وسى ورايدا قالالىق ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى الماس مانات ۇلى كاسىپكەرلەر پالاتاسىندا بيزنەس-قاۋىمداستىق وكىلدەرىمەن ارنايى كەزدەسۋ ۇيىمداستىردى. جيىنعا سونداي-اق جەرگىلىكتى پالاتانىڭ, باسەكەلەستىك قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ, ەنەرگەتيكا جانە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ, مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىنىڭ, «پەتروقازاقستان ويلپروداكست» جشس-نىڭ, جانار-جاعارماي قاۋىمداستىعىنىڭ, «قازمۇنايگاز» اق مەن «PETROSUN» كومپانياسىنىڭ باسشىلارى مەن وكىلدەرى قاتىستى.
جوعارىدا اتالعانداي جينالىستىڭ كۇن تارتىبىندە مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ جۇمىسى جوندەۋگە وراي كىدىرەتىن بولسا, جانار-جاعارماي تاپشىلىعىنىڭ الدىن الۋدىڭ جوسپارى قانداي بولماق, مىنە وسى سۇراق پەن جەڭىلدەتىلگەن جانارماي ءبولىنىسى, زاڭسىز مۇناي اينالىمىمەن كۇرەس دەگەن سەكىلدى باسقا دا تاقىرىپتار بويىنشا ماسەلەلەر قارالدى.
«مۇناي سالاسىنداعى زاڭسىز ارەكەتتەرمەن كۇرەس – دەپارتامەنت جۇمىسىنىڭ باستى مىندەتى. سوندىقتان دا جانار-جاعارماي ساتاتىن زاڭدى تۇلعالاردىڭ جۇمىسىنا ۇنەمى مونيتورينگ جاسالادى. وسى ورايدا, مۇناي ونىمدەرىن قۇجاتسىز نەمەسە جالعان قۇجاتپەن ساتۋ ماسەلەسى باقىلاۋدان تۇسكەن ەمەس. شىمكەنتكە مۇناي ونىمدەرىن جەتكىزۋشى نەگىزگى كومپانيانىڭ ءبىرى – «پەتروقازاقستان ويلپروداكست» جشس. اتالعان زاۋىت قازىرگى تاڭدا كەستەگە ساي جۇمىس ىستەپ جاتىر. ال بۇگىنگى جيىننىڭ ماقساتىنا كەلسەك, ول مۇناي ونىمدەرى سالاسىنداعى زاڭسىزدىقتىڭ الدىن الۋعا, پروبلەمالاردى اشىپ كورسەتىپ, ولاردى شەشۋگە ارنالىپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە كاسىپكەرلەردىڭ دە كۇندەلىكتى تىرشىلىگىندە قولايلى جاعداي قالىپتاسادى», دەدى ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى الماس مانات ۇلى.
ءوز كەزەگىندە «پەتروقازاقستان ويلپروداكست» كومپانياسىنىڭ دامۋ جانە كوممەرتسيا بويىنشا ۆيتسە-پرەزيدەنتى ەرلان كەسىكباەۆ كاسىپورىننىڭ مۇناي ونىمدەرىن وندىرۋدەگى جۇمىستارى تۋرالى سوڭعى مالىمەتپەن ءبولىستى.
«2024 جىلعى 1 قاڭتاردان 1 ساۋىرگە دەيىن زاۋىتتا 1 ملن 300 مىڭ تونناعا جۋىق مۇناي وڭدەلدى. تارقاتىپ ايتساق, 449 000 توننا اي 92 ماركالى جانارمايىن, 71 000 توننا اي 95 بەنزينىن, 380 000 توننا ديزەل وتىنىن, 80 000 توننا اۆياكەروسين, 194 000 توننا مازۋت, 85 000 توننا گاز وندىردىك. زاۋىتتا قازىر بار بوپ تۇرعان ونىمگە كەلسەك, 6 300 توننا اي 92 بەنزينى, 5 800 توننا اي 95 جانارمايى, 11 000 توننا ديزەل, 4 000 توننا اۆياكەروسين, 14 000 توننا مازۋت قالدى. الدا-جالدا زاۋىت جۇمىسى جوندەۋ جۇمىستارىنا بايلانىستى توقتاعان كۇننىڭ وزىندە جانارماي تاپشىلىعىن بولدىرماۋدىڭ مۇمكىندىگى ەسكەرىلەدى. سوندىقتان بۇل ماسەلەگە وراي ءتيىستى جۇمىس جوسپارى «قازمۇنايگاز» كومپانياسىمەن جانە ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىمەن الدىن الا كەلىسىلەدى. زاۋىتتاعى جوندەۋ جۇمىستارى بۇل كۇندەرى تولىعىمەن اياقتالعان», دەدى ول.
