اقيقاتىندا, ول كارتينالاردىڭ قاتپارىندا اۆتوردىڭ قيلى تاعدىرى مەن كۇيى, جان تەبىرەنىسى مەن تولقىنىسى جاتىر. ءيا, ءار كوركەم تۋىندىنىڭ استارىندا ءوز تاريحى, ءوز اۋەنى, ءوز سەزىمى, ءوز مۇڭى بار. بالكي, چاك پالانيكتىڭ «ونەر تەك مۇڭنان تۋادى» دەگەنى دە راس شىعار.
بۇگىندە ورىستىڭ عاجايىپ پورترەتيسى يۆان كرامسكويدىڭ شىعارماشىلىعىن ونەرسۇيەر جۇرت ءبىر ءسات ۇمىتۋعا اينالعانداي كورىنەدى. ەسكە سالساق, اڭىز-تۇلعانىڭ قىلقالامى, تەك ءوز زامانىنىڭ بەت-بەينەسىن بەدەرلەدى. ءوز قوعامىنىڭ كەيىپكەرلەرىن سالدى. ءوز ۋاقىتىن جىرلادى. سۋرەتشى شىعارماشىلىعىنداعى سول زاماننىڭ ايدىك ادامدارىنىڭ ارقايسىسى كوزگە وتتاي باسىلادى. ءتىپتى ءوزى «بەيتانىس ارۋ» دەپ اتاعان ايگىلى كارتيناسى دا ايتارلىقتاي تانىس.
ءيا, اتالعان تۋىندى كرامسكوي شىعارماشىلىعىندا عانا ەمەس, بارشا الەمدە ەڭ كوپ تارالعان كارتينا. ونەر الەمىنىڭ سىرى مەن جۇمباعى, سان قاتپارلى قۇپياعا تولى قۇشتارلىعى كورگەن كوزدى باۋراپ, ءوز تىلسىمىنىڭ تەرەڭىنە الا كەتكەن كارتينا اتاۋى دا كوپشىلىككە بىردەن اسەر ەتتى.
الايدا «بەيتانىس ارۋدىڭ» اتاعى ايعا جەتكەنىمەن, سول بەيتانىس كۇيىندە قالعانى دا قىزىق. ونىڭ كىم ەكەندىگى تۋرالى ءتۇرلى بولجام, ءتۇرلى اڭىز ايتىلادى.
سونىڭ بىرىندە كارتينادا دۆوريانعا تۇرمىسقا شىققان ماترەنا ساۆۆيشنا ەسىمدى قاراپايىم شارۋا قىزى بەينەلەنگەن دەسەدى. كرامسكوي ونىمەن العاش رەت پەتەربور قالاسىندا جولىعىپ, سۇلۋلىعىنا ءتانتى بولادى. سول شابىتپەن قىلقالامىن قولعا العان. ال ەندى ءبىر اڭىزعا سۇيەنسەك, تۋىندى سالىناردان بىرنەشە جىل بۇرىن ورىس ادەبيەتىنىڭ جاقۇتى «اننا كارەنينا» رومانى جارىق كورگەن ەدى. باستى كەيىپكەردىڭ بەينەسىنە ەلىتكەن شەبەر اتاقتى كارتيناسىن رومان ىقپالىمەن جازدى دەپ تە ايتادى. كەيبىرەۋلەر سۋرەتتە دوستوەۆسكيدىڭ «يديوت» شىعارماسىنداعى ناستاسيا فيليپپوۆنا بەينەلەنگەن دەيدى. ءبارى دە مۇمكىن.
دەسەك تە كرامسكوي زامانىنىڭ سىنشىلارى كارتينادا جيىنتىق وبراز سالىنعانىنا سەنىمدى. ولار سول كەزدە «قىمبات كامەليا» دەگەن اتاۋمەن بەلگىلى, ياعني باي كاۆەلەردىڭ شوتىنا ءومىر سۇرەتىن «ۇلكەن قالانىڭ تۋماسىن» كورەتىنىن جازعان.
كەزەكتى بولجام بويىنشا سۋرەتشى پورترەتتى ءوز قىزى سوفيا كرامسكايادان سىزعان ەكەن. مۇنداي پىكىرگە سەبەپ – سۋرەتتەگى ارۋ سۋرەتشى قىزىنا ارناعان كارتينالارىنا قاتتى ۇقساس. مىسالى, «مىسىق ۇستاعان قىز» كارتيناسىمەن سالىستىرۋعا تۇرارلىق.
ءتىپتى كارتينا تۋرالى رومانتيكالىق بولجامدار دا ايتىلىپتى. بۇل پىكىر يگور وبولەنسكيدىڭ «سۇلۋلىق تاعدىرى. گرۋزين ايەلدەر ءومىرى» اتتى كىتابىندا جازىلعان. ونىڭ ويىنشا, بەلگىسىز ارۋ – ءى الەكساندر تاڭداۋلىسى ۆارۆارا تۋركەستانيشۆيلي. تاڭداۋلىسى ۇرپاعىن جالعار مۇراگەر تاۋىپ بەرە الماعاندىقتان, ۋاقىت وتە يمپەراتوردىڭ سەزىمى سۋىپ كەتەدى. سۇيىكتىسىنەن كوڭىلى قالعان ارۋ ءوز-وزىنە قول جۇمسايدى. وسىلايشا, حاس سۇلۋدىڭ قيلى تاعدىرى قىلقالام شەبەرىن شابىتتاندىرعان دەسەدى.
ءيا, الەمگە ايگىلى اتانعان كارتينا حاقىندا ءسوز دە, اڭىز دا, ءافسانا دا كوپ. تىلسىم تۋىندىنىڭ مۇنداي پىكىر-تالاسقا, قۇپياعا تولى بولۋى زاڭدى دا شىعار.
