ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسقان بالاماسىز باعدارلاما
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق سالاسىن زاماناۋي وزىق تەحنولوگيالارمەن قارۋلانعان, جوعارى وركەنيەت تالاپتارىنا ساي ساپالى قىزمەت كورسەتەتىن دەڭگەيگە كوتەرۋ ماقساتىندا بالاماسىز باستامالار كوتەرىپ, شىنايى رەفورماتورلىق ءمىندەتتەردى جۇزەگە اسىردى. بۇل ورايدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن قولعا الىنىپ, “استانا قالاسىنىڭ مەديتسينالىق كلاستەرى” باعدارلاماسى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلعان ۇلتتىق مەديتسينالىق كەشەندى ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. 
وسى كەشەن نەگىزىندە ۇكىمەت قاۋلىسىمەن “ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگ” قۇرىلىپ, وعان كلاستەر قۇرامىنداعى كلينيكالاردىڭ جۇمىسىن باسقارۋ مىندەتى تاپسىرىلعان بولاتىن. ءبىز حالىق سۇرانىسى مەن ۇرپاق مۇددەسى جولىندا تىڭ باستامالارعا ۇيىتقى بولىپ وتىرعان وسى مەديتسينالىق كلاستەر جۇمىسىمەن كەڭىنەن تانىسۋ ماقساتىندا “ۇلتتىق مەديتسينا حولدينگى” اق باسقارماسىنىڭ توراعاسى ەلجان بىرتانوۆتى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
ماقسات مارەسى – حالىقارالىق ستاندارتتار
– ەلجان امانتاي ۇلى, ەل ءمۇددەسىن بارىنەن بيىك قوياتىن ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن استانادا بۇگىنگى زاماننىڭ وزىق تەحنولوگيالارىمەن جابدىقتالعان ساپالى كلينيكالار كەشەنى سالىنىپ, كەشەنگە قاراستى كلينيكالاردا حالىقارالىق ساپا ستاندارتتارىن جانە باسقارۋدىڭ بيزنەسكە باعىتتالعان جاڭا جۇيەلەرىن ەنگىزۋ مىندەتى حولدينگكە جۇكتەلگەن بولاتىن. وسىعان بايلانىستى كلينيكالار جۇيەسىن باسقارۋدى وڭتايلاندىرۋ جانە قىزمەت ساپاسىن كوتەرۋ ماقساتىندا قانداي شارالار اتقارىلىپ جاتىر؟
– ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگتىڭ قۇرىلعانىنا 2 جىل بولدى. رەسپۋبليكا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ قۇرامداس ءبىر بولىگى بولا وتىرىپ, حولدينگ ەلوردادا سالىنعان 6 يننوۆاتسيالىق مەديتسينا مەكەمەلەرىن باسقارادى. اتاپ ايتقاندا, حولدينگ قۇرامىندا نەيروحيرۋرگيالىق عىلىمي ورتالىق, دياگنوستيكالىق ورتالىق, انا مەن بالا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى, رەسپۋبليكالىق بالالاردى ساۋىقتىرۋ ورتالىعى, رەسپۋبليكالىق جەدەل مەديتسينالىق جاردەم عىلىمي ورتالىعى جانە استانا مەديتسينالىق اكادەمياسى جۇمىس ىستەيدى. ۇستىمىزدەگى جىلى تاعى ءبىر ءىرى كلينيكا – ۇلتتىق كارديولوگيالىق ورتالىق پايدالانۋعا بەرىلەدى.
سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا تۇبەگەيلى رەفورمالار جاسالدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ۇكىمەت جىل سايىن بۇل سالاعا بولىنەتىن قارجى كولەمىن دە ۇلعايتىپ كەلەدى. ماسەلەن, سوڭعى 5 جىل ىشىندە ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا بولىنەتىن قارجى 4 ەسە كوبەيتىلدى. نەگىزىنەن مەملەكەت تاراپىنان بولىنەتىن بۇل قوماقتى قارجى وسى زامانعى جاڭا مەديتسينالىق مەكەمەلەر سالۋ جانە ولاردى وزىق تەحنولوگيا جانە قۇرال-جابدىقتارمەن جاراقتاندىرۋعا جۇمسالۋدا. ارينە, ەندى جۇمسالعان وسى قارجىنىڭ تيىمدىلىك بەرەتىن كەزى دە كەلدى. بيىلدان باستاپ ەلىمىزدە بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ەنگىزىلە باستادى. وسى شارالاردىڭ بارلىعىنىڭ تۇپكى ماقساتى – حالىققا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي جوعارى دەڭگەيگە كوتەرۋ بولىپ تابىلادى. بۇل تەك حولدينگتىڭ عانا ەمەس, بۇكىل دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ الدىندا تۇرعان باستى مىندەت.
ەلباسىنىڭ استانا مەديتسينالىق كلاستەرىن قۇرۋداعى كوكەيكەستى ماقساتى – دۇنيە جۇزىندە ومىرگە ەنگىزىلىپ جاتقان ەڭ جاڭا, ەڭ وزىق تەحنولوگيالاردى ەلىمىزگە اكەلىپ, ەل ازاماتتارىنىڭ يگىلىگىنە جاراتۋ بولاتىن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ العا قويعان وسى ءمىندەتتەرىن ورىنداۋ جولىندا حولدينگ بارلىق قىزمەتىن سونى ىزدەنىستەر مەن تىڭ زەرتتەۋلەر ءناتيجەسىندە جۇزەگە اسىرىپ جاتىر.
– ءىس تەتىگىن شەشەتىن بىلىكتى كادر دەمەكشى, حولدينگ اياسىندا ءبىلىمدى دە بىلىكتى كادرلار دايارلاۋ جايى قالاي؟
– ءيا, قازىرگى تاڭدا ەلباسى جۇكتەگەن مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە, مەديتسينالىق كادرلاردىڭ ءبىلىمى مەن ىسكەرلىگىن ارتتىرۋ ءماسەلەسى تۇر. ءبىز وسى مىندەت ۇدەسىنەن شىعۋ ءۇشىن حولدينگ اياسىندا ۇزدىكسىز كاسىبي ءبىلىمدى جەتىلدىرۋ دەگەن ارنايى باعدارلاما جاسادىق. سول باعدارلاما بويىنشا جىل سايىن كلينيكالاردا كوپتەگەن شەبەرلىك-كلاستار وتكىزىپ تۇرامىز. ماسەلەن, قازىر انا مەن بالا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىندا فرانتسيادان كەلگەن تاجىريبەلى حيرۋرگ-اكۋشەر-گينەكولوگ جەرگىلىكتى مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ءدارىس وتكىزىپ جاتىر. بۇل شەبەرلىك-كلاستارعا تەك حولدينگ ماماندارى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن دارىگەرلەر شاقىرىلىپ, تاجىريبە الماسادى.
قازىر استانا قالاسىندا عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندەگى مەديتسينا مەكەمەلەرى وسى زامانعى وزىق تەحنيكالارمەن جابدىقتالۋدا. سول مەديتسينالىق جابدىقتارمەن جۇمىس ىستەيتىن جەرگىلىكتى مامانداردىڭ ىسكەرلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا حولدينگ كلينيكالارىندا تۇراقتى تۇردە وقۋ كۋرستارى وتكىزىلىپ تۇرادى.
ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگ مەكەمەلەرى ەلىمىزدىڭ باسقا مەديتسينالىق مەكەمەلەرىنە قاراعاندا ءبىر ساتى جوعارى تۇر. سوندىقتان بۇل كلينيكالاردى ەلىمىزدىڭ باسقا مەديتسينالىق مەكەمەلەرىنە ۇلگى رەتىندە, مامانداردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ورتالىعى رەتىندە پايدالانۋ ورىندى دەپ سانايمىن. ءبىزدىڭ حولدينگ قۇرامىنداعى مەديتسينالىق اكادەمياعا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن ماماندار كەلەدى. قازىر ءبىز كلينيكا بازاسىندا رەزيدەنتۋرا وتكىزۋدى ءتاجىريبەگە ەنگىزدىك. ماسەلەن, بۇرىن ماماندار مەديتسينالىق وقۋ ورىندارىنا كەلىپ, 2 جىل كلينيكالىق ورديناتۋرادان وتەتىن. ەندى ءبىز حولدينگ بازاسىندا مامانداردى 2-3 جىل رەزيدەنتۋرادان وتكىزەمىز. ياعني, مەديتسينالىق ينستيتۋتتى بىتىرگەن مامان جالپى پراكتيكالىق دارىگەر بولسا, ەندى ءبىر سالادا تەرەڭ ماماندانىپ, ءبىلىمى مەن ءتاجىريبەسىن جەتىلدىرەدى. مۇنى حالىقارالىق ستاندارت بويىنشا رەزيدەنتۋرا دەپ اتايدى. قازىر نەيروحيرۋرگيالىق عىلىمي ورتالىقتا 20 قازاقستاندىق ماماندار رەزيدەنتۋرادان ءوتىپ جاتىر. 2-3 جىل بىلىكتىلىگىن ارتتىرعاننان كەيىن ولار وزدەرىن جىبەرگەن وڭىرلەرگە بارىپ, وسى ورتالىقتا قانداي وپەراتسيالار جاسالاتىن بولسا, جەرگىلىكتى جەردە سونداي وپەراتسيالار جاسايتىن بولادى.
– حولدينگكە قاراستى كلينيكالاردا اۋرۋحانالىق باسقارۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارى ءتاجىريبەگە ەنگىزىلىپ جاتقانىن ءبىلەمىز. وسى ورايدا “اۋرۋحانالىق باسقارۋ ءجۇيەسىن جەتىلدىرۋ” باعدارلاماسىنىڭ بارىسى قالاي؟
– حولدينگتىڭ بۇگىنگى تاڭدا ءىس جۇزىنە اسىرىپ جاتقان تاعى ءبىر باستى مىندەتى – اكىمشىلىك مەنەدجمەنتتى تاجىريبەگە ەنگىزىپ, ودان ءارى دامىتۋ بولىپ تابىلادى. بۇل رەتتە اقش-تىڭ جانە باتىس ەۋروپانىڭ جەتەكشى اكادەميالىق ورتالىقتارىنىڭ تاجىريبەلەرى كەڭىنەن تارتىلادى. ماسەلەن, ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى اۋرۋحانالار مەن ەمحانالاردىڭ 90 پايىزى مەملەكەتكە قارايدى. كوپشىلىگى مەملەكەتتىك كاسىپورىن بولىپ سانالادى. بۇرىن بۇل مەكەمەلەردى باسقارۋ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا تاپسىرىلىپ, اۋرۋحانالاردىڭ باس دارىگەرلەرىنىڭ موينىنا جۇكتەلىپ قويىلاتىن. ءتاجىريبەسى مول جاقسى حيرۋرگ نەمەسە تەراپەۆت باس دارىگەر بولىپ تاعايىندالا بەرەتىن. مىسالى, مەنىڭ اكەم بىلىكتى حيرۋرگ بولاتىن. سودان ول كىسىنى ءىرى اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى ەتىپ تاعايىندادى. ءسويتىپ, ول كىسى 20 جىلدان استام باس دارىگەر قىزمەتىن اتقارىپ, تاجىريبەلى مەنەدجەر بولىپ كەتتى. وسىدان 20 جىل بۇرىنعى اۋرۋحانا مەن قازىرگى كلينيكالاردى سالىستىرۋعا بولمايدى. ول كەزدە اۋرۋحانالاردا سىرقاتتار جاتاتىن توسەك, ءدارى-دارمەك قانا بولاتىن.
بۇگىنگى زاماننىڭ اۋرۋحانالارىن باسقارۋ ءۇشىن كوپ ءبىلىم كەرەك. قازىرگى كلينيكا دەگەنىمىز ۇلكەن زاۋىتتان دا كۇردەلى قۇرىلىم. ءبىر كلينيكانىڭ اتقاراتىن 500-دەن استام فۋنكتسياسى بار. سونىمەن بىرگە الەمدىك ستاندارت بويىنشا بۇگىنگى اۋرۋحانالار ءجۇيەسى الەۋمەتتىك سالا عانا ەمەس, ول سونىمەن بىرگە ەكونوميكالىق جۇيە بولىپ سانالادى. الەمدىك ءىرى كلينيكالار اراسىندا ناعىز باسەكەلەستىك قالىپتاسقان. ولار ەكونوميكالىق جاعدايىن كوتەرۋ ءۇشىن اۋرۋلاردى وزدەرىنە تارتىپ, جوعارى قىزمەت كورسەتۋ بارىسىندا ۇلكەن باسەكەلەستىككە تۇسەدى. مىنە, ءبىز دە ءوزىمىزدىڭ جۇمىسىمىزدا وسىنداي باسەكەلەستىك قالىپتاستىرۋ ءۇشىن اۋرۋحانالاردى باسقاراتىن مەنەدجەرلەرگە بارلىق ءمۇمكىندىكتى جاساۋىمىز كەرەك. بۇل رەتتە زاڭ جاعىنان ولارعا كەڭ ەركىندىك بەرىپ, جان-جاقتى ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگىن شىڭداۋىمىز كەرەك. حولدينگ وسى حالىقارالىق تەحنولوگيانى ەنگىزۋ ماقساتىندا كەڭ كولەمدەگى شارالاردى اتقارىپ جاتىر. ءبىز تەك بىلىكتى كادرلار مەن مەنەدجەرلەر تاربيەلەپ قانا قويمايمىز, وسى باعىتتاردا ادىستەمە دايارلاپ, ونى كەڭىنەن تاراتۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە تاپسىرامىز.
– مەديتسينالىق مەكەمەلەردى اكتسيونەرلەۋ تاجىريبەسى قانشالىقتى تيىمدىلىك بەردى؟
– ءيا, مەديتسينالىق اكتسيونەرلىك قوعام باسقا پرينتسيپپەن جۇمىس ىستەيدى. ول ەكونوميكالىق ءتيىمدىلىككە قول جەتكىزۋگە ءتيىس. ياعني, كوممەرتسيالىق كاسىپورىنداردىڭ مىندەتىن اتقاردى. وسى تاجىريبەنى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ەنگىزۋ ءۇشىن ءبىز دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىن باسقارۋ ءتاجىريبەسىندە جاڭا پسيحولوگيا ەنگىزۋىمىز كەرەك. بۇل مىندەت ءارتۇرلى كورپوراتيۆتىك ستاندارتتار بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. قازىر ءبىز حولدينگ شەڭبەرىندە 20-دان اسا كورپوراتيۆتىك ستاندارتتار ءتۇرىن ەنگىزدىك. ءاربىر كلينيكانى باسقارۋ ديرەكتورلار كەڭەسىنە جۇكتەلگەن. كەڭەس ستراتەگيالىق جوسپارلاردى بەكىتىپ, وندا بەلگىلەنگەن شارالاردىڭ ءىس جۇزىنە اسىرىلۋىن باقىلايدى. ال كۇندەلىكتى جۇمىس بارىسىن 5 ادامنان تۇراتىن باسقارما جۇزەگە اسىرادى. بۇل جۇمىستىڭ ۇيلەسىمدى, اشىق ءارى ناتيجەلى بولۋىنا اسەر ەتەدى.
