فوتو: kazgazeta.kz
5 جاسقا دەيىن حانىنداي كۇتىپ, 12 جاسقا دەيىن ق ۇلىنداي جۇمسايدى. 12 جاستان اسقان بالامەن دوسىنداي سىرلاسادى, پىكىرىنە قۇلاق تۇرەدى. بالا تاربيەسىندەگى بۇل الگوريتم – ۇتىمدى شەشىم. 5 جاسقا دەيىن دالانىڭ ەلىگىندەي ەركىن وسكەن بالا جالتاق بولمايدى. 12 جاسقا دەيىن ەڭبەك ەتۋدى ۇيرەنگەن بالا ەرىنشەك بولماس. ال 12 جاستان كەيىن اتا-اناسى پىكىرىن ەلەپ, ويىن ورتاعا سالىپ ۇيرەنگەن بالا جەكە ءومىرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىك جۇگەنىن تارتىپ ۇيرەنەدى. بۇل داعدى, اسىرەسە, شاڭىراق قۇرعاندا قابىلدايتىن «تاعدىرلى شەشىمدەرگە» اسەر ەتپەي تۇرمايدى.
دانىشپان حالقىمىز جاستار ءوسىپ-ءونىپ, ۇرپاق ءسۇيىپ, ءوربىپ كەتۋ ءۇشىن ءاۋ باستان تاربيە تالىن كۇتىپ باپتاۋمەن بىرگە, سالت پەن داستۇرگە ايرىقشا ءمان بەرگەن. ونداعى باستى نيەتى - جاماندىقتان ساقتاۋ, جاس وتباسىنىڭ اياقتان نىق تۇرۋىنا بولىسۋ.
سول سەكىلدى قازاق حالقى كەلىن ءتۇسىرۋ سالتىنىڭ ءجون-جورالعىسىن ەرەكشە ساقتاعان. ءادىل احمەتوۆ تۇركى الەمىنىڭ ىرىم-تىيىمدارى كىتابىندا بەتاشار داستۇرىندە ورىندالاتىن مىناداي سالتتاردى اتاپ وتكەن.
بەتاشار – ءداستۇرلى ورتادا كەلىن ءتۇسىرۋ تويىندا اتقارىلاتىن عۇرىپ. ۇزاتىلعان قىزدى الىپ كەلە جاتقان توپ اۋىل شەتىنە كىرگەن كەزدە, كەلىننىڭ الدىنان اۋىلدىڭ قىز-كەلىنشەكتەرى شىعىپ, شىمىلدىقپەن قورشاپ, ۇلكەندەرگە كورسەتپەي (تابۋ), وتاۋ الدىنا اكەلەدى. جاس كەلىندى شىمىلدىقپەن قورشاپ وقشاۋلاۋ, باسىنا ءشالى جابۋ – بۇلجىتپاي جانە مىندەتتى تۇردە ورىندالاتىن ءراسىم. مۇنىڭ ۇلكەن عۇرىپتىق ءمانى بار. جاڭا دۇنيەگە ءتىل-كوزدىڭ سۇعى جىلدام تۇسەدى دەگەن باعزىدان قالىپتاسقان نانىم-سەنىمگە بايلانىستى جاس كەلىندى قىمسىندىرماي جاڭا ورتاعا بىرتە-بىرتە يكەمدەلسىن دەگەن نيەتپەن جاسالاتىن مۇنداي شارالار الىگشەن دەيىن جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. كەلىندى وقشاۋلايتىن شىمىلدىقتى ەجەلگى زاماندا «كوشۇگە» دەپ اتاعان. مۇنى مىرزا مۇحاممەد حايدار دۋلاتي جازىپ قالدىرعان.
جاڭا تۇسكەن كەلىننىڭ ءجۇزى بەتاشار ءراسىمى اياقتالعانشا كورسەتىلمەيدى (تابۋ). باسقا سالىنعان جەلەك تە جالاڭاش قولمەن اشىلمايدى (تابۋ). ەرتەرەكتە بەتاشار ايتقان جىرشى جىگىت اۋىل-ايماقتى, تۋعان-تۋىستى تانىستىرىپ, بايىرعى ورتادا قالىپتاسقان كەلىننىڭ ورنى مەن مىندەتتەرىن تاعى دا ەسكە سالىپ, ناسيحات سوزدەرىن ايتىپ بولعان سوڭ, جەلەكتى ۇكىلەگەن قامشىمەن نەمەسە باسىنا اق شۇبەرەك بايلانعان تاياقپەن اشقان. كەيىنگى كەزدە دومبىرانىڭ باسىمەن اشۋ ءۇردىس العان.
بەتاشار سالتىندا جاس كەلىننىڭ ەكى قولىنان دەمەپ, قولتىعىنان سۇيەيتىن كەلىندەردى ەرەكشە تالعاممەن تاڭداعان. قازاق وتە ىرىمشىل حالىق. سوندىقتان ەكى رەت تۇرمىس قۇرعان كەلىنگە, قۇرساق كوتەرىپ, پەرزەنت سۇيمەگەن كەلىنگە, ازاماتىنان ايىرىلعان جەسىر كەلىنگە بەتاشار داستۇرىندە جاس كەلىننىڭ قولتىعىنان سۇيەتپەگەن.
