سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
رۋحاني بايلانىستاردىڭ ورتاق الاڭىنا اينالعان دوستىق ۇيىندە 19 ەتنومادەني بىرلەستىك جۇمىس ىستەيدى. ولار مۇندا ءتىل ۇيرەنىپ, ءتۇرلى ءىس-شارا ۇيىمداستىرادى. ارناۋلى ۇيىرمەلەر ارقىلى ونەرلەرىن شىڭداپ, ەتنوستاردى ءوزارا ىنتىماققا ۇيىستىراتىن ماڭىزدى جوبالار قولعا الىنعان. بيىلدىڭ وزىندە بىرنەشە باستاما قانات قاعىپ وتىر. اتاپ ايتار بولساق, قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان «بالالار ادەبيەتىنىڭ بايتەرەگى» اتتى تانىمدىق ءىس-شارا جازۋشىلار وداعىمەن بىرلەسە ۇيىمداستىرىلعان. مازمۇندى كەشتە ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرى اراسىندا جازۋشى شىعارمالارى ناسيحاتتالىپ, قاتىسۋشىلار قالامگەردىڭ ومىرىنە قاتىستى قىزىقتى دەرەكتەرگە قانىققان.
«تاتۋلىق بەسىگىنە اينالعان قازاقستانىمىز – ىنتىماق پەن ىرىس مەكەنى. ەركىن ەلدىڭ ەرتەڭىنە بالاناتىن جاسوسپىرىمدەرىمىز قازاق حالقىنىڭ ءداستۇرىن, ءتىلىن مەڭگەرۋگە ىنتا تانىتاتىنى بايقالادى. قحا باستاماسىمەن قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋدە ناتيجەلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ كەلەدى. بەيبىتشىلىك, بىرلىك, ەتنوستاردىڭ ءوزارا سىيلاستىعى مەن دوستىعى – تۇراقتى دامىپ كەلە جاتقان قازاقستاننىڭ نەگىزگى تىرەكتەرىنىڭ ءبىرى. ونى ساقتاۋعا بار كۇش-جىگەرىمىزدى بىرىكتىرۋ – بارىمىزگە ورتاق مىندەت», دەيدى «ۇيدە سويلە» جوباسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى, قحا مۇشەسى الەكساندرا مىسكينا.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا قاراستى ەتنومادەني بىرلەستىكتەر مەملەكەت ومىرىندەگى كەز كەلگەن ىرگەلى ىستە بوي كورسەتىپ ءجۇر. ايتالىق, ەلدەگى سۋ تاسقىنى كەزەڭىندە قيىندىقتا قالعان وڭىرلەرگە ولار دا ءوز الىنشە قولۇشىن سوزدى. الماتىداعى ەتنومادەني بىرلەستىكتەر اپات ايماعىنا 30 توننادان اسا گۋمانيتارلىق كومەك جولدادى. ءالى دە قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن اسا قاجەتتى زاتتار تيەلگەن بىرنەشە جۇك كولىگىن جونەلتپەك.
«ەلدىگىمىز قيىن كەزەڭدە سىنالادى. باتىستاعى, سولتۇستىكتەگى وتانداستارىمىز باسپاناسىنان ايىرىلىپ, توسىن اپاتقا تاپ بولعاندا قاراپ وتىرا المادىق. اۋقاتتى ازاماتتارىمىز باستاپ, ەل اعالارى قوستاپ, كومەك كورسەتۋگە اسىقتى. اقساقالدارىمىز, زيالىلارىمىز وسى ىسكە باستاماشى بولدى. بىرلىگىمىزدى وسىنداي قىسىلتاياڭ ساتتە كورسەتپەسەك, قاشان كورسەتەمىز. پرەزيدەنتىمىز العا قويىپ وتىرعان ء«بىر ەل, ءبىر حالىق», «ادال ازامات» تۇجىرىمداماسىنداعى باستامالار – ءبىزدى ءبىر ارناعا توعىستىراتىن, بىرلىگىمىزدى ارتتىرا تۇسەتىن ۇستانىمدار. جاستارىمىزدى ەڭبەكسۇيگىشتىككە, وتانسۇيگىشتىككە باۋلۋعا, ولاردىڭ رۋحاني تاربيەسىن ورىستەتۋگە باعىتتالعان جۇمىستارعا ماڭىز بەرىپ وتىرمىز», دەيدى قازاقستان ۇيعىرلارى ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ابدۋلحاليل دولكۋنتاي.
ەتنومادەني بىرلەستىكتەر ەلىمىزدەگى ەتنوستاردىڭ ازاماتتىق جانە مادەني ورتاقتىعىن, قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىگىن نىعايتۋدىڭ ماڭىزدى ينستيتۋتىنا اينالىپ كەلەدى. ولاردىڭ قابىرعاسىنان قانات قاققان جوبالار تيىمدىلىگىن كورسەتىپ وتىر.
