استانادا اۋتيزم سىرقاتىنا شالدىققان بالالاردى قولداۋ ماقساتىندا جالپىحالىقتىق جۇگىرۋ مارافونى ءوتتى. 2 مىڭنان اسا ادام قاتىسقان «Run for autism» قايىرىمدىلىق جۇگىرۋ مارافونى بيىل ەكىنشى مارتە ۇيىمداستىرىلدى. قاتىسۋشىلاردىڭ جارناسىنان جينالعان 13 ملن تەڭگە قاراجات اۋتيزم, مەنتالدىق بۇزىلىستارى بار بالالار ءۇشىن بالاباقشالاردا يكليۋزيالىق كابينەتتەردى اشىپ, جابدىقتاۋعا جۇمسالادى. يگىلىكتى ءىس-شارانى «بولاشاق» كورپوراتيۆتىك قورى مەن استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى ۇيىمداستىرىپ, سەرىكتەستەردىڭ قولداۋىمەن وتكىزدى.
قايىرىمدىلىق باعىتتاعى جۇگىرۋ مارافونىنىڭ ماقساتى – اۋتيزم تۋرالى جۇرتشىلىقتى تەرەڭدەي قۇلاعدار ەتۋ, سىرقاتقا شالدىققان بالالاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ, ولاردىڭ الەۋمەتتىك قامتىلۋىن قامتاماسىز ەتىپ, ءوز مۇمكىندىگى بويىنشا قابىلەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋعا جاعداي تۋعىزۋ.
اۋتيزم كەسەلى ەرتە كورىنىس بەرەدى جانە جىنىسىنا, ناسىلىنە نەمەسە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىنا بايلانىستى بولمايدى. بۇل اسىرە قايتالانۋشى مىنەز-ق ۇلىقتان جانە كۇندەلىكتى قارىم-قاتىناستاعى قيىندىقتاردىڭ اسەرىنەن بايقالادى. وكىنىشتىسى, مۇنىڭ ءبارى مۇنداي بالالاردى قوعام ومىرىنەن تىس قالدىرادى. بىراق مىنەز-ق ۇلىقتى ساۋاتتى تۇزەتۋ ارقىلى, مەيىرىمدىلىككە بولەي وتىرىپ, اۋتيزممەن اۋىراتىنداردى قوعام ومىرىنە بەلسەندى تارتۋعا بولادى.
2015 جىلدان بەرى «بولاشاق» قورى قازاقستاننىڭ 22 قالاسىندا مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردا 57 ينكليۋزيانى قولداۋ كابينەتىن اشتى. اۋتيزم جانە دامۋىندا باسقا دا ەرەكشەلىكتەرى بار 800-دەن اسا بالا مەكتەپكە بارۋعا مۇمكىندىك الدى.
استانا قالاسىنداعى ترياتلون ساياباعىنداعى جۇگىرۋ مارافونى 1 000 م, 2 500 م, 5 000 م جانە 10 000 مەتر قاشىقتا ءوتتى. قاتىسۋ جارناسى 5 990-8 990 تەڭگە ارالىعىنداعى قايىرىمدىلىق دوداسىنا استانا, الماتى, پاۆلودار, قاراعاندى, ورال, وسكەمەن, قىزىلوردا, كوكشەتاۋ, ەكىباستۇز, ستەپنوگور, تالدىقورعان, شاحتينسك, اقتوبە, سەمەي, ارقالىق, اتىراۋ, قوستاناي قالالارىنان بارلىعى 2 330 ادام قاتىستى.
ءىس-شارانى قولداعان پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ ەرەكشە بالالارعا قوعامدا تەڭ مۇمكىندىك جاساۋعا باسا ءمان بەرىلەتىنىن ايتتى.
– «Run for autism» – جاي سپورتتىق دودا عانا ەمەس. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردى قولداۋعا جانە اۋىلدار مەن قالالاردا ينكليۋزيۆتى ورتا قالىپتاستىرۋعا ۇنەمى باسا ءمان بەرىپ كەلەدى. بۇگىن ءبىز وسى جارىس ارقىلى ەلىمىزدەگى ءار بالاعا ەرەكشە قاجەتتىلىگىنە قاراماستان ءبىلىم الىپ, دامۋى ءۇشىن تەڭ مۇمكىندىك بەرۋ جولىندا تاعى ءبىر ماڭىزدى قادام جاساپ وتىرمىز. بارشاڭىزدى وسىنداي يگى باستامانى قولداۋعا, ءار بالانىڭ ءوز الەۋەتىن جۇزەگە اسىرۋىنا جاعداي جاسالعان ينكليۋزيۆتى قوعام قالىپتاستىرۋعا ۇلەس قوسۋعا ۇندەيمىن, – دەدى م.اشىمباەۆ.
