بۇل – ايگىلى شوقان ءۋاليحانوۆ وقىعان تاريحي وقۋ ورنى. ايتا كەتەيىك, حاليوللا بۇل وقۋ ورنىنا شوقاننان 12-13 جىل كەيىن تۇسكەن. ابايدىڭ العاشقى ولەڭدەر جيناعىن شىعارىپ, ءومىربايانىن جازعان كاكىتاي ىسقاق ۇلى حاليوللانىڭ ومبىداعى وقۋى تۋرالى قىزىقتى دەرەكتەر كەلتىرەدى. كاكىتاي قۇنانباي اتاسىن سيپاتتاي كەلىپ: «وزگە جۇرت ورىستان بالاسىن جاسىرىپ جۇرگەندە, بالالارىنا ورىسشا وقۋ وقىتىپ, حاليوللا دەگەن بالاسىن ومسكي كادەتسكي كورپۋستان وقىتىپ, ونان سوڭ موسكۆاداعى پاۆلوۆسكي كاۆەلەريسكي شكولدان وقىتىپ, ساباقتى جاقسى ءبىتىرىپ, كورنەت بولىپ, قىزمەتتە جۇرگەندە اۋرىپ, دۇنيەدەن قايتىپ ەدى», دەپ جازادى.
ءارحام ىسقاقوۆتىڭ ەستەلىگىنە سۇيەنسەك, حاليوللا قايتىس بولعاندا, ونىڭ دەنەسىمەن قوسا ومبىدان ەكى ساندىق قوسا كەلىپتى دەسەدى. حاليوللا جەرلەنگەن سوڭ ونىڭ دۇنيەسىن تاراتقاندا, اباي ەش ويلانباستان كىتاپتار مەن قولجازبالارعا تولى ساندىقتى قالاپ الىپتى. حاليوللا تەك ورىسشا وقىپ, اسكەري شەن الۋمەن شەكتەلمەي, شوقان سياقتى قازاقتىڭ فولكلور مۇراسىن جيناعان, ونى ورىس جۇرتشىلىعىنا اۋدارىپ تانىستىرعان, ءارى ءوزى دە ورىس اقىن-جازۋشىلارىن كوپ وقىپ, ولاردىڭ شىعارمالارىن قازاق تىلىنە اۋدارعان ەكەن. حاليوللا ومبى مەن ماسكەۋدە وقىعان جىلدارى ورىستىڭ شىعىستانۋشىلارى ي.ن.بەرەزين, ن.ف.كوستىلەتسكي جانە شوقاننىڭ دوسى گ.ن.پوتانينمەن تىعىز بايلانىستا بولعان. بۇل تۋرالى ءا.مارعۇلان, س.مۇقانوۆ, م.اۋەزوۆ, ءۇ.سۋبحانبەردينا سىندى ادەبيەت تاريحىن زەرتتەۋشى عالىمدار ءار جىلدارداعى زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىندە ايتىپ وتەدى. ماسەلەن, فولكلورتانۋشى ءۇ.سۋبحانبەردينا «دالا ۋالاياتىنىڭ گازەتى» اتتى ەكى تومدىق جيناعىندا: «گ.ن.ءپوتانيننىڭ ايتۋىنشا, ورىس كلاسسيكتەرىنىڭ شىعارمالارىن العاش اۋدارۋشىلاردىڭ ءبىرى اباي قۇنانباەۆتىڭ ءىنىسى حاليوللا وسكەنباەۆ بولدى. ول 1863-1870 جىلدارى ومبى كادەت كورپۋسىندا وقيدى, ودان سوڭ سەمەي ماڭىنداعى اۋىلدا ءومىر ءسۇردى. ول حالىقتىڭ اۋىز ادەبيەت ۇلگىلەرىن جازىپ جيناعان. ونىڭ ىشىندە «ەڭلىك-كەبەك» اڭگىمەسى, «جيرەنشە شەشەن» اڭىزى مەن تۋرگەنەۆ, لەرمونتوۆ, تولستوي جانە باسقالاردىڭ ولەڭدەرىن, اڭگىمەلەرىن اۋدارعان. ح.وسكەنباەۆ جيناعان بۇل ماتەريالدار بەلگىلى شىعىستانۋشى عالىم ي.ن.بەرەزيننىڭ ارحيۆىندە ساقتاۋلى», دەپ جازادى.