– سىزدەردىڭ كلينيكالارىڭىزداعى جابدىقتار مەن تەحنولوگيالاردىڭ ورتالىق ازيادا بالاماسى جوق. ەندەشە, مەديتسينالىق بيزنەس رىنوگىنداعى جەتىستىكتەرىڭىز قانداي؟
– ۇلتتىق مەديتسينا حولدينگىنىڭ تولىق تابىستى مەكەمە بولۋى ءۇشىن ءالى 4-5 جىل ۋاقىت كەرەك. ءبىزدىڭ وتاندىق دەنساۋلىق سالاسىندا شەشىلمەي كەلە جاتقان ءبىر ماسەلە بار. ونى ءبىز جاقىندا قابىلدانعان “سالاماتتى قازاقستان” ستراتەگياسىنا ەنگىزدىك. حالىقارالىق ستاندارتتار بويىنشا, ءاربىر اۋرۋدى ەمدەۋدىڭ وزىندىك باعاسى بار. اۋرۋحانالار سول اۋرۋ تۇرىنە قىزمەت كورسەتسە, مەملەكەت نەمەسە بەلگىلى ءبىر ۇيىم تاريف بويىنشا ونىڭ قۇنىن تولەيدى. بۇل تاريفكە اۋرۋدى ەمدەۋگە پايدالانىلاتىن اپپاراتۋرالاردىڭ امورتيزاتسياسى, ءدارى-دارمەك, دارىگەردىڭ ەڭبەكاقىسى, كوممۋنالدىق قىزمەت تولەمدەرى كىرەدى. جىل سايىن ءبىز وسى امورتيزاتسيالىق تولەمدەرگە تابىستىڭ 10 پايىزىن اۋدارىپ وتىرمىز. حولدينگ بويىنشا بۇل قارجى 2 ملرد. تەڭگەدەن اسادى. ال حالىقارالىق ستاندارتتار نەگىزى بويىنشا, بۇل اۋرۋ تاريفىنە بارلىق شىعىندار, ونىڭ ءىشىندە امورتيزاتسيالىق شىعىندار دا ەنگىزىلۋى كەرەك. بۇل وتە ماڭىزدى ەكونوميكالىق ماسەلە. الداعى ۋاقىتتا ءبىز وسى ماسەلەلەرگە ۇلتتىق مەديتسينا حولدينگىنىڭ جۇمىسىندا باسىمدىق بەرۋىمىز قاجەت.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ بالاماسىز باستاماسىمەن قۇرىلعان استانالىق مەديتسينا قالاشىعى كلينيكالارىنا ورناتىلعان جابدىقتار مەن تەحنولوگيالاردىڭ ورتالىق ازيادا بالاماسى جوق. سوعان سايكەس كلينيكالاردىڭ قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيى دە, تابىس تابۋ كوزى دە جوعارى بولۋى كەرەك. ءبىز وسى ماقساتتا مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا كۇش سالۋدامىز. بۇل بىرىنشىدەن, ەلىمىزدىڭ يميدجىن ارتتىرسا, ەكىنشىدەن, مەديتسينالىق مەكەمەلەرىمىزدىڭ بەدەلىن كوتەرەدى. حولدينگتىڭ قازىرگى تاڭداعى ماقسات مەجەسىنىڭ مارەسى دە وسى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن جىلقىباي جاعىپار ۇلى.
بىردەن-ءبىر داۋا – جەدەل جاردەم
وتكەن جىلدىڭ قازان ايىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ “رەسپۋبليكالىق مەديتسينالىق جەدەل جاردەم عىلىمي ورتالىعىنىڭ” تۇساۋىن كەسىپ, “ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگكە” قاراستى تاعى ءبىر ءىرى ورتالىققا ومىرگە جولداما بەرگەن ەدى. سودان بەرگى وتكەن ۋاقىت ىشىندە ءبىزدىڭ ورتالىققا 2,5 مىڭنان استام ادام ءتۇسىپ, ونىڭ 1,5 مىڭى تۇبەگەيلى ەمدەلىپ شىقتى. ءبىزدىڭ ورتالىقتىڭ ەرەكشەلىگى ءارتۇرلى اپاتتار مەن قايعىلى وقيعالارعا ۇرىنىپ, جاراقات العان ادامدارعا جەدەل ءارى ءبىرىنشى كەزەكتەگى ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ بولىپ تابىلادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ استانا قالاسىندا مەديتسينالىق كلاستەر قۇرۋ يدەياسىنىڭ نەگىزىندە دۇنيەگە كەلگەن ءبىزدىڭ ورتالىق بۇگىنگى زاماننىڭ ەڭ وزىق تەحنيكالارىمەن جاراقتاندىرىپ, جاڭا تەحنولوگيالارمەن قارۋلانعان. جەدەل مەديتسينالىق ءجاردەم كورسەتۋ ورتالىعىندا قازىر 200-دەن استام كاسىبي دەڭگەيى جوعارى بىلىكتى دارىگەرلەر جانە 300-دەن استام ورتا بۋىن مەديتسينا ماماندارى قىزمەت كورسەتەدى. شۇعىل دا ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ جاراقاتقا ۇشىراعان ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنىڭ بولاشاقتا دۇرىس تۇزەلىپ كەتۋىنە بىردەن-ءبىر اسەرى بار شارا بولىپ سانالادى. سوندىقتان دا ورتالىققا جان-جاقتى ءبىلىمى بار ۇزاق تاجىريبەدەن وتكەن كاسىبي ماماندار شوعىرلانعان. وسى ورايدا ورتالىقتا قىزمەت ەتەتىن 10 عىلىم دوكتورى جانە 15-تەن استام عىلىم كانديداتتارى ءبىزدىڭ شىن ماعىناسىنداعى برەندىمىز بولىپ تابىلادى.
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءساۋىر ايىن-دا رەسپۋبليكالىق مەديتسينالىق جەدەل جاردەم عىلىمي ورتالىعى ءوزىنىڭ مەديتسينالىق جەدەل كومەك ستانساسىن اشتى. قازىر بۇل ستان-سادا 15 مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق جەدەل كومەك اۆتوكولىكتەرى بار. قۇرامىندا رەانيماتسيالىق جانە ۇزدىكسىز تەراپيا توبى بار ارنايى ماماندانعان بريگادا شۇعىل مەديتسينالىق شاقىرۋلار بويىنشا جەر-جەرلەرگە بارىپ, زارداپ شەككەن ادامدارعا كومەك كورسەتەدى. ورتالىقتا كلينيكالىق جانە بيوحيميالىق زەرتحانا, ۋلترادىبىستىق زەرتحانا, رەنتگەندى دياگنوستيكا, كومپيۋتەرلىك توموگرافيا, ماگنيتتىك-رەزونانستىق توموگرافيا ورتالىقتارى تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيدى.
مەديتسينالىق جەدەل جاردەم عىلىمي ورتالىعىنىڭ 265 توسەككە لايىقتالعان جەكە ستاتسيونارلىق كورپۋسى بار. ونىڭ ىشىندە 40 توسەك حيرۋرگيا بولىمىنە, 20 توسەك توراكالدى-حيرۋرگيا بولىمىنە تيەسىلى بولسا, 45 توسەك گينەكولوگيا بولىمىنە ارنالعان. ستاتسيونارلىق كورپۋستاعى بولىمشەلەردىڭ پالاتالارى ەكى جانە ءبىر ورىندىق بولىپ كەلەدى. ولار جەكە-جەكە جۋىناتىن ورىندارمەن جابدىقتالعان.
ءبىزدىڭ ورتالىق نەگىزىنەن قاتەرلى وقيعالاردان زارداپ شەككەن ادامدارعا جەدەل مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋگە نەگىزدەلگەندىكتەن مۇندا سىرقاتتاردىڭ وسىنداي تۇرلەرىنە كومەك كورسەتۋ بولىمدەرى جابدىقتالعان. ماسەلەن, ءورت اپاتىنان زارداپ شەككەندەرگە شۇعىل كومەك كورسەتۋ ماقساتىنداعى بولىمشە وسى زامانعى وزىق تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالعان. اتاپ ايتقاندا, مۇندا اەروتەراپەۆتيكالىق كوندىرعىلار, تۇتىننەن ۋلانعان سىرقاتتارعا ءبىرىنشى كەزەكتە كومەك جاسايتىن پلازمفەرەزدەر, گەموفيلتراتسي مەن گەموديافيلتراتسيالار, باروكامەرالار جۇمىس ىستەيدى. اۋرۋلارعا حيرۋرگيالىق ەم جاساعاندا اۋتودەرموپلاستيكالار كەڭىنەن قولدانىلادى.
گەمودياليز بولىمشەسى 5 امبۋلاتوريالىق توسەكتەن تۇرادى. بولىمشە ء“Frezenىus 4008S” فيرماسى شىعارعان “جاساندى بۇيرەك” اپپاراتتارىمەن جابدىقتالعان. ال توكسيكولوگيا ءبولىمشەسىندە “BARA MED” بارواپپاراتتارىمەن جابدىقتالعان ەكى باروزال جۇمىس ىستەيدى. بۇل اپپاراتتار دارىدەن, اراقتان, گازدان جانە ۋلى ءجاندىكتەردەن ۋلانعان ادامدارعا شيپالى جاردەم كورسەتۋگە نەگىزدەلگەن. ۇستىمىزدەگى جىلى ورتالىقتا رەسپۋبليكالىق اقپاراتتىق-كەڭەس بولىمشەسى اشىلماق. بۇل بولىمشە مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى مەن كانديداتتارى جانە تاجىريبەلى مەديتسينا ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن تاۋلىك بويى اقپاراتتىق كەڭەس بەرەتىن بولادى.
جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, ءتۇرلى وقيعالاردان جاراقات العان ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنىڭ جەدەل تۇزەلىپ كەتۋىنە بىردەن-ءبىر جاعداي جاسايتىن ورتالىقتا ءوز ءىسىنىڭ ناعىز بىلىكتى ماماندارى جۇمىس ىستەۋى كەرەك. وسى ورايدا ءبىزدىڭ ورتالىقتا جانقيارلىقپەن جەمىستى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان تراۆماتولوگ-ورتوپەد اسلان سۇلتانگەرەەۆتىڭ, حيرۋرگ اسان جەكسەنباەۆتىڭ, قان تامىرلارىنىڭ حيرۋرگى يرلان ساعىندىقوۆتىڭ ەڭبەكتەرىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. مەملەكەتىمىزدىڭ باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ادام دەنساۋلىعىن قورعاۋدى ەلىمىزدىڭ ەڭ باستى ستراتەگيالىق ماقساتتارىنىڭ قاتارىنا قويدى. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – وسى ءبىر ورەلى ءىستىڭ ءورىستى بولۋى ءۇشىن بارلىق كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمساۋ.
توقان سۇلتاناليەۆ, “رەسپۋبليكالىق مەديتسينالىق جەدەل جاردەم عىلىمي ورتالىعى” اق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى.
سىرقاتتىڭ شيپاسى – يادرولىق مەديتسينا
وسكەلەڭ زاماننىڭ مەديتسيناسىن دياگنوستيكانىڭ ساۋلەلى ادىستەرىنسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل ورايداعى ەڭ جاڭا دا ءتيىمدى باعىت يادرولىق مەديتسينا بولىپ تابىلادى. راديوفارمپرەپاراتتاردى پايدالانۋ ارقىلى دياگنوستيكا جاساۋ ءتاسىلى اۋرۋدى انىقتاۋدىڭ جانە ونى ەمدەۋدىڭ ساپاسىن ايتارلىقتاي كوتەرەدى. يادرولىق مەديتسينا ءبىرىنشى كەزەكتە تەكسەرىلىپ وتىرعان ادام ورگانيزمى مۇشەلەرىنىڭ جۇيەسىن نەمەسە بەلگىلى ءبىر مۇشەنىڭ فۋنكتسيونالدىق احۋالىن جانە مەتابوليالىق ۇدەرىستەرىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋدىڭ 2005-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا ونكولوگيالىق اۋرۋلار الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋ تۇرىنە جاتقىزىلدى. الەۋمەتتىك ماڭىزداعى اۋرۋ تۇرلەرىنەن تۇرعىنداردىڭ ءولىم دەڭگەيىن تومەندەتۋ جانە مۇگەدەكتىكتى كەمىتۋ جولىنداعى ەڭ ماڭىزدى ادىستەردىڭ ءبىرى اۋرۋ تۇرلەرىن باستاپقى ساتىسىندا-اق انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن يننوۆاتسيالىق دياگنوستيكا تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى “رەسپۋبليكالىق دياگنوستيكالىق ورتالىق” اق بازاسىندا ەلىمىزدە العاش رەت پوزيتروندى-ەميسسيوندىق توموگرافيا (پەت) ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.
بۇل ورتالىقتى قۇرۋداعى باستى ماقسات – ەلىمىزدىڭ تۇرعىندارىنا زاماناۋي وزىق راديونۋكليدتى دياگنوستيكا ادىسىمەن ساپالى قىزمەت كورسەتۋ بولىپ تابىلادى. بۇل ورتالىققا وسى ادىستەردى پايدالانا باستاعان الەمنىڭ ەڭ وزىق ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسى مەن جابدىقتارى قولدانىلدى. ماسەلەن, تسيكلوترون جانە رفپ سينتەزىنىڭ جابدىقتارى بەلگيادان, قورعانىس قۇرالدارى يتاليادان, ساپا دارەجەسىن باقىلاۋ قوندىرعىلارى گەرمانيادان الىندى.
دياگنوستيكالىق ورتالىق بازاسىنداعى يادرولىق مەديتسينالىق ورتالىقتاعى جابدىقتار مەن تەحنولوگيانىڭ ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە باسەكەلەستىك بالاماسى جوق دەۋگە بولادى. سوندىقتان ءبىز پەت ورتالىعىندا جۇمىس ىستەيتىن مامانداردىڭ ءبىلىمى مەن كاسىبي دەڭگەيىن ارتتىرۋعا ەرەكشە ءمان بەرەمىز. ورتالىق ماماندارى ەۋروپانىڭ جانە رەسەيدىڭ جەتەكشى ورتالىقتارىندا ءبىلىم جەتىلدىرۋ كۋرستارىنان ءوتتى. لوندون, براتيسلاۆا, سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنداعى ءىرى ورتالىقتاردا تاجىريبە الماستى. ورتالىقتى وزىق قوندىرعىلارمەن جابدىقتاعان الەمنىڭ ءىرى دە ىرگەلى كومپانيالارى وزدەرىنىڭ بەلگياداعى جانە گەرمانياداعى بازالارىندا ءبىزدىڭ ماماندارىمىزدى وقىتتى. ولار ءبىزدىڭ ورتالىق بازاسىندا ءجيى بولىپ, شەبەرلىك-كلاستار وتكىزىپ تۇرادى.
استانا يادرولىق مەديتسينا ورتالىعىنا قويىلعان قوندىرعىلاردىڭ ەڭ ءىرىسى جانە ءبىزدىڭ ماقتانىشىمىز پەت-كت ءGemىnى GXL6&G16 سكانەرى بولىپ تابىلادى. بۇل سكانەردىڭ كەرەمەتتىگى سول, ول قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارىنىڭ ەڭ باستاپقى ساتىسىندا 5 مم. دالدىكپەن انىقتايدى. بۇل سكانەر سونداي-اق جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنا دياگنوستيكا جاساۋدا دا بالاماسىز قۇرال بولىپ تابىلادى.
پەت ورتالىعىندا وسى سكانەر ارقىلى مي قابىرشىقتارىنداعى ىسىكتەردى انىقتاپ, ولاردى اسقىندىرماي ەمدەۋگە جاعداي جاسالادى. سول سياقتى بۇل قوندىرعى التسگەيمەر اۋرۋلارىن, ەپيلەپسيا سىرقاتتارىنىڭ وشاعىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق تەراپيالىق جولمەن انىقتالمايتىن جانە ەمدەلمەيتىن سىرقاتتارعا بىردەن-ءبىر شيپا.
يادرولىق مەديتسينالىق ورتالىعى جۇمىس ىستەي باستاعاننان بەرگى 8 ايدىڭ ىشىندە 1700-دەن استام ادام دياگنوستيكالىق تەكسەرۋلەردەن ءوتىپ, شيپالى ەم قابىلدادى. نەگىزىنەن ءبىزدىڭ ورتالىققا سىرقاتتار ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى بەرەتىن ارنايى كۆوتامەن كەلىپ ەمدەلەدى. ورتالىق ازيادا بالاماسى جوق مۇنداي ەمدەۋ ورنى استانا مەديتسينالىق كلاستەرى اياسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن ومىرگە كەلىپ, جۇمىس ىستەپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا ورتالىق الدىندا تۇرعان مىندەتتەر اۋقىمى زور. جالپى, بۇگىنگى حالىقارالىق مەديتسينالىق جوعارى ستاندارتتاردىڭ بولاشاعى يادرولىق مەديتسينا دياگنوستيكاسىنا تىكەلەي بايلانىستى. ەندەشە, ءبىزدىڭ پەت ورتالىعىنداعى جاسالىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ بولاشاعى دا, اۋقىمى دا زور.
