سۋرەت: قر مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى
تالقىلاۋعا مادەنيەت جانە اقپارات ۆيتسە-ءمينيسترى ايبەك سىدىقوۆ, مەملەكەتتىك مادەنيەت, ونەر, ارحيۆ جانە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى مەكەمەلەردىڭ باسشىلارى مەن ماماندارى قاتىستى. جيىن بارىسىندا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, تاريحي-مادەني مۇرانى ساقتاۋ جانە قوعامنىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارىن نىعايتۋ ماسەلەلەرىن قامتيتىن كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەرگە قاتىستى نەگىزگى قاعيدالار ايقىندالدى.
كونستيتۋتسيا نەگىزىن جاڭارتۋ جاعدايىندا قوعامدىق سانانى قالىپتاستىرۋدا, ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتى دامىتۋدا جانە ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى نىعايتۋدا مادەنيەت پەن گۋمانيتارلىق سالانىڭ رولىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
ۇلتتىق ارحيۆ ديرەكتورى ساعيلا نۇرلانوۆانىڭ ايتۋىنشا, كونستيتۋتسيانىڭ جاڭا رەداكتسياسىنىڭ جوباسى ەلدىڭ ودان ءارى دامۋى ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە ءارى مادەني مۇرانى ساقتاۋ سالاسىندا زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانۋعا جول اشادى.
«كونستيتۋتسيانىڭ جاڭا جوباسى – بۇل جاي عانا كەزەكتى قۇجات ەمەس, مەملەكەت پەن ازامات اراسىنداعى قازىرگى قوعامدىق كەلىسىمنىڭ نەگىزى. ەلىمىز ءۇشىن بۇل – ايرىقشا ماڭىزدى كەزەڭ. بۇگىندە مادەنيەت سالاسىنىڭ وكىلدەرى بولاشاق ۇرپاققا مادەني جانە تاريحي مۇرانى ساقتاۋ مەن جەتكىزۋ باعىتىندا, سونىڭ ىشىندە كونستيتۋتسيانىڭ 3 جانە 40-باپتارىندا كوزدەلگەن تسيفرلىق شەشىمدەر مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. مەملەكەت باسشىسى جاريالاعان جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلاندىرۋ جىلى اياسىندا ءبىز نەگىزگى زاڭ تالاپتارىن زاماناۋي قۇرالدار مەن تاسىلدەردى پايدالانا وتىرىپ, جۇيەلى تۇردە ىسكە اسىرىپ كەلەمىز», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
تالقىلاۋ قورىتىندىسىندا قاتىسۋشىلار كونستيتۋتسياسىنىڭ پرەامبۋلاسىن ءبىراۋىزدان قولداپ, ونىڭ وزەكتىلىگىن, قوعامدىق سۇرانىسقا قاجەتتىگىن جانە ەلدىڭ ۇزاقمەرزىمدى دامۋىنا باعىتتالعانىن ءسوز ەتتى.
ايتا كەتەيىك ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ ورتالىعىندا «كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردى ىسكە اسىرۋداعى ازاماتتىق سەكتوردىڭ ءرولى» تاقىرىبىندا دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. تالقىلاۋعا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ 30-دان استام وكىلى, سونداي-اق ءبىلىم بەرۋ, ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ, تسيفرلاندىرۋ, ەكولوگيا جانە وڭىرلىك دامۋ سالالارىنداعى ساراپشىلار قاتىستى.
وتىرىس بارىسىندا قاتىسۋشىلار كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر قوعامدىق ءومىردىڭ نەگىزگى سالالارىن قامتيتىنىن اتاپ ءوتىپ, ولاردى تۇسىندىرۋدە جانە حالىقتى رەفورمالار ۇدەرىسىنە اتسالىسۋ بويىنشا ازاماتتىق سەكتوردىڭ ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن تالقىلادى. جاستاردى قولداۋ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ, وڭىرلەردى دامىتۋ, تسيفرلاندىرۋ جانە ەلدىڭ زياتكەرلىك الەۋەتىن ارتتىرۋ باعىتتارىندا ازاماتتىق ينستيتۋتتاردىڭ ۇلەسى ەرەكشە ەكەنى ءسوز بولدى.
وعان قوسا رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋعا ازاماتتاردى كەڭىنەن تارتۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگى رەتىندە «قازاقستاننىڭ حالىق كەڭەسى» ۇيىمىنىڭ ماڭىزىنا ەرەكشە توقتالدى. جيىن اياعىندا ازاماتتىق قوعامنىڭ بەلسەندىلىگى كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ ساپاسىن ارتتىرىپ, مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى تۇراقتى ءارى اشىق ديالوگتىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتىنى اتاپ ءوتىلدى.
ال اقمولا وبلىسىنىڭ قوسشى قالاسىندا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىنىڭ جوباسى جانە كەشەندى رەفورمالار» تاقىرىبىندا «جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ساراپتامالىق كەزدەسۋى ۇيىمداستىرىلدى. ساراپتامالىق كەزدەسۋدە «جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, شارا مودەراتورى گ ۇلىسحان ناحباەۆا جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن تالداۋعا, مەملەكەتتىڭ نەعۇرلىم ءادىل, قۇقىقتىق جانە ادامعا باعدارلانعان مودەلىنە كوشۋدى كورسەتەتىن, سونداي-اق قوعامدىق ديالوگ ينستيتۋتتارىنا قاتىستى جانە شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىستەرىندەگى جاستاردىڭ ءرولىن قوزعايتىن جۇيەلى رەفورمالاردى تالقىلاۋعا باعىتتالعانىن جەتكىزدى.
وتىرىستا ءسوز العان قوسشى قالاسىنىڭ اكىمى ازامات قاپىشەۆ جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى قازاقستاننىڭ ادىلەتتىلىكتە بولاشاق ۇرپاق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەنىنە كەڭىرەك توقتالدى. كەزدەسۋدە كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار, مەملەكەتتىك دامۋدىڭ ستراتەگيالىق باعىتى بويىنشا سەنات دەپۋتاتى گەننادي شيپوۆسكيح, زاڭنامالىق رەفورمالار مەن ولاردىڭ قوعامدىق ماڭىزى جونىندە ءماجىلىس دەپۋتاتى ەكاتەرينا سمولياكوۆا, كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردىڭ عىلىمي-قۇقىقتىق نەگىزدەرى بويىنشا ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ كونستيتۋتسيالىق جانە ازاماتتىق قۇقىق كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ەرمەك ءابدىراسىلوۆ, قوعامدىق كەلىسىم, قوعامدىق ديالوگ جانە جاستاردىڭ الەۋمەتتىك ۇدەرىستەر تۇرعىسىنان قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى لۋيزا ۋزاروۆا, «جاڭا كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار: مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ترانسفورماتسياسى» تاقىرىبىندا پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ قورىتىندى-اناليتيكالىق سەكتور مەڭگەرۋشىسى, ساياسي عىلىمدارىنىڭ كانديداتى داستان كوشەرباەۆ اۋقىمدى ماسەلەلەر تالقىلادى.