شىمكەنت قالاسى بويىنشا مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باس مامانى رۋسلان جازىقباەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە قازىرگى تاڭدا «پەتروقازاقستان ويلپروداكست» كاسىپورنى 2023 جىلدىڭ ءى توقسانىمەن سالىستىرعاندا بەنزين ءونىمىن – 55 مىڭ تونناعا, ديزەلدى 9 مىڭ تونناعا ارتىق شىعاردى. جالپى, ءوندىرىس ورنى بىلتىر 2 ملن 82 000 توننا جانارماي, 2 ملن 2 000 توننا ديزەل وتىنىن ءوندىرىپ, بارلىعىن ساتقان بولاتىن. ەسەپ بويىنشا قالادا 196 اۆتو جانارماي بەكەتى تىركەلگەن. بيىلعى 1 ساۋىردەگى مالىمەتكە سۇيەنسەك اجب-لاردا 72 000 توننا ديزەل وتىنى ساۋدالاندى. بۇل بىلتىرعىنىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 110% كوپ. مەگاپوليستە جانارمايعا اي سايىنعى قاجەتتىلىك 24 000 توننا بولسا, ماۋسىمعا قاراي ديزەل وتىنىنا 11 000 – 15 000 تونناعا دەيىن سۇرانىس تۋىندايدى. مامان جانارماي ماسەلەلەسى مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىنىڭ ءاردايىم باقىلاۋىندا تۇراتىنىن جەتكىزدى. كامەرالىق باقىلاۋ كورسەتكىشتەرىنىڭ ناتيجەسىندە بىلتىر سالىق ورگانى مۇناي ونىمدەرىن ءتيىستى قۇجاتسىز ساتقان ەكى زاڭدى تۇلعانى انىقتادى. ولار مازۋت ونىمدەرىنىڭ شىعۋ تەگىن كورسەتپەي ساۋداسىن قىزدىرعان. بۇل بويىنشا ءىس ماتەريالدارى ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتىنە جولدانعان. بۇعان قوسىمشا زەردەلەۋ ناتيجەسى بويىنشا 2023 جىلى ءبىر اۆتو جانارماي بەكەتىندە 5 توننادان استام ديزەل قۇجاتسىز ساتىلعانى بەلگىلى بولدى. كولەڭكەلى بيزنەسپەن كۇرەس ماقساتىندا وسى كۇندە شاھارداعى ەڭ ءىرى كاسىپورىن مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا ارنايى ەسەپتەۋ-باقىلاۋ قوندىرعىسى ورناتىلىپ جاتىر. سونىمەن بىرگە 1 شىلدەدەن باستاپ ەسەپتەۋ قۇرالى بارلىق مۇناي بازاسىندا ىسكە قوسىلاتىن بولادى. ماماننىڭ ايتۋىنشا سول كەزدە مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتى تاراپىنان مۇناي ونىمدەرىنە باقىلاۋ جۇرگىزۋ جەڭىل بولا تۇسپەك.
وسى ماسەلەگە وراي باسەكەلەستىكتى قورعاۋدى دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ شىمكەنت قالاسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ جەتەكشىسى ەرنار قوسباەۆ بيىل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا جانارماي تاپشىلىعى بويىنشا ەشقانداي ارىز-شاعىم تۇسپەگەنىن مالىمدەدى. دەگەنمەن, ول دەپارتامەنتتە جوسپارلى جانە جوسپاردان تىس تالداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ وتىراتىنىن جەتكىزدى. وسى تالداۋ جۇمىستارى قورىتىندىسىندا بۇگىنگە دەيىن ەشبىر قۇقىق بۇزۋشىلىق دەرەكتەرىنىڭ انىقتالماعانىن ايتتى. ايتپەسە وڭىردە جىل سايىن جانارماي تاپشىلىعى ورىن الىپ جاتاتىن. كەرىسىنشە دەر كەزىندە اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە بيىل جانارماي تاپشىلىعىنا بايلانىستى بىردە-ءبىر ماسەلە تۋىنداماعانىن تىلگە تيەك ەتتى. وعان قوسا دەپارتامەنت جەتەكشىسى سۇيىتىلعان مۇناي گازىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرگە بولۋدە تەڭدىك قاعيداتى مەن سونىڭ نەگىزىندەگى ەرەجەلەر قاتاڭ ساقتالۋعا تيىستىگىن اتاپ ءوتتى. ويتكەنى جۋىردا اۆتوگاز ساتۋشى مەكەمەلەر قاۋىمداستىعى باسشىلىعىنان گازدى ءبولۋ بويىنشا قۇزىرلى مەكەمەگە ارىز-شاعىم ءتۇسىپتى. ەندىگى جەردە وسى ىسكە بايلانىستى دەپارتامەنت تەرگەۋدى باستاپ كەتكەن.
سونىمەن جيىن قورىتىندىسىندا ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى الماس مانات ۇلى جانار-جاعارماي تاپشىلىعىن بولدىرماۋ جانە مۇناي ونىمدەرىن ساتۋ سالاسىنداعى زاڭسىزدىقتىڭ الدىن الۋ بويىنشا الداعى ۋاقىتتا دا بىرلەسىپ اتقاراتىن جۇمىستى جالعاستىرا بەرۋ قاجەتتىگىن ەسكە سالدى.
شىمكەنت