توقتار قوڭىرباەۆ, يادرولىق مەديتسينا ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق سالاسىن زاماناۋي وزىق تەحنولوگيالارمەن قارۋلانعان, جوعارى وركەنيەت تالاپتارىنا ساي ساپالى قىزمەت كورسەتەتىن دەڭگەيگە كوتەرۋ ماقساتىندا بالاماسىز باستامالار كوتەرىپ, شىنايى رەفورماتورلىق ءمىندەتتەردى جۇزەگە اسىردى. بۇل ورايدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن قولعا الىنىپ, “استانا قالاسىنىڭ مەديتسينالىق كلاستەرى” باعدارلاماسى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلعان ۇلتتىق مەديتسينالىق كەشەندى ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. وسى كەشەن نەگىزىندە ۇكىمەت قاۋلىسىمەن “ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگ” قۇرىلىپ, وعان كلاستەر قۇرامىنداعى كلينيكالاردىڭ جۇمىسىن باسقارۋ مىندەتى تاپسىرىلعان بولاتىن. ءبىز حالىق سۇرانىسى مەن ۇرپاق مۇددەسى جولىندا تىڭ باستامالارعا ۇيىتقى بولىپ وتىرعان وسى مەديتسينالىق كلاستەر جۇمىسىمەن كەڭىنەن تانىسۋ ماقساتىندا “ۇلتتىق مەديتسينا حولدينگى” اق باسقارماسىنىڭ توراعاسى ەلجان بىرتانوۆتى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
ماقسات مارەسى – حالىقارالىق ستاندارتتار
– ەلجان امانتاي ۇلى, ەل ءمۇددەسىن بارىنەن بيىك قوياتىن ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن استانادا بۇگىنگى زاماننىڭ وزىق تەحنولوگيالارىمەن جابدىقتالعان ساپالى كلينيكالار كەشەنى سالىنىپ, كەشەنگە قاراستى كلينيكالاردا حالىقارالىق ساپا ستاندارتتارىن جانە باسقارۋدىڭ بيزنەسكە باعىتتالعان جاڭا جۇيەلەرىن ەنگىزۋ مىندەتى حولدينگكە جۇكتەلگەن بولاتىن. وسىعان بايلانىستى كلينيكالار جۇيەسىن باسقارۋدى وڭتايلاندىرۋ جانە قىزمەت ساپاسىن كوتەرۋ ماقساتىندا قانداي شارالار اتقارىلىپ جاتىر؟
– ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگتىڭ قۇرىلعانىنا 2 جىل بولدى. رەسپۋبليكا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ قۇرامداس ءبىر بولىگى بولا وتىرىپ, حولدينگ ەلوردادا سالىنعان 6 يننوۆاتسيالىق مەديتسينا مەكەمەلەرىن باسقارادى. اتاپ ايتقاندا, حولدينگ قۇرامىندا نەيروحيرۋرگيالىق عىلىمي ورتالىق, دياگنوستيكالىق ورتالىق, انا مەن بالا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى, رەسپۋبليكالىق بالالاردى ساۋىقتىرۋ ورتالىعى, رەسپۋبليكالىق جەدەل مەديتسينالىق جاردەم عىلىمي ورتالىعى جانە استانا مەديتسينالىق اكادەمياسى جۇمىس ىستەيدى. ۇستىمىزدەگى جىلى تاعى ءبىر ءىرى كلينيكا – ۇلتتىق كارديولوگيالىق ورتالىق پايدالانۋعا بەرىلەدى.
سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا تۇبەگەيلى رەفورمالار جاسالدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ۇكىمەت جىل سايىن بۇل سالاعا بولىنەتىن قارجى كولەمىن دە ۇلعايتىپ كەلەدى. ماسەلەن, سوڭعى 5 جىل ىشىندە ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا بولىنەتىن قارجى 4 ەسە كوبەيتىلدى. نەگىزىنەن مەملەكەت تاراپىنان بولىنەتىن بۇل قوماقتى قارجى وسى زامانعى جاڭا مەديتسينالىق مەكەمەلەر سالۋ جانە ولاردى وزىق تەحنولوگيا جانە قۇرال-جابدىقتارمەن جاراقتاندىرۋعا جۇمسالۋدا. ارينە, ەندى جۇمسالعان وسى قارجىنىڭ تيىمدىلىك بەرەتىن كەزى دە كەلدى. بيىلدان باستاپ ەلىمىزدە بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ەنگىزىلە باستادى. وسى شارالاردىڭ بارلىعىنىڭ تۇپكى ماقساتى – حالىققا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي جوعارى دەڭگەيگە كوتەرۋ بولىپ تابىلادى. بۇل تەك حولدينگتىڭ عانا ەمەس, بۇكىل دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ الدىندا تۇرعان باستى مىندەت.
ەلباسىنىڭ استانا مەديتسينالىق كلاستەرىن قۇرۋداعى كوكەيكەستى ماقساتى – دۇنيە جۇزىندە ومىرگە ەنگىزىلىپ جاتقان ەڭ جاڭا, ەڭ وزىق تەحنولوگيالاردى ەلىمىزگە اكەلىپ, ەل ازاماتتارىنىڭ يگىلىگىنە جاراتۋ بولاتىن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ العا قويعان وسى ءمىندەتتەرىن ورىنداۋ جولىندا حولدينگ بارلىق قىزمەتىن سونى ىزدەنىستەر مەن تىڭ زەرتتەۋلەر ءناتيجەسىندە جۇزەگە اسىرىپ جاتىر.
– ءىس تەتىگىن شەشەتىن بىلىكتى كادر دەمەكشى, حولدينگ اياسىندا ءبىلىمدى دە بىلىكتى كادرلار دايارلاۋ جايى قالاي؟
– ءيا, قازىرگى تاڭدا ەلباسى جۇكتەگەن مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە, مەديتسينالىق كادرلاردىڭ ءبىلىمى مەن ىسكەرلىگىن ارتتىرۋ ءماسەلەسى تۇر. ءبىز وسى مىندەت ۇدەسىنەن شىعۋ ءۇشىن حولدينگ اياسىندا ۇزدىكسىز كاسىبي ءبىلىمدى جەتىلدىرۋ دەگەن ارنايى باعدارلاما جاسادىق. سول باعدارلاما بويىنشا جىل سايىن كلينيكالاردا كوپتەگەن شەبەرلىك-كلاستار وتكىزىپ تۇرامىز. ماسەلەن, قازىر انا مەن بالا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىندا فرانتسيادان كەلگەن تاجىريبەلى حيرۋرگ-اكۋشەر-گينەكولوگ جەرگىلىكتى مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ءدارىس وتكىزىپ جاتىر. بۇل شەبەرلىك-كلاستارعا تەك حولدينگ ماماندارى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن دارىگەرلەر شاقىرىلىپ, تاجىريبە الماسادى.
قازىر استانا قالاسىندا عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندەگى مەديتسينا مەكەمەلەرى وسى زامانعى وزىق تەحنيكالارمەن جابدىقتالۋدا. سول مەديتسينالىق جابدىقتارمەن جۇمىس ىستەيتىن جەرگىلىكتى مامانداردىڭ ىسكەرلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا حولدينگ كلينيكالارىندا تۇراقتى تۇردە وقۋ كۋرستارى وتكىزىلىپ تۇرادى.
ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگ مەكەمەلەرى ەلىمىزدىڭ باسقا مەديتسينالىق مەكەمەلەرىنە قاراعاندا ءبىر ساتى جوعارى تۇر. سوندىقتان بۇل كلينيكالاردى ەلىمىزدىڭ باسقا مەديتسينالىق مەكەمەلەرىنە ۇلگى رەتىندە, مامانداردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ورتالىعى رەتىندە پايدالانۋ ورىندى دەپ سانايمىن. ءبىزدىڭ حولدينگ قۇرامىنداعى مەديتسينالىق اكادەمياعا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن ماماندار كەلەدى. قازىر ءبىز كلينيكا بازاسىندا رەزيدەنتۋرا وتكىزۋدى ءتاجىريبەگە ەنگىزدىك. ماسەلەن, بۇرىن ماماندار مەديتسينالىق وقۋ ورىندارىنا كەلىپ, 2 جىل كلينيكالىق ورديناتۋرادان وتەتىن. ەندى ءبىز حولدينگ بازاسىندا مامانداردى 2-3 جىل رەزيدەنتۋرادان وتكىزەمىز. ياعني, مەديتسينالىق ينستيتۋتتى بىتىرگەن مامان جالپى پراكتيكالىق دارىگەر بولسا, ەندى ءبىر سالادا تەرەڭ ماماندانىپ, ءبىلىمى مەن ءتاجىريبەسىن جەتىلدىرەدى. مۇنى حالىقارالىق ستاندارت بويىنشا رەزيدەنتۋرا دەپ اتايدى. قازىر نەيروحيرۋرگيالىق عىلىمي ورتالىقتا 20 قازاقستاندىق ماماندار رەزيدەنتۋرادان ءوتىپ جاتىر. 2-3 جىل بىلىكتىلىگىن ارتتىرعاننان كەيىن ولار وزدەرىن جىبەرگەن وڭىرلەرگە بارىپ, وسى ورتالىقتا قانداي وپەراتسيالار جاسالاتىن بولسا, جەرگىلىكتى جەردە سونداي وپەراتسيالار جاسايتىن بولادى.
– حولدينگكە قاراستى كلينيكالاردا اۋرۋحانالىق باسقارۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارى ءتاجىريبەگە ەنگىزىلىپ جاتقانىن ءبىلەمىز. وسى ورايدا “اۋرۋحانالىق باسقارۋ ءجۇيەسىن جەتىلدىرۋ” باعدارلاماسىنىڭ بارىسى قالاي؟
– حولدينگتىڭ بۇگىنگى تاڭدا ءىس جۇزىنە اسىرىپ جاتقان تاعى ءبىر باستى مىندەتى – اكىمشىلىك مەنەدجمەنتتى تاجىريبەگە ەنگىزىپ, ودان ءارى دامىتۋ بولىپ تابىلادى. بۇل رەتتە اقش-تىڭ جانە باتىس ەۋروپانىڭ جەتەكشى اكادەميالىق ورتالىقتارىنىڭ تاجىريبەلەرى كەڭىنەن تارتىلادى. ماسەلەن, ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى اۋرۋحانالار مەن ەمحانالاردىڭ 90 پايىزى مەملەكەتكە قارايدى. كوپشىلىگى مەملەكەتتىك كاسىپورىن بولىپ سانالادى. بۇرىن بۇل مەكەمەلەردى باسقارۋ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا تاپسىرىلىپ, اۋرۋحانالاردىڭ باس دارىگەرلەرىنىڭ موينىنا جۇكتەلىپ قويىلاتىن. ءتاجىريبەسى مول جاقسى حيرۋرگ نەمەسە تەراپەۆت باس دارىگەر بولىپ تاعايىندالا بەرەتىن. مىسالى, مەنىڭ اكەم بىلىكتى حيرۋرگ بولاتىن. سودان ول كىسىنى ءىرى اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى ەتىپ تاعايىندادى. ءسويتىپ, ول كىسى 20 جىلدان استام باس دارىگەر قىزمەتىن اتقارىپ, تاجىريبەلى مەنەدجەر بولىپ كەتتى. وسىدان 20 جىل بۇرىنعى اۋرۋحانا مەن قازىرگى كلينيكالاردى سالىستىرۋعا بولمايدى. ول كەزدە اۋرۋحانالاردا سىرقاتتار جاتاتىن توسەك, ءدارى-دارمەك قانا بولاتىن.
بۇگىنگى زاماننىڭ اۋرۋحانالارىن باسقارۋ ءۇشىن كوپ ءبىلىم كەرەك. قازىرگى كلينيكا دەگەنىمىز ۇلكەن زاۋىتتان دا كۇردەلى قۇرىلىم. ءبىر كلينيكانىڭ اتقاراتىن 500-دەن استام فۋنكتسياسى بار. سونىمەن بىرگە الەمدىك ستاندارت بويىنشا بۇگىنگى اۋرۋحانالار ءجۇيەسى الەۋمەتتىك سالا عانا ەمەس, ول سونىمەن بىرگە ەكونوميكالىق جۇيە بولىپ سانالادى. الەمدىك ءىرى كلينيكالار اراسىندا ناعىز باسەكەلەستىك قالىپتاسقان. ولار ەكونوميكالىق جاعدايىن كوتەرۋ ءۇشىن اۋرۋلاردى وزدەرىنە تارتىپ, جوعارى قىزمەت كورسەتۋ بارىسىندا ۇلكەن باسەكەلەستىككە تۇسەدى. مىنە, ءبىز دە ءوزىمىزدىڭ جۇمىسىمىزدا وسىنداي باسەكەلەستىك قالىپتاستىرۋ ءۇشىن اۋرۋحانالاردى باسقاراتىن مەنەدجەرلەرگە بارلىق ءمۇمكىندىكتى جاساۋىمىز كەرەك. بۇل رەتتە زاڭ جاعىنان ولارعا كەڭ ەركىندىك بەرىپ, جان-جاقتى ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگىن شىڭداۋىمىز كەرەك. حولدينگ وسى حالىقارالىق تەحنولوگيانى ەنگىزۋ ماقساتىندا كەڭ كولەمدەگى شارالاردى اتقارىپ جاتىر. ءبىز تەك بىلىكتى كادرلار مەن مەنەدجەرلەر تاربيەلەپ قانا قويمايمىز, وسى باعىتتاردا ادىستەمە دايارلاپ, ونى كەڭىنەن تاراتۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە تاپسىرامىز.
– مەديتسينالىق مەكەمەلەردى اكتسيونەرلەۋ تاجىريبەسى قانشالىقتى تيىمدىلىك بەردى؟
– ءيا, مەديتسينالىق اكتسيونەرلىك قوعام باسقا پرينتسيپپەن جۇمىس ىستەيدى. ول ەكونوميكالىق ءتيىمدىلىككە قول جەتكىزۋگە ءتيىس. ياعني, كوممەرتسيالىق كاسىپورىنداردىڭ مىندەتىن اتقاردى. وسى تاجىريبەنى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ەنگىزۋ ءۇشىن ءبىز دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىن باسقارۋ ءتاجىريبەسىندە جاڭا پسيحولوگيا ەنگىزۋىمىز كەرەك. بۇل مىندەت ءارتۇرلى كورپوراتيۆتىك ستاندارتتار بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. قازىر ءبىز حولدينگ شەڭبەرىندە 20-دان اسا كورپوراتيۆتىك ستاندارتتار ءتۇرىن ەنگىزدىك. ءاربىر كلينيكانى باسقارۋ ديرەكتورلار كەڭەسىنە جۇكتەلگەن. كەڭەس ستراتەگيالىق جوسپارلاردى بەكىتىپ, وندا بەلگىلەنگەن شارالاردىڭ ءىس جۇزىنە اسىرىلۋىن باقىلايدى. ال كۇندەلىكتى جۇمىس بارىسىن 5 ادامنان تۇراتىن باسقارما جۇزەگە اسىرادى. بۇل جۇمىستىڭ ۇيلەسىمدى, اشىق ءارى ناتيجەلى بولۋىنا اسەر ەتەدى.
