16 قاڭتاردا مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى بانكتەر جانە بانك قىزمەتى تۋرالى» جاڭا زاڭعا, سونداي-اق قارجى نارىعىن رەتتەۋ مەن دامىتۋعا قاتىستى ىلەسپە زاڭعا قول قويدى. قۇجاتقا سايكەس, سالىمشىلاردىڭ دەپوزيتتەرى بۇرىنعىداي قورعالادى جانە بۇل كەپىلدىكتەر حالىقتان دەپوزيت قابىلداۋعا قۇقىعى بار, بازالىق ليتسەنزياعا يە جاڭا بانكتەرگە دە قولدانىلادى. قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى سالىمشىلاردىڭ مۇددەسىن قورعاۋ باعىتىنداعى جۇمىسىن جالعاستىرا بەرەدى.
جاڭا زاڭ بانكتىك ليتسەنزيانىڭ ەكى ءتۇرىن ەنگىزەدى: امبەباپ جانە بازالىق. قازىرگى جۇمىس ىستەپ تۇرعان بانكتەر امبەباپ ليتسەنزيا نەگىزىندە قىزمەتىن جالعاستىرىپ, دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسىنە بۇرىنعىداي قاتىسادى. ال جاڭا بانكتەر امبەباپ نەمەسە بازالىق ليتسەنزيا الۋعا قۇقىلى. بازالىق ليتسەنزيا بەلگىلى ءبىر شەكتەۋلەردى كوزدەيدى, ونىڭ ىشىندە قابىلداناتىن دەپوزيتتەردىڭ ەڭ جوعارى مولشەرى دە بار. سوعان قاراماستان, مۇنداي بانكتەردەگى جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرى دە تولىق قورعالادى. ويتكەنى جۇيەگە قاتىسۋ جەكە تۇلعالاردان دەپوزيت قابىلدايتىن بارلىق بانكتەر ءۇشىن مىندەتتى.
ەندى جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكانى جەكەمەنشىك بانكتەر دە ۇسىنا الادى
بۇل تالاپ يسلام بانكتەرىنە قولدانىلمايدى. بۇرىنعىداي, يسلام بانكتەرى دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسىنە قاتىسپايدى, سايكەسىنشە ونداعى سالىمدارعا قور كەپىلدىگى جۇرمەيدى.
جاڭا قاتىسۋشىلاردى قابىلداۋعا قور تولىق دايىن. بانك ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان جاعدايدا سالىمشىلارمەن ەسەپ ايىرىسۋ ءۇشىن ارنايى رەزەرۆ قالىپتاستىرىلادى. بۇل رەزەرۆ نەگىزىنەن قاتىسۋشى بانكتەردىڭ جارنالارى مەن ينۆەستيتسيالىق تابىس ەسەبىنەن جيناقتالادى. جاڭا بانكتەر دە تاۋەكەل دەڭگەيىنە قاراي سارالانعان مولشەرلەمە بويىنشا جۇيە رەزەرۆىنە جارنا تولەيدى.
2026 جىلعا قاراي قوردىڭ ارنايى رەزەرۆى 1,5 ترلن تەڭگەگە جۋىقتادى. بۇل كەپىلدىك بەرىلگەن دەپوزيتتىك بازانىڭ 5,3 پايىزىنا تەڭ. مۇنداي كورسەتكىش جۇيەنىڭ قارجىلىق ورنىقتىلىعىن راستايدى.
سالىمشىلار ءۇشىن ماڭىزدى جاڭاشىلدىقتىڭ ءبىرى – وتەم تولەۋ مەرزىمىنىڭ قىسقارۋى. بۇعان دەيىن بانك ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان كۇننەن باستاپ تولەمدەر 35 جۇمىس كۇنى ىشىندە باستالسا, جاڭا تۇزەتۋلەرگە سايكەس بۇل مەرزىم 20 جۇمىس كۇنىنە دەيىن ازايتىلدى. ال تاجىريبەدە قور تولەمدەردى ودان دا ەرتەرەك باستاعان. Tengri Bank, AsiaCredit Bank جانە Capital Bank Kazakhstan جاعدايىندا سالىمشىلارعا وتەماقى 6-8 جۇمىس كۇنى ىشىندە تولەندى.
دەپوزيتتەر بويىنشا كەپىلدىكتەردىڭ مولشەرى وزگەرىسسىز قالدى. قور بانك ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان جاعدايدا جەكە تۇلعالار مەن دارا كاسىپكەرلەرگە وتەم تولەۋدى جالعاستىرا بەرەدى. كەپىلدىك سوماسى سالىمنىڭ ءتۇرى مەن ۆاليۋتاسىنا بايلانىستى بەلگىلەنەدى. تەڭگەدەگى جيناق سالىمدار 20 ملن تەڭگەگە دەيىن, تەڭگەدەگى وزگە سالىمدار, شوتتار مەن كارتوچكالار 10 ملن تەڭگەگە دەيىن, ال شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى سالىمدار تەڭگەلىك بالامادا 5 ملن تەڭگەگە دەيىن قورعالادى. ءبىر بانكتەگى ءارتۇرلى ۆاليۋتاداعى سالىمدار بويىنشا دا جيىنتىق كەپىلدىك وسى شەكتەر اياسىندا ەسەپتەلەدى.
بانكتەر ءۇشىن ليتسەنزيالاۋدىڭ جاڭا ەكى دەڭگەيلى جۇيەسى ەنگىزىلدى
قور دەرەكتەرىنە سايكەس, قولدانىستاعى وسى تالاپتاردى ەسكەرگەندە, وتاندىق بانكتەردەگى سالىمدار مەن شوتتاردىڭ 99,8 پايىزى تولىق كولەمدە قورعالعان. بۇل جاڭا زاڭنىڭ باستى ماقساتى – سالىمشىلاردىڭ سەنىمىن ساقتاۋ جانە قارجى جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىن كۇشەيتۋ ەكەنىن كورسەتەدى.