– ەتنومادەني بىرلەستىكتەر قىزمەتىنىڭ بىرەگەي ماقساتى – قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگىن نىعايتۋ, ازاماتتاردىڭ ساياسي-قۇقىقتىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا قاتىسۋ, قازاقستان حالقىنىڭ ءداستۇرىن, ءتىلى مەن مادەنيەتىن ىلگەرىلەتۋ جانە دامىتۋ. پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ سەسسيالارىندا, ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىستارىندا جانە قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ايتىلعان يدەيالارى – دوستىق ۇيلەرى جۇمىسىنىڭ ماقسات-مىندەتتەرىن قالىپتاستىرۋ كەزىندە نەگىزگى تىرەك ءارى باعدار. ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ قىزمەتى مەملەكەتتىك رامىزدەردى قۇرمەتتەۋ, قازاق ءتىلىنىڭ ءرولىن بىرىكتىرەتىن زاڭدار مەن ساياسي ينستيتۋتتاردى قۇرمەتتەۋ, «ادىلەتتى قازاقستان – ادال ازامات» يدەياسىن ۇستانۋ, ورتاق مادەنيەت, ورتاق تاريحي سانا قالىپتاستىرۋ سياقتى ماڭىزدى قاعيداتتاردان قۇرالعان. بۇگىنگى تاڭدا ەمب ءوز قىزمەتىندە قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتى نىعايتۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرىن دامىتۋ, ەتنوسارالىق ءوزارا ءىس-قيمىل ارنالارى مەن الاڭدارىن كەڭەيتۋ, قازاق حالقىنىڭ قازاقستان حالقى بىرلىگىنىڭ تاريحي, ساياسي جانە مادەني وزەگى رەتىندەگى ينتەگراتسيالىق ءرولىن نىعايتۋ سياقتى اسا ماڭىزدى ماقساتتار مەن مىندەتتەردى ىسكە اسىرادى, – دەيدى مام ەقدك رەسپۋبليكالىق دوستىق ءۇيىنىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرساۋلە التەكوۆا.
ەتنومادەني بىرلەستىكتەرگە قاراستى جاستار ۇيىمدارى ۆولونتەرلىك باستامالاردا ۇدايى بوي كورسەتەدى. «تازا قازاقستان» اكتسياسىندا ولار مىڭنان اسا كوشەت وتىرعىزىپ, ساياباقتار مەن الاڭداردا تازالىق جۇمىستارىن جۇرگىزگەن. جاستار اراسىندا ءداستۇرلى تۇردە وتەتىن مادەني بايقاۋلار كەڭ ءورىس الا باستاعان. ماسەلەن, بيىل مۇنداي ونداعان ءىس-شارا وتكىزىلىپتى.
«قازاق پەن قىرعىز – تاريحى تەڭىز, تامىرى ەگىز حالىقتار. باۋىرلاس ەلدەردىڭ بىرلىگىن ناسيحاتتايتىن مادەني ءىس-شارالار بىرلەستىكتە اي سايىن ءوتىپ تۇرادى. جامبىل مەن توقتاعۇل, ءسۇيىنباي مەن قاتاعان سەكىلدى جىر الىپتارىنىڭ مۇراسىن جاس ۇرپاققا دارىپتەۋ ماقساتىندا جىر سايىسى ءوتتى. ودان بولەك, بيىل الماتىدا وتكەن «ادامزاتتىڭ ايتماتوۆى» اتتى ادەبي كەشكە ەلىمىزدەگى بارشا ەتنومادەني بىرلەستىك بەلسەنە قاتىستى. سونداي-اق «اۋەزوۆ جانە ايتماتوۆ: قىرعىز-قازاق رۋحانياتىنىڭ التىن دىڭگەكتەرى» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا بىرنەشە ەلدىڭ عالىمدارىن توعىستىرعان يگى باسقوسۋ بولىپ, ادەبيەت پەن مادەنيەتتىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرى سارالاندى», دەيدى «مۇراس» قىرعىز ەتنومادەني بىرلەستىگى توراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ماناس تاشىبەكوۆ.
«باربانگ» كۇردتەر قاۋىمداستىعىنىڭ مۇشەسى مۋراد سمايلوۆ قازاقستان حالىقتارىنىڭ ىنتىماق كۇنى بارشا ەتنوس وكىلدەرى اسىعا كۇتەتىن, وزدەرىنىڭ ءداستۇرى مەن مادەنيەتىن, ونەرىن پاش ەتەتىن ايرىقشا مەرەكە ەكەنىن ايتادى. قازاقستاننىڭ «ۆايناح» شەشەن جانە ينگۋشتار قاۋىمداستىعى, «دۋستليك» وزبەك ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ وكىلدەرى دە بۇل كۇنگە قىزۋ دايىندالعان. بيىلعى مەرەكەدە ولار سۋ تاسقىنى بولعان ايماقتارعا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىنداعى ءىس-شارالارعا باسىمدىق بەرىلەتىنىن ايتادى.
الماتى