– سىزدەردىڭ كلينيكالارىڭىزداعى جابدىقتار مەن تەحنولوگيالاردىڭ ورتالىق ازيادا بالاماسى جوق. ەندەشە, مەديتسينالىق بيزنەس رىنوگىنداعى جەتىستىكتەرىڭىز قانداي؟
– ۇلتتىق مەديتسينا حولدينگىنىڭ تولىق تابىستى مەكەمە بولۋى ءۇشىن ءالى 4-5 جىل ۋاقىت كەرەك. ءبىزدىڭ وتاندىق دەنساۋلىق سالاسىندا شەشىلمەي كەلە جاتقان ءبىر ماسەلە بار. ونى ءبىز جاقىندا قابىلدانعان “سالاماتتى قازاقستان” ستراتەگياسىنا ەنگىزدىك. حالىقارالىق ستاندارتتار بويىنشا, ءاربىر اۋرۋدى ەمدەۋدىڭ وزىندىك باعاسى بار. اۋرۋحانالار سول اۋرۋ تۇرىنە قىزمەت كورسەتسە, مەملەكەت نەمەسە بەلگىلى ءبىر ۇيىم تاريف بويىنشا ونىڭ قۇنىن تولەيدى. بۇل تاريفكە اۋرۋدى ەمدەۋگە پايدالانىلاتىن اپپاراتۋرالاردىڭ امورتيزاتسياسى, ءدارى-دارمەك, دارىگەردىڭ ەڭبەكاقىسى, كوممۋنالدىق قىزمەت تولەمدەرى كىرەدى. جىل سايىن ءبىز وسى امورتيزاتسيالىق تولەمدەرگە تابىستىڭ 10 پايىزىن اۋدارىپ وتىرمىز. حولدينگ بويىنشا بۇل قارجى 2 ملرد. تەڭگەدەن اسادى. ال حالىقارالىق ستاندارتتار نەگىزى بويىنشا, بۇل اۋرۋ تاريفىنە بارلىق شىعىندار, ونىڭ ءىشىندە امورتيزاتسيالىق شىعىندار دا ەنگىزىلۋى كەرەك. بۇل وتە ماڭىزدى ەكونوميكالىق ماسەلە. الداعى ۋاقىتتا ءبىز وسى ماسەلەلەرگە ۇلتتىق مەديتسينا حولدينگىنىڭ جۇمىسىندا باسىمدىق بەرۋىمىز قاجەت.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ بالاماسىز باستاماسىمەن قۇرىلعان استانالىق مەديتسينا قالاشىعى كلينيكالارىنا ورناتىلعان جابدىقتار مەن تەحنولوگيالاردىڭ ورتالىق ازيادا بالاماسى جوق. سوعان سايكەس كلينيكالاردىڭ قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيى دە, تابىس تابۋ كوزى دە جوعارى بولۋى كەرەك. ءبىز وسى ماقساتتا مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا كۇش سالۋدامىز. بۇل بىرىنشىدەن, ەلىمىزدىڭ يميدجىن ارتتىرسا, ەكىنشىدەن, مەديتسينالىق مەكەمەلەرىمىزدىڭ بەدەلىن كوتەرەدى. حولدينگتىڭ قازىرگى تاڭداعى ماقسات مەجەسىنىڭ مارەسى دە وسى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن جىلقىباي جاعىپار ۇلى.
بىردەن-ءبىر داۋا – جەدەل جاردەم
وتكەن جىلدىڭ قازان ايىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ “رەسپۋبليكالىق مەديتسينالىق جەدەل جاردەم عىلىمي ورتالىعىنىڭ” تۇساۋىن كەسىپ, “ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگكە” قاراستى تاعى ءبىر ءىرى ورتالىققا ومىرگە جولداما بەرگەن ەدى. سودان بەرگى وتكەن ۋاقىت ىشىندە ءبىزدىڭ ورتالىققا 2,5 مىڭنان استام ادام ءتۇسىپ, ونىڭ 1,5 مىڭى تۇبەگەيلى ەمدەلىپ شىقتى. ءبىزدىڭ ورتالىقتىڭ ەرەكشەلىگى ءارتۇرلى اپاتتار مەن قايعىلى وقيعالارعا ۇرىنىپ, جاراقات العان ادامدارعا جەدەل ءارى ءبىرىنشى كەزەكتەگى ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ بولىپ تابىلادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ استانا قالاسىندا مەديتسينالىق كلاستەر قۇرۋ يدەياسىنىڭ نەگىزىندە دۇنيەگە كەلگەن ءبىزدىڭ ورتالىق بۇگىنگى زاماننىڭ ەڭ وزىق تەحنيكالارىمەن جاراقتاندىرىپ, جاڭا تەحنولوگيالارمەن قارۋلانعان. جەدەل مەديتسينالىق ءجاردەم كورسەتۋ ورتالىعىندا قازىر 200-دەن استام كاسىبي دەڭگەيى جوعارى بىلىكتى دارىگەرلەر جانە 300-دەن استام ورتا بۋىن مەديتسينا ماماندارى قىزمەت كورسەتەدى. شۇعىل دا ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ جاراقاتقا ۇشىراعان ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنىڭ بولاشاقتا دۇرىس تۇزەلىپ كەتۋىنە بىردەن-ءبىر اسەرى بار شارا بولىپ سانالادى. سوندىقتان دا ورتالىققا جان-جاقتى ءبىلىمى بار ۇزاق تاجىريبەدەن وتكەن كاسىبي ماماندار شوعىرلانعان. وسى ورايدا ورتالىقتا قىزمەت ەتەتىن 10 عىلىم دوكتورى جانە 15-تەن استام عىلىم كانديداتتارى ءبىزدىڭ شىن ماعىناسىنداعى برەندىمىز بولىپ تابىلادى.
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءساۋىر ايىن-دا رەسپۋبليكالىق مەديتسينالىق جەدەل جاردەم عىلىمي ورتالىعى ءوزىنىڭ مەديتسينالىق جەدەل كومەك ستانساسىن اشتى. قازىر بۇل ستان-سادا 15 مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق جەدەل كومەك اۆتوكولىكتەرى بار. قۇرامىندا رەانيماتسيالىق جانە ۇزدىكسىز تەراپيا توبى بار ارنايى ماماندانعان بريگادا شۇعىل مەديتسينالىق شاقىرۋلار بويىنشا جەر-جەرلەرگە بارىپ, زارداپ شەككەن ادامدارعا كومەك كورسەتەدى. ورتالىقتا كلينيكالىق جانە بيوحيميالىق زەرتحانا, ۋلترادىبىستىق زەرتحانا, رەنتگەندى دياگنوستيكا, كومپيۋتەرلىك توموگرافيا, ماگنيتتىك-رەزونانستىق توموگرافيا ورتالىقتارى تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيدى.
مەديتسينالىق جەدەل جاردەم عىلىمي ورتالىعىنىڭ 265 توسەككە لايىقتالعان جەكە ستاتسيونارلىق كورپۋسى بار. ونىڭ ىشىندە 40 توسەك حيرۋرگيا بولىمىنە, 20 توسەك توراكالدى-حيرۋرگيا بولىمىنە تيەسىلى بولسا, 45 توسەك گينەكولوگيا بولىمىنە ارنالعان. ستاتسيونارلىق كورپۋستاعى بولىمشەلەردىڭ پالاتالارى ەكى جانە ءبىر ورىندىق بولىپ كەلەدى. ولار جەكە-جەكە جۋىناتىن ورىندارمەن جابدىقتالعان.
ءبىزدىڭ ورتالىق نەگىزىنەن قاتەرلى وقيعالاردان زارداپ شەككەن ادامدارعا جەدەل مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋگە نەگىزدەلگەندىكتەن مۇندا سىرقاتتاردىڭ وسىنداي تۇرلەرىنە كومەك كورسەتۋ بولىمدەرى جابدىقتالعان. ماسەلەن, ءورت اپاتىنان زارداپ شەككەندەرگە شۇعىل كومەك كورسەتۋ ماقساتىنداعى بولىمشە وسى زامانعى وزىق تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالعان. اتاپ ايتقاندا, مۇندا اەروتەراپەۆتيكالىق كوندىرعىلار, تۇتىننەن ۋلانعان سىرقاتتارعا ءبىرىنشى كەزەكتە كومەك جاسايتىن پلازمفەرەزدەر, گەموفيلتراتسي مەن گەموديافيلتراتسيالار, باروكامەرالار جۇمىس ىستەيدى. اۋرۋلارعا حيرۋرگيالىق ەم جاساعاندا اۋتودەرموپلاستيكالار كەڭىنەن قولدانىلادى.
گەمودياليز بولىمشەسى 5 امبۋلاتوريالىق توسەكتەن تۇرادى. بولىمشە ء“Frezenىus 4008S” فيرماسى شىعارعان “جاساندى بۇيرەك” اپپاراتتارىمەن جابدىقتالعان. ال توكسيكولوگيا ءبولىمشەسىندە “BARA MED” بارواپپاراتتارىمەن جابدىقتالعان ەكى باروزال جۇمىس ىستەيدى. بۇل اپپاراتتار دارىدەن, اراقتان, گازدان جانە ۋلى ءجاندىكتەردەن ۋلانعان ادامدارعا شيپالى جاردەم كورسەتۋگە نەگىزدەلگەن. ۇستىمىزدەگى جىلى ورتالىقتا رەسپۋبليكالىق اقپاراتتىق-كەڭەس بولىمشەسى اشىلماق. بۇل بولىمشە مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى مەن كانديداتتارى جانە تاجىريبەلى مەديتسينا ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن تاۋلىك بويى اقپاراتتىق كەڭەس بەرەتىن بولادى.
جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, ءتۇرلى وقيعالاردان جاراقات العان ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنىڭ جەدەل تۇزەلىپ كەتۋىنە بىردەن-ءبىر جاعداي جاسايتىن ورتالىقتا ءوز ءىسىنىڭ ناعىز بىلىكتى ماماندارى جۇمىس ىستەۋى كەرەك. وسى ورايدا ءبىزدىڭ ورتالىقتا جانقيارلىقپەن جەمىستى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان تراۆماتولوگ-ورتوپەد اسلان سۇلتانگەرەەۆتىڭ, حيرۋرگ اسان جەكسەنباەۆتىڭ, قان تامىرلارىنىڭ حيرۋرگى يرلان ساعىندىقوۆتىڭ ەڭبەكتەرىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. مەملەكەتىمىزدىڭ باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ادام دەنساۋلىعىن قورعاۋدى ەلىمىزدىڭ ەڭ باستى ستراتەگيالىق ماقساتتارىنىڭ قاتارىنا قويدى. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – وسى ءبىر ورەلى ءىستىڭ ءورىستى بولۋى ءۇشىن بارلىق كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمساۋ.
توقان سۇلتاناليەۆ, “رەسپۋبليكالىق مەديتسينالىق جەدەل جاردەم عىلىمي ورتالىعى” اق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى.
سىرقاتتىڭ شيپاسى – يادرولىق مەديتسينا
وسكەلەڭ زاماننىڭ مەديتسيناسىن دياگنوستيكانىڭ ساۋلەلى ادىستەرىنسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل ورايداعى ەڭ جاڭا دا ءتيىمدى باعىت يادرولىق مەديتسينا بولىپ تابىلادى. راديوفارمپرەپاراتتاردى پايدالانۋ ارقىلى دياگنوستيكا جاساۋ ءتاسىلى اۋرۋدى انىقتاۋدىڭ جانە ونى ەمدەۋدىڭ ساپاسىن ايتارلىقتاي كوتەرەدى. يادرولىق مەديتسينا ءبىرىنشى كەزەكتە تەكسەرىلىپ وتىرعان ادام ورگانيزمى مۇشەلەرىنىڭ جۇيەسىن نەمەسە بەلگىلى ءبىر مۇشەنىڭ فۋنكتسيونالدىق احۋالىن جانە مەتابوليالىق ۇدەرىستەرىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋدىڭ 2005-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا ونكولوگيالىق اۋرۋلار الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋ تۇرىنە جاتقىزىلدى. الەۋمەتتىك ماڭىزداعى اۋرۋ تۇرلەرىنەن تۇرعىنداردىڭ ءولىم دەڭگەيىن تومەندەتۋ جانە مۇگەدەكتىكتى كەمىتۋ جولىنداعى ەڭ ماڭىزدى ادىستەردىڭ ءبىرى اۋرۋ تۇرلەرىن باستاپقى ساتىسىندا-اق انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن يننوۆاتسيالىق دياگنوستيكا تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى “رەسپۋبليكالىق دياگنوستيكالىق ورتالىق” اق بازاسىندا ەلىمىزدە العاش رەت پوزيتروندى-ەميسسيوندىق توموگرافيا (پەت) ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.
بۇل ورتالىقتى قۇرۋداعى باستى ماقسات – ەلىمىزدىڭ تۇرعىندارىنا زاماناۋي وزىق راديونۋكليدتى دياگنوستيكا ادىسىمەن ساپالى قىزمەت كورسەتۋ بولىپ تابىلادى. بۇل ورتالىققا وسى ادىستەردى پايدالانا باستاعان الەمنىڭ ەڭ وزىق ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسى مەن جابدىقتارى قولدانىلدى. ماسەلەن, تسيكلوترون جانە رفپ سينتەزىنىڭ جابدىقتارى بەلگيادان, قورعانىس قۇرالدارى يتاليادان, ساپا دارەجەسىن باقىلاۋ قوندىرعىلارى گەرمانيادان الىندى.
دياگنوستيكالىق ورتالىق بازاسىنداعى يادرولىق مەديتسينالىق ورتالىقتاعى جابدىقتار مەن تەحنولوگيانىڭ ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە باسەكەلەستىك بالاماسى جوق دەۋگە بولادى. سوندىقتان ءبىز پەت ورتالىعىندا جۇمىس ىستەيتىن مامانداردىڭ ءبىلىمى مەن كاسىبي دەڭگەيىن ارتتىرۋعا ەرەكشە ءمان بەرەمىز. ورتالىق ماماندارى ەۋروپانىڭ جانە رەسەيدىڭ جەتەكشى ورتالىقتارىندا ءبىلىم جەتىلدىرۋ كۋرستارىنان ءوتتى. لوندون, براتيسلاۆا, سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنداعى ءىرى ورتالىقتاردا تاجىريبە الماستى. ورتالىقتى وزىق قوندىرعىلارمەن جابدىقتاعان الەمنىڭ ءىرى دە ىرگەلى كومپانيالارى وزدەرىنىڭ بەلگياداعى جانە گەرمانياداعى بازالارىندا ءبىزدىڭ ماماندارىمىزدى وقىتتى. ولار ءبىزدىڭ ورتالىق بازاسىندا ءجيى بولىپ, شەبەرلىك-كلاستار وتكىزىپ تۇرادى.
استانا يادرولىق مەديتسينا ورتالىعىنا قويىلعان قوندىرعىلاردىڭ ەڭ ءىرىسى جانە ءبىزدىڭ ماقتانىشىمىز پەت-كت ءGemىnى GXL6&G16 سكانەرى بولىپ تابىلادى. بۇل سكانەردىڭ كەرەمەتتىگى سول, ول قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارىنىڭ ەڭ باستاپقى ساتىسىندا 5 مم. دالدىكپەن انىقتايدى. بۇل سكانەر سونداي-اق جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنا دياگنوستيكا جاساۋدا دا بالاماسىز قۇرال بولىپ تابىلادى.
پەت ورتالىعىندا وسى سكانەر ارقىلى مي قابىرشىقتارىنداعى ىسىكتەردى انىقتاپ, ولاردى اسقىندىرماي ەمدەۋگە جاعداي جاسالادى. سول سياقتى بۇل قوندىرعى التسگەيمەر اۋرۋلارىن, ەپيلەپسيا سىرقاتتارىنىڭ وشاعىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق تەراپيالىق جولمەن انىقتالمايتىن جانە ەمدەلمەيتىن سىرقاتتارعا بىردەن-ءبىر شيپا.
يادرولىق مەديتسينالىق ورتالىعى جۇمىس ىستەي باستاعاننان بەرگى 8 ايدىڭ ىشىندە 1700-دەن استام ادام دياگنوستيكالىق تەكسەرۋلەردەن ءوتىپ, شيپالى ەم قابىلدادى. نەگىزىنەن ءبىزدىڭ ورتالىققا سىرقاتتار ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى بەرەتىن ارنايى كۆوتامەن كەلىپ ەمدەلەدى. ورتالىق ازيادا بالاماسى جوق مۇنداي ەمدەۋ ورنى استانا مەديتسينالىق كلاستەرى اياسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن ومىرگە كەلىپ, جۇمىس ىستەپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا ورتالىق الدىندا تۇرعان مىندەتتەر اۋقىمى زور. جالپى, بۇگىنگى حالىقارالىق مەديتسينالىق جوعارى ستاندارتتاردىڭ بولاشاعى يادرولىق مەديتسينا دياگنوستيكاسىنا تىكەلەي بايلانىستى. ەندەشە, ءبىزدىڭ پەت ورتالىعىنداعى جاسالىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ بولاشاعى دا, اۋقىمى دا زور.
توقتار قوڭىرباەۆ, يادرولىق مەديتسينا ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى.
