جادىگەر • 16 مامىر, 2024

سابيتتەن قالعان سياساۋىت

203 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر مۋزەيىندە اقىن ءسابيت دونەنتاەۆتىڭ كوزىندەي بولىپ تۇرعان سياساۋىت بار. بۇل جادىگەردى كەزىندە سەمەيدە شىعىپ تۇرعان «جاڭا اۋىل» گازەتىنىڭ ۇجىمى سىيلاعان.

سابيتتەن قالعان سياساۋىت

كورنەكتى مەملەكەت قاي­راتكەرى, اعارتۋشى, ادە­بيەتشى سماعۇل سادۋا­قاس­ ۇلى 1919 جىلى ومبى قالاسىندا شى­عاتىن «ترۋدوۆايا سيبير» جۋرنالىندا جا­ريالانعان «كير­گيزسكايا ليتەراتۋرا» دەگەن وچەر­كىن­دە قازاق ادەبيەتىنىڭ جاعدايى, ونىڭ وركەندەۋى جونىندە تالداۋ جاساعان.

«اقىنداردىڭ ىشىندە حالىقشىل اقىن س.دونەنتاەۆ ايرىقشا دارالانادى. ونىڭ ولەڭدەرىنىڭ رۋحى تازا قازاقشا, ۇلتتىق ارقاۋى ايرىقشا بەرىك, شۋماقتارىنىڭ جۇيەلىلىگى, بۋناقتارىنىڭ ۇندىلىگى جونىنەن, تەرەڭ مازمۇنى جونىنەن, ەڭ اقىرى كەرەمەت وتكىرلىگى جونىنەن دونەنتاەۆ ولەڭدەرى حالىق پوەزياسىنىڭ اتاسى بايتۇرسىن ۇلى پەن نازىك جاندى ليريك جۇماباەۆتىڭ شىعارمالارىنا جەتەعابىل», دەپ جازدى. بۇدان باي­­قايتىنىمىز, س.دونەنتاەۆ – ءوز زا­مانىندا-اق ناقتى باعاسىن العان اقىن. ال تۇلعانىڭ قازاق ادەبيەتىنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسى قوماقتى.

ءسابيتتىڭ باسپاسوزبەن بايلانىسى, ياعني جۋرناليستىك قىزمەتى 1912 جىلى پاۆلودارداعى قاسىم ەر­تىسباەۆتىڭ مەدرەسەسىندە وقىپ جۇر­گەن كەزىنەن باستالعان. سەمەيدەگى مۇ­عالىمدەر دايارلايتىن كۋرستا وقي ءجۇرىپ, «سارىارقا» گازەتى مەن «اباي» جۋر­نالىنا ولەڭدەرىن جولداپ وتىرادى. كەيىن «قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى», «سوتسياليستىك شىعىس», «جاڭا اۋىل», «قازاق ءتىلى» گازەتتەرىندە ءتىلشى, ءبولىم مەڭگەرۋشىسى بولىپ قىزمەت اتقارادى. سەمەيدەگى جۋرناليستىك قىزمەتىندە ول جەرگىلىكتى دراماتۋرگتەرمەن, سونىڭ ىشىندە جۇمات شانينمەن بايلانىس ور­ناتىپ, پەسالاردى تالقىلاۋعا ارا­­لاسقان. اقىن دراماتۋرگيانى وتە قي­ىن جانر دەپ ەسەپتەگەن.

بۇقار جىراۋ مۋزەيىندە ساقتالىپ تۇرعان سياساۋىتتى كەزىندە سەمەيدەگى «جاڭا اۋىل» (قازىرگى «سەمەي تاڭى») گا­زەتىنىڭ رەداكتسياسى اقىنعا سىيعا تارت­قان. اتالعان باسىلىم 1928-1930 جىلدار ارالىعىندا شىعىپ تۇرعان. سيا­ساۋىتتىڭ استىڭعى جاعىندا لاتىن ارىپتەرىمەن «س.دونەنتاي ۇلىنا «جاڭا اۋىلدان» بەرىلگەن بەلگى» دەپ جازىلعان.

جادىگەردى كەزىندە تۇلعانىڭ قىزى ساۋلەت سابيتقىزى اكەسىنىڭ تۋعان جە­رىنە ارنايى اكەلىپ, مۋزەيگە تابىس ەت­كەن ەكەن.

 

پاۆلودار وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار