جاسامپازدىق جولداۋى

جارقىن بولاشاقتىڭ باعدارشامى ەلباسى قازاقستان حالقىنا جول­داۋىندا الداعى ون جىلعا ار­نالعان مىندەتتەردى ايقىنداپ بەردى. وندا ەلىمىزدەگى جوعارى ءبىلىم مەن عى­لىمدى دامىتۋ ماسەلەلەرىنە اي­رىقشا نازار اۋدارىلدى. بۇل زاڭدى دا. ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتپاي, ەلىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعىن كوز الدىڭىزعا ەلەستەتۋ قيىن. سون­دىق­تان, بۇل سالاعا ەنگىزىلەتىن وزگە­رىستەر ءبىزدىڭ زامان كوشىنەن ارتتا قالىپ قويماۋ ءۇشىن قاجەت. جولداۋدا پرەزيدەنت سوڭعى ون جىلدا ەلىمىزدە 652 مەكتەپ جانە 463 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانىنىڭ سا­لىنعانىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. مىنە, مۇنىڭ جارقىن دالەلىن قا­سيەت­تى تۇركىستان قالاسىنىڭ تى­نىس-تىرشىلىگىنەن دە ايقىن كورۋگە بولادى. قالامىزدا تەك وتكەن جىلى عانا “جول كارتاسى” باعدار­لا­ماسى بويىنشا 3 مەكتەپ, بالا­باقشا پايدالانۋعا بەرىلدى. وسى رەتتە قۇرىلىسى توقتاپ قاراۋسىز قالعان التى الاشتىڭ ءبىر شاڭى­راق­قا بىرىگۋ سيمۆولى – “بايتەرەكتى” اكىمىمىز قايرات قۇسەيىن ۇلى تولىق تۇرعىزدى. جولداۋدا ايتىلعانداي, 25 پاي­ىز­عا وسكەن ايلىق پەن شاكىرت­اقى­نىڭ ءاۋ باستا بەلگىلەنگەن مەرزىمنەن ءۇش اي بۇرىن, ياعني 1 ساۋىردەن باس­تاپ بەرىلە باستاعانى قاراپايىم قىز­مەتكەرلەرىمىزدى زور قۋانىشقا بولەۋدە. جولداۋداعى قازاقستاندىق جول­دىڭ نەگىزگىلەرىنىڭ ءبىرى ۇلتارالىق تاتۋلىقتى نىعايتۋ, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى ارتتىرۋ, حالىقارالىق قارىم-قاتىناستى ودان ءارى دامىتۋ بولىپ تابىلادى. بۇل ماسەلەلەردىڭ كوپەتنوستى مەكەنىمىز, تۋريستىك ورتالىققا اينالىپ كەلە جاتقان كيەلى تۇركىستاندا ايرىقشا ما­ڭىز­عا يە ەكەندىگى بارشاعا ءمالىم. وسى ورايدا تۇركىستانداعى وزبەك مادەني ورتالىعى بىرقاتار يگى شارالار ات­قا­رىپ ءجۇر. وتكەن جىلدىڭ سوڭىن­دا وسى ورتالىق ءوز جۇمىسىن جان­دان­دىرا ءتۇسۋ ماقساتىندا ارنايى اكتسيا وتكىزدى. وسى يگىلىكتى شاراعا قالا اكىمى قايرات مولداسەيىتوۆ 100 000 تەڭگە, اقساقالىمىز جاقان شالباەۆ 100 000 تەڭگە, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى, كاسىپكەر نۇرلان جۇماشەۆ 100 000 تەڭگە قوستى. جولداۋدا ايتىلعان ويلار مەن العا قويىلعان مىندەتتەر جۇرەك­تەر­گە جول تابۋدا. ەلىمىزدىڭ جارقىن بو­لاشاقتاعى دامۋىنا جان-جاقتى باعىت-باعدار بەرىپ, تىڭ سەرپىن تۋعىزۋدا. مىرزاحمەت سارمانوۆ, تۇركىستان قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قىزمەتكەرى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى. كۇتەر جاڭالىق كوپ ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ جىل سايىنعى جول­داۋ­لارى قازاقستاننىڭ بارلىق با­عىتتاعى جان-جاقتى دامۋىن ايقىن كورەگەندىكپەن جوسپارلاپ, ورلەۋدىڭ سارا جولىنا  جەتەلەيتىنى كوپشى­لىك­كە ءمالىم. ال بيىلعى جولداۋ ءبىر جىل­دىڭ الار اسۋىن عانا ەمەس, تۇتاس 30 جىلعا ارنالعان  دامۋ باع­دار­لاماسىنىڭ كەزەكتى 10 جىل­دى­عىن يگەرۋگە جاسالعان قادامداردىڭ باستاماسىن جاريالاۋىمەن قۇندى. “قازاقستان-2030” ستراتەگيالىق باعدارلاماسىنىڭ العاشقى ونجىل­دىعى يگەرىلدى. ونىڭ قورىتىندىسى بۇل جولداۋدىڭ دا ورىندالا­تىن­دى­عىنا دالەل. ويتكەنى, العان اسۋىمىز بەن يگەرگەن تاجىريبەمىز وسىلاي سە­نىمدىلىكپەن ايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەلباسى ءوز جولداۋىن جاريالا­عان­دا قازاقستان جاعدايىن  بەس ساۋساعىنداي بىلەتىندىگىن دالەلدەي, تىڭداۋشىسىن تامساندىرا, حالىق تىلەگىن قاعازعا قاراماي-اق ايتىپ, ەگەمەندى ەلىمىزدىڭ ەركىن دامۋىن ايقىنداپ بەردى. وتكەن جىل قازاقستان ءۇشىن سىن جىل بولدى. تەك قازاقستان ءۇشىن عانا ەمەس, الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدە­رىن­دەگى ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق­تى شاي­قالتىپ كەتكەن جىلدارى ەلى­مىز كوپ نارسەدە ۇتتى, وعان قوسا ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋىنىڭ ءوزى ۇلكەن جەتىستىكتى بىلدىرەدى. مۇنداي ابىروي­عا جەتكەن دە بار, جەتپەگەن دە بار. مەن ءوز اۋىلىم تۋرالى ايتسام دەيمىن. ەلىمىزدىڭ ءبىر شالعايىن­داعى پاۆلودار وبلىسى باياناۋىل اۋدانى ۇزىنبۇلاق اۋىلىندا سوڭعى 4-5 جىل ىشىندە اۋىل حالقىن تول­عاندىرىپ جۇرگەن كۇندەلىكتى كۇيبەڭ تىرشىلىك ماسەلەلەرى وڭ شەشىلۋدە. تۇرعىندار تۇرمىسى كۇننەن كۇنگە جاقسارۋدا. جاقىندا اۋىل اقساقالدارى, ەل ازاماتتارى جاقسى باستاما كوتەردى. اۋىلىمىزدا يماندىلىق ءۇيى جوق. سونى ەندى اۋىلداعى ءاربىر ءۇي قارا­جات شىعارىپ, مەشىت سالۋعا نيەت­تە­نۋدە. ورىنباي اكىموۆ, قينايات اقىلبەكوۆ, باباش ماسايىنوۆ, كەن­جە ءابجانوۆ, تولەۋباي مولدا­شەۆ, كاپكەش راحىمجانوۆ, نۇرلان احانوۆ, سەيىل قايىربەكوۆ, جان­بول­دى حاسەنوۆ, تاسبولات تولە­گە­نوۆ, سلاۆكا امزين سەكىلدى اۋىل ازامات­تارىنىڭ ارقايسىسى 100 مىڭ تەڭگە­دەن ۇلەس قوسپاق. ال قالعان اۋىل تۇر­عىندارى 50 مىڭ تەڭگەدەن جيناماق.  اللا ءساتىن سالسا, بۇل يگى ءىس تە جۇزەگە اسىپ قالار دەپ وي­لاي­مىز. قۋانىش راحيموۆ, زەينەتكەر. پاۆلودار وبلىسى, باياناۋىل اۋدانى, ۇزىنبۇلاق اۋىلى. كەدەنشىلەر ۇلەسى دە كەمەل قازاقستان ءوز ەگەمەندىگىن الىپ, كوك بايراعىن كوككە كوتەرىپ, كو­ڭىلى جايلانىپ, ءوزىنىڭ ەلدىگىن ەندى عانا سەزىنىپ كەلەدى. شەكاراسىن شەگەلەپ, جان-جاعىنا كوز تاستاپ, بوي كوتەرۋدە. ەڭسەسى بيىك ەلگە اينالۋ باعىتىندا, ەڭ ءبىرىنشى, ىشكى تىنىشتىق پەن سىرتقى قاتىناستى دۇرىستاۋىمىز كەرەك ەدى. بۇل ماق­ساتتا حالىق قولداعان پرەزيدەنتى­مىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ايانباي ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. بۇگىندە قازاقستان ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ توراعاسى. قازىرگى تاڭدا بولاشاققا دەگەن ناقتى جوسپارى بار, جوسپارعا سايكەس جولى بار, جو­لىنا باعىتى بار ەل بولىپ تانىلا باستادىق. ەلدى باسقارعان ەرىنىڭ ىسكەرلىگى, دانالىعى ەتكەن ەڭبەگىنەن ايقىن كورىنىپ كەلەدى. ەلىمىزدىڭ ءال-اۋقاتى تۇزەلىپ, ءاربىر ازامات ءوزىنىڭ قالا­عان ىسىمەن شۇعىلدانىپ, جەمىسىن كورۋدە. مەملەكەت حالقىنىڭ مۇددەسىنەن شىعۋدا. ەلباسىمىز ءار جىل سايىن ءوز حالقىنا دامۋ باعىتىندا جولداۋ  جولداپ كەلەدى. بيىلعى جولداۋ — الىس­تى بولجاپ قانا قويماي, داع­دارىستان كەيىنگى كەزەڭدە حالىقتى جۇمىلدىرىپ, باسىن بىرىكتىرەتىن, قيىندىقتان شىعۋدىڭ ناقتى جول­دارىن ايقىندايتىن جاڭا ون­جىل­دىققا ارنالعان ستراتەگيالىق باعدارلاما. بۇل ماڭىزدى قۇجات “قازاق­ستان-2030” ستراتەگياسىنىڭ ال­عاش­­قى ونجىلدىعىن قورىتىندىلاپ, 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋ جوسپارى شەڭبەرىندە كەلەسى ونجىلدىققا ناقتى تاپسىرمالار جۇكتەلدى. حال­قىمىز الەم جۇرتى باسىنان وتكە­رىپ جاتقان داعدارىستىڭ ءوزىن جەڭىل تۇردە قابىلداۋى ناقتى قويىلعان جوسپارلار ناتيجەسى دە دەۋگە بو­لادى. ەل تىنىشتىعىن ساقتاي وتى­رىپ, ءوسىپ-وركەندەۋ, دەمو­گرا­فيا­لىق, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ وڭدى شەشىمىن تابۋى ناعىز ەر­لىكتىڭ بەلگىسى. اسپانىندا كوك بايراعى جەلبى­رەپ, كوكجيەككە قىرانداي قىراعى كوز تاستاي باستاعان جاس قازاقستان دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسىپ, كە­مەل كەلەشەككە قاراي كوش تۇزەۋىنە كەدەن سالاسىنىڭ قوسىپ جاتقان ۇلەسى قوماقتى دەسەك بولادى. قاي مەملەكەتتى الساڭىز دا, قازىناسىن ەسەلەپ تولتىرىپ وتىرار وسىناۋ سالاعا وڭ قاباقپەن قاراعان. كەدەن الدەكىمدەر ويلاعانداي “شلاگباۋم” ەمەس, ەڭ ءبىرىنشى كە­زەك­تە كاسىپكەرلەر مەن باسقا دا حا­لىق­قا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ ورنى. “مەملەكەت كەدەننەن باس­تالادى” دەسەك, ءاربىر مەملەكەتتىڭ ايناسى كەدەن سالاسى دەپ بىلۋگە بولادى. ەلباسىمىز بيىلعى جولداۋىن­دا كەدەن وداعىن قۇرۋدى ەڭ ما­ڭىز­دى قادام دەپ اتاپ كورسەتتى. پرە­زيدەنتىمىزدىڭ ايتۋىنشا, ء“بى­رىنشىدەن, ءبىرتۇتاس كەدەن ايماعىن قۇرۋ ءۇش ەلدىڭ ءارتۇرلى باعىتتار بوي­ىنشا كەڭ اۋقىمدى ىنتى­ماق­تاسۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرادى. ەڭ الدىمەن بىرلەسكەن وندىرىستەر مەن كووپەراتسيالاردى قۇرۋداعى كۇش-جىگەردى بىرىكتىرەدى. ەكىنشىدەن, ءۇش مەملەكەتتىڭ ازاماتتارى شەكارا­دان وتكەندە كەدەندىك تولەمدەردى, كوپتەگەن قۇجاتتاردى رەسىمدەۋدى كۇتپەي-اق ءبىر-بىرىمەن ەركىن ساۋدا-ساتتىق جاساي الادى. ۇشىنشىدەن, بىزدەردىڭ ەلدەرىمىزدىڭ ورتاق رى­نو­گى ۇلعايادى. تورتىنشىدەن, ءۇش ەلدىڭ رىنوگىنداعى باسەكەلەستىك ارتادى. بۇل تاۋارلاردىڭ ساپاسىنىڭ جاق­سارۋىنا ىقپال ەتەدى. بەسىنشىدەن, ءبىز مەملەكەتتەرىمىزدىڭ اۋقىمدى تران­زيتتىك الەۋەتىن مەيلىنشە ءتيىمدى پايدالانا الامىز. ءناتي­جە­سىندە, ءبىزدىڭ ەلدەردىڭ كاسىپكەرلەرى حالىقارالىق رىنوكتارعا شىعۋدا, وزدەرىنىڭ ونىمدەرىن ساتۋدا ارتىق­شىلىقتارعا يە بولادى. “قازاق­ستاندىق كومپانيالاردىڭ ەۋروپا رىنوگىنا, ءبىزدىڭ ارىپتەستەرىمىزدىڭ ازيا رىنوگىنا شىعۋى جەڭىل­دەي­دى. كەدەن وداعى كەلەشەكتەگى ىقپال­داستىقتىڭ بارىنشا جوعارى ساتىسىنا اينالادى”, دەدى مەم­لەكەت باسشىسى. ەلىمىزدىڭ جاس كەدەن سالاسى مەم­لەكەتتىڭ ەكونوميكالىق مۇددە­لەرىن قورعاۋ قىزمەتىن جىلدان جىلعا كەڭەيتىپ, ءوزىنىڭ ماتەريال­دىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعاي­تىپ, كەدەن ورگاندارى ءۇشىن جوعا­رى بىلىكتى ماماندار دايارلاۋعا ۇنە­مى نازار اۋدارىپ, ەگەمەن ەلى­مىز­دىڭ شەكارا شەبىندەگى سەنىمدى قالقانى بولا بەرمەك. توقسان اۋىز ءسوزدىڭ, توبىقتاي ءتۇيىنى, تۇعىرىندا تۇلەگەن قىران قۇستاي جاس قازاقستان كۇننەن كۇنگە قاناتىن كەڭگە جايىپ, قازاق اتى جەر-جاھانعا جەتتى. تاۋەلسىزدىك ال­عا­نىنا كوپ بولماعان وتانىمىز­دىڭ الار اسۋى مەن شىعار شىڭى ءالى الدا. قانشاما قيىندىقتان قايمىقپاي, اسقاقتاتىپ استاناسىن سالىپ جاتقان حالىقتىڭ ارمانى