كوللاجدى جاساعان – امانگەلدى قياس, «EQ»
ءۇمىت پەن كۇدىك
مي-171 تىكۇشاعىنىڭ بورتىندا ەل پرەزيدەنتىمەن بىرگە سىرتقى ىستەر ءمينيسترى حوسسەين ءامىر ابدوللاحيان, شىعىس ازەربايجان پروۆينتسياسىنىڭ گۋبەرناتورى مالىك راحماتي, تەبريز باس يمامى مۇحاممەد ءالي ءال-حاشەم, پرەزيدەنتتىك قاۋىپسىزدىك بولىمشەسىنىڭ قولباسشىسى, گەنەرال سەيەد ماحدي مۋساۆي جانە ەكيپاج مۇشەلەرى بولعان.
العاشىندا يراندىق رەسمي اقپارات قۇرالدارى پرەزيدەنت وتىرعان تىكۇشاق شىعىس ازەربايجان پروۆينتسياسىنىڭ تاۋلى ايماعىنداعى اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا بايلانىستى اپاتقا ۇشىرادى دەگەن اقپارات تارادى. ال «Mehr» اگەنتتىگى پرەزيدەنتتىڭ امان ەكەندىگىن جانە ونى قاسىنداعىلار تەبريز قالاسىنا الىپ كەتكەندىگىن جاريا ەتتى. بىراق كەيىن ول جونىندەگى اقپارات ءوشىرىلىپ, اعىلشىن تىلىندەگى نۇسقاسىنا تۇزەتۋ ەنگىزىلدى. ال تىكۇشاقتىڭ قۇلاعان نۇكتەسى انىقتالعانىمەن, تۇمان مەن جەلدىڭ كەسىرىنەن قۇتقارۋشىلاردىڭ ارەكەتىنەن ەش ناتيجە شىقپادى. ىزدەۋ جۇمىستارى ۇزاققا سوزىلىپ جاتقانى پرەزيدەنت ءرايسيدىڭ تاعدىرىن ءدۇدامال ەتە ءتۇستى. «Reuters» اگەنتتىگى يران ۇكىمەتىنىڭ اقپاراتىنا سىلتەمە جاساپ, ءسات سايىنعى حابارلاردىڭ جايسىز ەكەنىن جانە يران باسشىسىنىڭ قازا تابۋى مۇمكىندىگىن مەڭزەدى. وقيعا ورنىنا يران ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى موحامماد موحبەر بىردەن جەتتى. ال رايسي ساپارىن اقپاراتتىق سۇيەمەلدەۋ جۇمىسى جۇكتەلگەن مەملەكەتتىك تەلەارنا ءتىلشىسىنىڭ ايتۋىنشا, اۋەگە ءۇش تىكۇشاق كوتەرىلگەن جانە ونىڭ ەكەۋى عانا قايتىپ كەلگەن.
ون ساعاتقا سوزىلعان ىزدەۋ جۇمىستارىنان كەيىن عانا سول ماڭداعى اقپارات قۇرالدارى پرەزيدەنت مىنگەن تىكۇشاقتىڭ قيراندىسىن جاريا ەتىپ, ونىڭ قازا تاپقانىن راستادى.
ىزدەستىرۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارىنا كورشىلەس ەلدەردىڭ دە ماماندارى جۇمىلدىرىلعان. تۇركيا بىرنەشە ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتىن جىبەرسە, ەۋروپالىق وداق «كوپەرنيك» جەرسەرىگى جۇيەسىن ىسكە قوستى. قۇلاعان تىكۇشاق دۇيسەنبى كۇنى تاڭعا جۋىق تابىلىپ, قۇتقارۋشىلار اۋە تەحنيكاسىنىڭ تۇگەل جانىپ كەتكەنىنە, جولاۋشىلاردىڭ ەشبىرىنىڭ ءتىرى قالماعانىنا كوز جەتكىزدى.
يراننىڭ سەگىزىنشى پرەزيدەنتى اياتوللا سەيەد يبراحيم رايسي رەسمي تۇلعالارمەن بىرگە يران-ازەربايجان شەكاراسى ماڭىنان شىعىپ, ەلدىڭ شىعىس ازەربايجان پروۆينتسياسىنداعى تەبريز قالاسىنا ساپارلاپ بارا جاتقان ەكەن. جالپى, يران دەلەگاتسياسى يران-ازەربايجان قارىم-قاتىناسى اياسىندا شەكارا ماڭىنداعى اراكس وزەنىنىڭ بويىنان سالىنعان «گىز گالاسى» سۋ شارۋاشىلىعى نىسانىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا ازەربايجان پرەزيدەنتى يلحام اليەۆپەن بىرگە قاتىسىپ, سول ءىس-شارادان قايتىپ كەلە جاتقان.
توسىن جايعا العاش بولىپ ازەربايجان پرەزيدەنتى ي.اليەۆ ءۇن قاتىپ, الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. ء«بىز جاراتۋشى يەدەن پرەزيدەنت رايسي مەن ونىڭ قاسىنداعى دەلەگاتسيانىڭ اماندىعى ءۇشىن دۇعا ەتەمىز. كورشىلەس, باۋىرلاس ءارى دوستاس مەملەكەت رەتىندە ازەربايجان رەسپۋبليكاسى بارىنشا قولداۋ كورسەتۋگە ءازىر», دەدى پرەزيدەنت ي.اليەۆ.