جارىسقا كاسىبي سپورتشىلاردان بولەك بوچچا بويىنشا پارا-سپورتشىلار, ىمداۋ ءتىلى سپورتشىلارى, اۋەسقويلار, ەرەكشە بالالارمەن جۇمىس ىستەيتىن ماماندار, ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار 120-دان اسا بالا, اتا-انالار قاتىستى. ونلاين جۇگىرىسكە الماتى, اقتاۋ, ەكىباستۇز, ورال, قاراعاندى, پەتروپاۆل جانە قوسشى قالالارىنان تاپسىرىس بەرگەن 24 ادام دا قولداۋ كورسەتتى.
مارەگە جەتكەن بارلىق قاتىسۋشى ەستەلىك مەدالدارعا يە بولدى, ال ءار قاشىقتىق بويىنشا جەڭىمپازدار ديپلومدار مەن مەدالدارمەن ماراپاتتالدى. ءاربىر جۇگىرۋشىگە شوپپەر, فۋتبولكا, جۇگىرىسكە ارنالعان جانە لوتەرەيالىق ۇتىس ويىنى ءۇشىن ءنومىر تاراتىلدى.
ءىس-شارا اياسىندا اۋتيزم جانە دامۋىندا باسقا دا ەرەكشەلىكتەرى بار بالالارعا ارنالعان «كوڭىلدى ستارتتار» سپورتتىق-ويىن ەستافەتاسى وتكىزىلدى. وعان ءاۋتيزمى بار, پسيحيكالىق جانە سويلەۋ ءتىلى دامۋى تەجەلگەن, داۋن سيندرومىنا شالدىققان 5-14 جاس ارالىعىنداعى 100-دەن اسا بالا قاتىستى. ءىس-شارا اياسىندا بالالارعا مەدال جانە ءىس-شارانىڭ دەمەۋشى سەرىكتەستەرى ۇسىنعان ارنايى سىيلىق تارتۋ ەتىلدى.
– «Run for autism» – اۋتيزم بويىنشا زەرتتەۋلەردى قولداۋ ءۇشىن قاراجات جيناۋعا ارنالعان حالىقارالىق باستاما. ولار ءارتۇرلى فورماتتاردا وتكىزىلەدى: مارافون, جارتىلاي مارافون, ترياتلون, جۇگىرىس جانە ت.ب. بۇگىندە نيۋ-يورك, لوندون, بەرلين, چيكاگو, پيتسبۋرگ سىندى الەمنىڭ ەڭ ءىرى قالالارىندا ۇيىمداستىرىلادى. ءبىزدىڭ قور بۇل حالىقارالىق تاجىريبەنى العاش رەت ەلىمىزدە ىسكە اسىردى. وتكەن جىلى ءبىز العاشقى «Run for autism» جۇگىرىسىن وتكىزدىك. جينالعان قاراجاتقا ەلوردانىڭ بالاباقشالارىندا ءۇش ينكليۋزيانى قولداۋ كابينەتىن جابدىقتادىق. ءبىر كابينەتتى جابدىقتاۋعا شامامەن 2 ملن تەڭگە جۇمسالادى. بۇل سوماعا ەرەكشە بالالاردىڭ دامۋى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋعا ارنالعان جيھاز, ورگتەحنيكا جانە كومەكشى وقىتۋ ماتەريالدارى ساتىپ الىنادى. بۇل جولى دا جينالعان قاراجاتتى ءبىز بالاباقشالاردا ينكليۋزيانى قولداۋ كابينەتتەرىن اشۋعا جۇمسايمىز. ويتكەنى ينكليۋزيانى ەرتە جاستان باستاعان ءجون. بۇل جاعدايدا مەنتالدىق بۇزىلىستارى بار بالانىڭ بولاشاقتا ءساتتى وقۋعا جانە الەۋمەتتەنۋگە مۇمكىندىگى الدەقايدا جوعارى بولادى. وسىنداي اۋقىمدى ءىس-شاراعا قولداۋ كورسەتكەن دەمەۋشىلەرىمىز بەن سەرىكتەستەرىمىزگە العىسىمىز شەكسىز. جىل سايىن جارىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. دەمەك, ءبىزدىڭ قايىرىمدىلىق ءىس-شارامىز دا كەڭىنەن ناسيحاتتالىپ, قوعامنىڭ وراسان قولداۋىنا يە بولىپ كەلەدى. ماقساتىمىز – مۇمكىندىگىنشە كوپ ادامنىڭ اۋتيزم تۋرالى تەرەڭدەي تۇسىنۋىنە اتسالىسىپ, ينكليۋزيا ماسەلەسى وڭىنان شەشىلۋىنە سەپتىگىمىزدى تيگىزۋ, – دەدى «بولاشاق» قورى قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى دينارا گاپلان.