الاسارماق ەمەس. مەملەكەتىمىزدىڭ مەرەيىن كوتەرىپ, ابىرويىن ارتتىرۋ جولىندا كەدەن ورگاندارى ءوز كەزەگىندە ايانىپ قالمايدى. نۇرقانات قاسىموۆ, الماتى وبلىسى بويىنشا كەدەندىك باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ مامانى. العا ۇمتىلدىراتىن ىستەر بار ەلباسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ تىكەلەي ەفيردەگى جولداۋىن مەكتەپ ۇجىمى مۇقيات تىڭدادى. وقۋشىلار بۇل جولداۋدىڭ جان-جاق­تىلىعىن, ەلىمىز ءۇشىن ماڭىز­دىلىعىن كوكەيدە ۇستادى. جىلدىڭ باستى قۇجاتىندا ەلىمىزدىڭ بارلىق سالاسىن قامتىپ, جەتىستىكتەر مەن تابىستارىمىز تىزبەكتەلە ايتىلىپ, بولاشاقتاعى باعىت, ماقساتىمىز ايقىندالدى. جولداۋدان جىلدان جىلعا قارىشتاپ دامىپ كەلە جاتقانىمىز, الەمدى ابىگەرگە سالعان داعدارىستىڭ ەلىمىزگە سالقىنى تيمەگەندىگىن ۇعىندىق. تىكەلەي ەفير اياقتالىسىمەن وقۋشىلار جانە تاريح ءپانىنىڭ مۇ­عا­لىمدەرى ەلباسىنىڭ حالىققا جولداۋىن تالقىلادى. 11 سىنىپ وقۋشىلارى داعدارىستىڭ ءبىزدىڭ ەلگە كەرى ىقپالى بولماعاندىعىن ايت­سا, 10 سىنىپ وقۋشىلارى قا­زاق­ستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعا بولعانىن باستى جەڭىس, ءبىز ءۇشىن ماقتان, دەدى. ال مەكتەپ ديرەكتورى س.ر.ماۋلىمبەرگەنوۆا ەلباسىنىڭ حالىققا جولداۋىن وتكەن مەن بۇگىندى تارازىلاپ, بولاشاقتى ايقىندايتىن, قازاقستاندىقتارعا جاقسىلىق اكەلىپ, جەلپىندىرىپ, قاناتتاندىراتىن قۇندى قۇجات دەپ اتادى. ۇستازدار قاۋىمى ءۇشىن 1 ساۋىردەن جالاقىنىڭ وسكەنى ۇلكەن قۋانىش بولدى. الەمدەگى داعدا­رىس­قا قاراماستان, ەلىمىزدىڭ العا نىق قادام باسۋىن, ارينە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ كورەگەن ساياساتىمەن بايلانىستىردى. وسى ورايدا, دەدى ديرەكتور, ەل بولىپ پرەزيدەنتى­مىز­دىڭ پاراساتتىلىعىن, كەمەڭگەرلىگىن, كورەگەندىگىن باعالاپ, العىس ءبىلدىر­گەنىمىز ابزال. بىزدەر, ۇستازدار, جاستار بارلىعىمىز جولداۋداعى جەتىستىكتەرمەن شاتتانىپ, ونى ىسكە اسىرۋعا اتسالىسايىق. وسكەلەڭ ۇرپاقتى رۋحتاندىرىپ, ۇلت ماقتانىشىنا اينالاتىن ازا­مات رەتىندە تاربيەلەۋ – باستى ماق­سات. سوندىقتان بۇگىنگى جاستار­دىڭ سانا­سىنا ۇلتجاندىلىق ۇرى­عىن ءسىڭىرۋ بىزدەرگە پارىز. ەلىمىزدىڭ جەتىستىگى مەن باعىندىرعان بيىگى دە وقۋشىلاردى العا ۇمتىلدىراتىنى انىق. ەستاي امەت ۇلى, جولىمبەت №2 قازاق ورتا مەكتەبىنىڭ تاربيە ءىسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى. اقمولا وبلىسى, شورتاندى اۋدانى.