فوتو: اباي وبلىسىنىڭ اكىمدىگى
«مەملەكەت باسشىسى 2023 جىلعى 3 قىركۇيەكتەگى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا: «جىل سايىن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ 8-10 پايىزىن جاڭارتىپ وتىرۋ قاجەت, بۇل رەتتە ەلىمىزدەگى تەحنيكا وندىرۋشىلەر مەن شارۋالاردىڭ دا مۇددەسىن ەسكەرگەن ابزال», دەپ ۇكىمەتكە تىكەلەي تاپسىرما جۇكتەگەن ەدى. سونىمەن قاتار پرەزيدەنت شارۋالاردى جەر جاعدايى نەمەسە اۋا رايى ەمەس, يننوۆاتسيالىق امال-تاسىلدەر تابىسقا جەتكىزەتىنىن ايتىپ, ەل ەكونوميكاسىنداعى اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ ۇلەسىن ەكى ەسە ارتتىرا وتىرىپ ونى الداعى 5 جىلدا 10%-عا دەيىن جەتكىزۋ قاجەت دەپ ەرەكشە اتاپ ءوتتى», دەپ ءسوزىن باستادى دەپۋتات.
ەربولات ساۋرىقوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى قابىلداعان ەرەجەلەرمەن كەلىسپەيتىنىن بىلدىرگەن 100-دەن استام فەرمەردىڭ ۇجىمدىق ارىزى كەلىپ ءتۇستى. بۇگىنگى تاڭدا قولدانىلاتىن قاعيدالارعا سايكەس جەرگىلىكتى تەحنيكا 30%-دان, ال يمپورتتىق تەحنيكا 15%-دان سۋبسيديالانادى. بۇل رەتتە, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى يمپورتتىق اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن سۋبسيديالاۋدىڭ كۇشىن جويۋدى جانە ونى ساتىپ الۋعا ليزينگ مولشەرلەمەسىن 6-دان 15%-عا دەيىن ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
دەپۋتاتتىڭ پايىمىنشا, جاڭا قاعيدالار فەرمەرلەر مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن وندىرۋشىلەر اراسىنداعى تەڭگەرىمسىزدىككە الىپ كەلەدى.
ء«بىز مەملەكەتتىڭ, شارۋالار مەن وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ مۇددەلەرى ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋىمىز كەرەك. اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن قۇراستىرۋ 15 جىلدان استام ۋاقىت بويى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. وعان ارزانداتىلعان كرەديتتەر, قوسىلعان قۇن سالىعىنان, كورپوراتيۆتى تابىس سالىعىنان, كەدەندىك باجداردى تولەۋدەن, كادەگە جاراتۋ الىمىنان بوساتۋ, وبلىس اكىمدىكتەرىن قارجىلاي قولداۋ تۇرىندە مەملەكەتتىڭ قوماقتى قاراجاتى جۇمسالدى. ماسەلەن, 2018-2022 جىلدارى 13 وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارىن جاساۋشىلاردان كەلگەن سالىق شىعىندارى 123,6 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. تەك قوستاناي مەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارى 2 قۇراستىرۋ كاسىپورنىنىڭ عيماراتتارى مەن ينفراقۇرىلىمىنا بيۋدجەت ەسەبىنەن 19 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا قۇيدى», دەدى ەربولات ساۋرىقوۆ.
دەپۋتات قازاقستاننىڭ اگرارلىق سەكتورى ءۇشىن ونىمدىلىگى جوعارى يمپورتتىق تەحنيكا وتە ماڭىزدى, ونسىز وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىستىڭ تۇراقتى ءوسۋىن قامتاماسىز ەتە المايدى دەپ سانايدى. ورتا جانە ءىرى شارۋاشىلىقتارعا 100 بىرلىك قاراپايىم تەحنيكانىڭ ورنىنا 30 بىرلىك قۋاتتى تەحنيكانى پايدالانعان تيىمدىرەك. سۋبسيديالاۋدىڭ تەڭ شارتتارىمەن مۇنداي تەحنيكانى ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىنىڭ بولۋى اۋىل شارۋاشىلىعىن تۇراقتى دامىتۋدىڭ, ونىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ جانە وندىرىلەتىن ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىن تومەندەتۋدىڭ قاجەتتى فاكتورى بولىپ سانالادى.