جۇگىرۋ سايىسىنا 50-دەن اسا كومپانيا مەن ۇيىمنىڭ قىزمەتكەرلەرى, ونىڭ ىشىندە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەر قاتىستى. سول قاتاردا اۆا-تەراپەۆت الماس اقان دامۋ ەرەكشەلىكتەرى بار بالالارعا ارنالعان «تامشىلار» بالالاردى دامىتۋ ورتالىعىنداعى ارىپتەستەرىن باستاپ كەلگەنىن جەتكىزدى.
– بۇل قايىرىمدىلىق مارافونىنا العاش قاتىسىپ وتىرمىن. مەن ءۇشىن وسى دوداعا قاتىسۋ – اۋتيزمگە ادامداردىڭ نازارىن اۋدارتۋدىڭ, سىرقات قيىندىقتارمەن كۇندەلىكتى بەتپە-بەت كەلگەن جاندارعا قولداۋ كورسەتۋدىڭ, Aسب بار ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتا الاتىن ءبىلىمنىڭ تارالۋىنا كومەكتەسۋ دەپ بىلەمىن. ءبىز دامۋىندا ەرەكشەلىكتەرى بار بالالارعا جاعىمسىز مىنەز-ق ۇلىقپەن كۇرەسۋگە, باسقالارمەن قارىم-قاتىناس ورناتۋعا كۇش سالامىز. ناتيجەلى, دالەلدەنگەن ادىستەردى قولدانامىز جانە بالالار كۇندەلىكتى تاپسىرمالاردى ساپالى ورىنداۋى ءۇشىن وتباسىمەن جانە باسقا ماماندارمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەيمىز, – دەدى ا.اقان.
قايىرىمدىلىق مارافونىنا قاريالار دا قاتىستى. سولاردىڭ ءبىرى استانا تۇرعىنى امانگەلدى دوشانوۆتىڭ جاسى – 81-دە. مارافوننىڭ ەڭ قارت قاتىسۋشىسى 10 شاقىرىم قاشىقتىققا جۇگىردى.
– بۇگىن مەن ءوزىمدى, ءوز كۇشىمدى سىناپ كورگىم كەلدى. ءبىز ءبارىمىز قاي جاستا بولساق تا دۇرىس ءارى تولىق ءومىر ءسۇرۋىمىز ءۇشىن دەنساۋلىعىمىزدىڭ قادىرىن ءبىلىپ, شىنىعۋعا مىندەتتىمىز. ءارتۇرلى ەلدەردىڭ 70, 80, 90 جاستاعى قارتتارى ءوزىن سەرگەك سەزىنىپ جاتتىعۋلار جاساپ, سپورتتان شەت قالمايدى. وزگەگە تامسانا دا بەرمەۋ كەرەك, ءوز ەلىمىزدە دە سپورتتى سەرىك ەتىپ كەلە جاتقان قارتتار بار, – دەدى ا.دوشانوۆ.
مارافوننىڭ جەڭىمپازدارى مەن جۇلدەگەرلەرىنە دەمەۋشىلەر تاراپىنان ۇسىنىلعان باعالى سىيلىقتار بەرىلدى. «Run for autism» قايىرىمدىلىق ءىس-شاراسى بىلتىر تۇڭعىش ۇيىمداستىرىلعاندا ەلىمىزدىڭ 7 قالاسىنان 1 100-دەن اسا ادام, ونىڭ ىشىندە دامۋ ەرەكشەلىكتەرى بار 96 بالا قاتىسقان ەدى. قايىرىمدىلىق ءىس-شاراسىنا قاتىسۋشىلاردان جينالعان 7 ملن تەڭگەگە «بولاشاق» قورى استانا قالاسىنداعى №54, №60, №66 بالاباقشالارىنان ءۇش ينكليۋزيانى قولداۋ كابينەتىن اشىپ, جابدىقتادى. بۇگىندە اۋتيستيكالىق سپەكترى ءالسىز 18 بالا وسى كابينەتتەردە ءبىلىم الادى.