جىعىلعانعا جۇدىرىق
وسىلايشا, يران حالقى سىرتقى سىن-قاتەردىڭ ارتۋىمەن قاتار مەملەكەتتىڭ ىشكى ساياسي احۋالى دا شاتقاياقتاپ تۇرعان شاقتا اۋە اپاتىنىڭ سالدارىنان ەلدەگى ەكى ىقپالدى ساياسي تۇلعاسىنان ايىرىلىپ قالدى. الەمدىك باق ءدال قازىر يران پرەزيدەنتىنىڭ قازاسىن سان-ساققا جۇگىرتىپ, ءتۇرلى كوزقاراستاعى ساراپشىلار پىكىرىن بەرىپ جاتىر. ءبىرى سىرتقى كۇشتەردىڭ قاستاندىعى دەسە, كەيبىرى ىشكى باقتالاستىقتىڭ سالدارى بولۋى ابدەن مۇمكىن دەيدى.
«The New York Times» باسىلىمى ءرايسيدىڭ ءولىمىن يراننىڭ سىرتقى ساياساتتاعى مازاسىز كەزىنە تۇسپا-تۇس كەلگەنىن جازدى. «رايسي مىرزا بيلىك تىزگىنىن قولعا العاندا ەل ىشىندە قارسىلىق ءبىلدىرۋ جاعدايى ۋشىقتى جانە ەكونوميكالىق قيىندىقتارعا ۇرىندى. سونداي-اق وتكەن ايدا اشىق ايقاسقا ۇلاسقان يزرايلمەن اراداعى ۇزاققا سوزىلعان استىرتىن سوعىسقا كىرىسىپ كەتتى», دەيدى امەريكالىق باسىلىم.
دۇيسەنبى كۇنى پرەزيدەنت ءرايسيدىڭ كابينەتى شۇعىل جيىن وتكىزىپ, ەسكە الۋ بەلگىسى رەتىندە ونىڭ ۇستەلدىڭ ورتاسىنداعى ورنىن بوس قالدىردى. بۇل جيىننىڭ راستىعىنا IRNA اقپارات اگەنتتىگى جاريا ەتكەن فوتوسۋرەت دالەل بولىپ وتىر.
ەلدىڭ مينيسترلەر كابينەتى دە ارنايى مالىمدەمە جاساپ, رايسي مىرزانىڭ ەل دامۋىنداعى, حالىقتىڭ الدىندا سىڭىرگەن ەڭبەگىنىڭ وراسان ەكەنىن جانە پرەزيدەنت سالعان سارا جولمەن جۇرەتىندەرىن جەتكىزدى.
موحبەر – ۋاقىتشا پرەزيدەنت
يران پرەزيدەنتى يبراحيم ءرايسيدىڭ قازاسى بەلگىلى بولعان سوڭ, ونىڭ مىندەتىن اتقارۋ ەل كونستيتۋتسياسىنىڭ 131-بابى بويىنشا ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنت جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى موحامماد موحبەرگە جۇكتەلدى.
«ەگەر پرەزيدەنت قايتىس بولسا, لاۋازىمىنان بوساتىلسا, ءوزى كەتسە, پرەزيدەنت ەكى ايدان استام ۋاقىت جۇمىستا بولماسا نەمەسە اۋىرسا, ايتپەسە, پرەزيدەنتتىك مەرزىمى ءبىتىپ جانە كەدەرگىلەردىڭ سالدارىنان جاڭا پرەزيدەنت ءالى سايلانباسا جانە وسىعان ۇقساس جاعدايلاردا ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنت باسشىلىقتىڭ كەلىسىمىمەن ونىڭ وكىلەتتىكتەرى مەن مىندەتتەرىن قابىلدايدى», دەپ كورسەتىلگەن يران كونستيتۋتسياسىندا.
موحامماد موحبەر ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنت قىزمەتىن 2021 جىلدان بەرى اتقارىپ كەلەدى. بۇعان دەيىن 2007 جىلدان باستاپ يراننىڭ بۇرىنعى رۋحاني جەتەكشىسى اياتوللا رۋحوللا حومەينيدىڭ بۇيرىقتارىن ورىنداۋ جونىندەگى شتابتى باسقاردى. بۇل – تىكەلەي رۋحاني كوشباسشىعا باعىناتىن جارتىلاي مەملەكەتتىك ۇيىم.
وسىلايشا, ىزدەستىرۋ جۇمىستارى 10 ساعاتقا سوزىلىپ, يران بيلىگى پرەزيدەنت ءرايسيدىڭ قازاسىن جارتى تاۋلىكتەن كەيىن رەسمي مالىمدەدى. مالىمدەمەدە كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ الداعى 50 كۇن ىشىندە وتەتىنى دە ايتىلعان.
يزرايلدىك بيلىك «Reuters» اگەنتتىگى ارقىلى قايعىلى جاعدايعا ءيزرايلدىڭ ەش قاتىسى جوق ەكەنىن مالىمدەپ وتىر.
