ساياسات • 27 ءساۋىر, 2024

شەكارالاس وڭىرلەر بايلانىسى تەرەڭدەي تۇسپەك

140 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارى اياسىندا ۇرىم­جىگە بارىپ, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ شىڭ­جاڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق اۋدانى قىتاي كوممۋنيس­تىك پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى ما سينجۋيمەن كەزدەستى.

شەكارالاس وڭىرلەر بايلانىسى تەرەڭدەي تۇسپەك

تاراپتار ەكىجاقتى, سونىڭ ىشىندە وڭىرارالىق ىنتىماقتاس­تىقتىڭ جاي-كۇيى مەن كەلەشەگىن تالقىلادى.

– بىلتىر پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ شىڭجاڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق اۋدانىندا بولدى. ودان كەيىن ءسىز قازاقستانعا جۇمىس ساپارىمەن كەلدىڭىز. بۇل وقيعالار شىڭجاڭ مەن قازاقستاننىڭ شىعىس وبلىستارى اراسىنداعى وڭىر­ارالىق بايلانىستارعا تىڭ سەرپىن بەردى. 1783 شاقىرىمعا سوزىلعان ورتاق شەكارامىز بار. وعان قوسا, وسى شىڭجاڭ اۋماعىندا ءبىزدىڭ 1,6 ميلليوننان استام قانداسىمىز, قازاق باۋىرىمىز تۇرادى. ولار قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى «التىن كوپىرگە» اينالدى, – دەدى ەرلان قوشانوۆ.

ءماجىلىس توراعاسى شىڭجاڭ قازاقستان ءۇشىن دوستاس قىتايعا جول اشاتىنىن جانە بۇل ونىڭ ەكى ەل اراسىنداعى ماڭگىلىك جان-جاق­تى ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى نىعاي­تۋداعى ءرولىن كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.

جيىن بارىسىندا ءماجىلىس توراعاسى ەكى ەلدىڭ دەپۋتاتتارى ءوزارا كەلىسىمدەر مەن ۋاعدالاس­تىق­تاردىڭ ورىندالۋ ساپاسىن جۇيەلى تۇردە باقىلاي الاتىنىن اتاپ ءوتتى. باسقوسۋدا ساۋدا-ەكونوميكالىق سالا­داعى ىنتىماقتاستىق ماسەلە­لەرى دە قوزعالدى.

– قازاقستاننىڭ قىتايمەن ساۋدا-ساتتىعىنىڭ جارتىسىنان استامى شىڭجاڭ-ۇيعىر اۆتو­نو­­ميالىق اۋدانىنا تيەسىلى. ءوسۋ قار­قىنى كوڭىل قۋانتادى. بۇعان بىل­تىر قاراشا ايىندا ەنگى­زىل­گەن ۆيزاسىز رەجىم وڭ اسەر ەتكەنى ءسوزسىز. جاقىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىر­ماسى­مەن ءۇرىمجى قالاسىندا «QazTrade» ساۋدا وكىلدىگى اشىلا­دى. ونىڭ قىزمەتى ەكى ەل اراسىندا ىس­كەرلىك بايلانىستاردى نىعايتۋعا باعىتتالادى, – دەدى ەرلان قوشانوۆ.

تاراپتار قازاقستان اۋماعىندا ەلەكتروندى ساۋدانى دامىتۋ ءۇشىن بىرلەسكەن وڭىرلىك قويما ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ يدەياسىن دا تالقىلادى. سونداي-اق كولىك-لوگيستيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, ترانسشەكارالىق سۋ رەسۋرستارى جانە تۋريزم سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.

ءوز كەزەگىندە ما سينجۋي پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ شىڭجاڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق اۋدانىنا جاساعان ساپارىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. بۇگىنگى تاڭدا شىڭجاڭ­نىڭ قازاقستان وڭىرلەرىمەن ىنتىماقتاستىعى بۇرىن-سوڭدى بولماعان تاريحي دەڭگەيگە جەتتى. ول قازاقستان قىتايدىڭ ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» جاھاندىق باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋداعى نەگىزگى ستراتەگيالىق سەرىكتەسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جاقىن ارادا «اياگوز-تاچەن» ءۇشىنشى تەمىرجول شەكارا وتكەلىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. ول شىڭجاڭنىڭ قازاقستاننىڭ شەكارالاس وبلىستارىمەن بايلانىسىن ودان ءارى كەڭەيتىپ, قىتايدىڭ ورتالىق ازياعا التىن قاقپاسى رەتىندەگى ءرولىن نىعايتادى.

– قازاقستان رەفورمالاردى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىپ كەلەدى. ءبىز سىزدەر ءۇشىن قۋانىشتىمىز. پرەزي­دەنت توقاەۆ باستاعان رەفور­ما­لار ءوز جەمىسىن بەرەدى دەپ سە­نەمىز. 2029 جىلعا قاراي قازاق­ستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋى قاراپا­يىم ازاماتتاردىڭ ومىرىنە ەكى ەسە وڭ اسەر ەتەرى ءسوزسىز. بۇل جەردە قىتاي مەن قازاقستاننىڭ الەۋەتى بايلانىستى جانە ءبىر-ءبىرىن تولىق­تىرا­تىنى ماڭىزدى. ءبىزدىڭ ەنەرگەتيكا, اۋىلشارۋاشىلىعى, گۋماني­تارلىق سالادا بولاشاعىمىز زور, – دەدى ما سينجۋي.

ساپار بارىسىندا ءماجىلىس دەلەگاتسياسى قىتايداعى ەڭ ءىرى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ءوندىرۋشى «Xinjiang Xinyan» كومپانياسىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى.

سوڭعى جاڭالىقتار