«2021 جىلدان 2023 جىلعا دەيىنگى ءۇش جىل ىشىندە قازاقستاندا قۇراستىرىلعان تراكتورلار مەن كومباينداردىڭ قۇنى 1,5-2 ەسەگە ۇلعايدى. ماسەلەن, ESSIL 760 كومباينىنىڭ باعاسى 72 ملن تەڭگەدەن 135,5 ملن تەڭگەگە, بەلارۋس-82 تراكتورىنىڭ باعاسى 8,9 ملن تەڭگەدەن 13,1 ملن تەڭگەگە, Vector 410 كومباينى 53 ملن تەڭگەدەن 95 ملن تەڭگەگە دەيىن قىمباتتادى. يمپورتتىق تەحنيكانىڭ قۇنى وسى كەزەڭدە 15-20%-عا ءوستى. بۇل رەتتە, وسى كەزەڭدەگى ۆاليۋتا باعامىنىڭ (اقش دوللارى) ءوسۋى 8%-عا دەيىنگى مولشەردە بولدى», دەدى ول.
دەپۋتات اتاپ وتكەندەي, وسىعان ۇقساس جاعداي كورشى رەسەيدە دە تىركەلگەن. رەسەي اگروليزينگ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, 2021 جىلدان 2023 جىلعا دەيىن قۋاتى 90-130 ات كۇشىنە تەڭ يمپورتتىق تراكتورلار 15%-عا قىمباتتادى, ال رەسەيلىك تراكتورلار 33%-عا قىمباتتادى. رەسەيدە بۇل تراكتورلاردىڭ ءوندىرىسى 66%-عا تومەندەدى. رەسەيدە قۋاتى 280-340 ات كۇشىنە تەڭ يمپورتتىق تراكتورلار باعاسىنىڭ ءوسۋى 17%-دى قۇرادى, ال رەسەيلىك تراكتورلار باعاسى 37%-عا ءوستى. مۇنداي تراكتورلاردىڭ ءوندىرىسى 86%-عا تومەندەدى.
«وسى ايتىلعانداردى ەسكەرە وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىن ورنىقتى دامىتۋ ماقساتىندا جانە پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى شەڭبەرىندە شارۋالار مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن وندىرۋشىلەر مۇددەلەرىنىڭ تەپە-تەڭدىگىن ساقتاۋ قاجەت دەپ سانايمىز. مۇنداي تەپە-تەڭدىكتى ساقتاماۋ نارىقتىڭ مونوپوليالانۋىنا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ ودان دا قىمباتتاۋىنا الىپ كەلەدى. قىمبات تەحنيكا ماشينا-تراكتور پاركىنىڭ جاڭارۋ قارقىنىن تومەندەتەدى, اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىن ءوندىرۋ قۇنىنىڭ ارتۋىنا جانە ونىڭ سىرتقى نارىقتاردا باسەكەگە قابىلەتسىزدىگىنە ىقپال ەتەدى», دەدى دەپۋتات.
ەربولات ساۋرىقوۆ كوتەرىلگەن ماسەلەلەردىڭ نەگىزىندە بىرقاتار ۇسىنىسىن ورتاعا سالدى.
«اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن قۇراستىراتىن ءار ءوندىرىس ورنىنا مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن بارلىق قولداۋ شارالارىن زەردەلەۋدى جانە ناقتى كاسىپورىندا 1 جۇمىس ورنى ەل بيۋدجەتىنە قانشا سالماق سالاتىنىنا باعا بەرۋدى سۇرايمىز. وتاندىق جانە يمپورتتىق اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالاۋدا تەڭدىكتى ساقتاۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىز. اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ساتىپ الۋعا بايلانىستى قولدانىستاعى ليزينگ مولشەرلەمەلەرىن وزگەرتپەۋ قاجەت دەپ سانايمىز», دەپ قورىتىندىلادى دەپۋتات.
