگە (847 ملرد تەڭگە نەمەسە 33,2%), لومباردتارعا (315 ملرد تەڭگە نەمەسە 12,4%) تيەسىلى. ميكروقارجىلىق قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن ۇيىمداردىڭ (مققجۇ) نەسيە پورتفەلى 2023 جىلعى سوڭعى توقساندا 0,9%-عا, 2,4 ترلن تەڭگەگە دەيىن (2023 جىلى 14,8%-عا ءوسۋ بايقالعان), زاڭدى تۇلعالارعا بەرىلگەن قارىزدار 2023 جىلعى سوڭعى توقساندا 6,0%-عا, 804 ملرد تەڭگەگە دەيىن ازايعان (2023 جىلى 3,5%-عا وسكەن). جەكە كاسىپكەرلەرگە بەرىلگەن قارىزدار 331 ملرد تەڭگەگە نەمەسە 0,2%-عا دەيىن (2023 جىلى 42,7%-عا ءوسۋ) تومەندەگەن. بىراق جەكە تۇلعالارعا بەرىلگەن قارىزداردىڭ كولەمى 2023 جىلعى ءتورتىنشى توقساندا 2,2%-عا ۇلعايىپ (2023 جىلى 16,4%-عا وسكەن), 2024 جىلدىڭ العاشقى ايىندا 1,3 ترلن تەڭگەنى قۇراعان. 90 كۇننەن استام مەرزىمى وتكەن قارىزداردىڭ دەڭگەيى جىل باسىندا 3,9%-دى قۇراعان. سونىڭ ىشىندە جەكە تۇلعالاردىڭ 90 كۇننەن استام مەرزىمى وتكەن ميكروكرەديتتەردىڭ ۇلەسى 5,5%-دان 5,6%-عا دەيىن وسكەن. 2023 جىلعى ءتورتىنشى توقساندا مققجۇ-نىڭ مىندەتتەمەلەرى 2,3%-عا, 1,7 ترلن تەڭگەگە دەيىن (2023 جىلى 12,9%-عا وسكەن) ازايعان ەكەن.
قورلاندىرۋ قۇرىلىمىنداعى نەگىزگى ۇلەس الىنعان قارىزدارعا تيەسىلى – 77,0%-ىن نەمەسە 1,3 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى. مققجۇ-نىڭ مەنشىكتى كاپيتالى 3,5%-عا ۇلعايىپ, 869 ملرد تەڭگە بولعان.
جالپى, ەلىمىزدەگى ميكروكرەديتتىك ۇيىمداردىڭ قىزمەتى تۋرالى پىكىرلەر ەكىۇشتى. ولارداعى ارتىقشىلىقتىڭ ءبىرى – نارىققا يكەمدىلىگىندە. نارىقتاعى سۇرانىستىڭ وزگەرۋىنە تەز بەيىمدەلىپ, جاڭا ونىمدەر مەن قىزمەتتەردى دامىتۋ ارقىلى نەسيە بەرۋ ماسەلەلەرىن جەدەل شەشۋگە تىرىسادى. ەلدەگى مقۇ-نىڭ كوپشىلىگىندە وزدەرىنىڭ نەسيەلىك سكورينگ جۇيەلەرى بار. بۇل ولارعا قارىز الۋشىنىڭ نەسيەلىك قابىلەتىن تەز باعالاۋعا جانە بىرنەشە مينۋت ىشىندە نەسيە رەسىمدەۋگە تۇرتكى بولادى. الايدا ولاردىڭ كەمشىن تۇسى دا جەتكىلىكتى. سونىڭ ەڭ نەگىزگىسى دەپ قارىزدىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسىن ايتسا بولادى. مولشەرلەمە بانك مولشەرلەمەسىنەن بىرنەشە ەسە جوعارى. جوعارى پايىزدىق مولشەرلەمە ازاماتتاردىڭ قالتاسىن قاعىپ, قارىزعا باتۋىنا تەز ىقپالىن تيگىزەدى. العان اقشانى دەر كەزىندە قايتارماۋ قارىزدى ەكى ەسەلەيدى, ياعني ءوسىمپۇل قوسىلادى. كەيبىر ميكروقارجى ۇيىمدارىندا ماكسيمالدى جىلدىق پايىزدىق مولشەرلەمە 739 پايىزعا دەيىن جەتۋى مۇمكىن.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ميكروقارجى ۇيىمدارى ءوز قىزمەتىن زاڭدى تۇردە جۇزەگە اسىرسا, ولاردى قۇپتاپ, دامىتۋ كەرەك. الايدا حالىق شاعىن ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ ماكسيمالدى جىلدىق مولشەرلەمەسى تۋرالى بىلە بەرمەيدى. سالاداعى كەلەڭسىزدىكتەر شاعىن ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ قارىز بەرۋ شارتتارىن قايتا قاراستىرۋدى تالاپ ەتەدى.
سالاداعى بارلىق سۋبەكتى, سونىڭ ىشىندە لومبارد, كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەر مەن ونلاين-كرەديت بەرۋ كومپانيالارىنىڭ قىزمەتى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ باقىلاۋىنا الىندى. اگەنتتىكتىڭ تاياۋدا ۇسىنعان مالىمەتىنە قاراعاندا, ءبىرىنشى كەزەكتە, ميكروقارجى ۇيىمدارىنداعى تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىنە قويىلاتىن تالاپتاردى بەلگىلەۋ قاجەت. ميكروقارجى ۇيىمدارى تاپ بولاتىن تاۋەكەل بەيىندەرىن, سونداي-اق ولاردىڭ وسى تاۋەكەلدەردى دۇرىس باسقارۋ قابىلەتىن دايەكتى باعالاۋعا نازار اۋدارۋ ماڭىزدى. وسىنداي شەكتەۋلى قاداعالاۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى بولۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ءوزىن-ءوزى رەتتەۋ ينستيتۋتىن ەنگىزۋ ماسەلەسى دە قاراستىرىلىپ جاتىر. اگەنتتىك مالىمدەمەسىندە حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەنە وتىرىپ, تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىنە رەتتەۋشىلىك ەسەپتىلىكتى باقىلاۋ, ازاماتتاردىڭ شاعىمىن قاراۋ, تەكسەرۋ جۇرگىزۋ جانە اكتيۆتەرى از سۋبەكتىلەرگە قاتىستى ليتسەنزيالاردى قايتارىپ الۋعا باستاماشىلىق جاساۋ وكىلەتتىكتەرى بەرىلۋى مۇمكىندىگى ايتىلعان.
سونىمەن بىرگە, كەيبىر مقۇ-لاردىڭ ەكىنشىدەڭگەيلى بانككە اينالۋى تۋرالى دا اراگىدىك ايتىلىپ قالادى. بۇل ۇدەرىس باسەكەلەستىكتى دامىتىپ, تۇتىنۋشىلار ءۇشىن قارجىلىق قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرارى ءسوزسىز دەيدى ماماندار. قالاي بولعاندا دا, قارجى سالاسىنداعى كەدىر-بۇدىردىڭ جويىلۋى ماڭىزدى. نەسيە حالىقتى تۇرالاتاتىن ەمەس, وڭالتاتىن قۇرال بولسا يگى. سوندىقتان قارجى نارىعىنداعى ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتتەرى ءاردايىم ۇكىمەت نازارىندا تۇرۋعا ءتيىس دەپ سانايدى ساراپشىلار.
