سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە قازاقستان مەن ۇلىبريتانيانىڭ سىرتقى ساياسي ۆەدومستۆولارى باسشىلارىنىڭ شاعىن جانە كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى كەلىسسوزدەرى ءوتىپ, بىرقاتار ەكىجاقتى ماڭىزدى قۇجاتقا قول قويىلدى.
م.نۇرتىلەۋ بۇل كەزدەسۋدىڭ ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن, قازاقستان مەن ۇلىبريتانيا ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك پەن ارىپتەستىك جونىندەگى كەلىسىمگە قول قويعانىن ءمالىم ەتتى.
م.نۇرتىلەۋدىڭ ايتۋىنشا, كەزدەسۋلەر بارىسىندا قازاق-بريتان قاتىناسىنىڭ كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەرى عانا ەمەس, ايماقتىق تۇراقتىلىق, قاۋىپسىزدىك تاقىرىپتارى دا ءسوز بولدى. سونىمەن قاتار تاراپتار ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان اۋقىمدى الەۋمەتتىك وزگەرىستەر توڭىرەگىندە پىكىر الماستى.
– پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەلىمىزدەگى ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالارىن قولداعان بريتاندىق ارىپتەسىمە العىسىمدى بىلدىرەمىن. كوپتەگەن ەكىجاقتى جانە حالىقارالىق ماسەلە بويىنشا ەكى ەلدىڭ ۇستانىمدارى ۇقساس. جاھاندىق دەڭگەيدەگى ۇردىستەردى سارالاپ, ديالوگىمىزدى ودان ءارى جالعاستىرۋعا ۋاعدالاستىق. وسى تۇرعىدا بريتاندىق تاراپ ۋكراينا ماسەلەسىن بولەك كوتەردى. ءوز كەزەگىندە ارىپتەسىمە ەلىمىز ءۇشىن كەز كەلگەن قاقتىعىستىڭ بەيبىت جولمەن شەشىلۋى اسا ماڭىزدى ەكەنىن جەتكىزدىم. ەلىمىز ستراتەگيالىق بەيتاراپ ساياسات ۇستانىپ وتىرعانى ايتىلدى. ەڭ باستىسى, ءبىز بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ەگەمەندىك, تاۋەلسىزدىك جانە اۋماقتىق تۇتاستىق سياقتى ىرگەلى قاعيداتتارىن ءسوزسىز قولدايتىنىمىزدى بىلدىردىك, – دەدى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇرات نۇرتىلەۋ.
سونداي-اق مۇرات ابۋعالي ۇلى ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىستىڭ تامىرى تەرەڭ ءارى تاريحى ايتارلىقتاي باي ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– قازاق-بريتان قاتىناسىنىڭ تاريحى قانشالىقتى اۋقىمدى, قىزىقتى بولسا, الداعى ۋاقىتتا دا ايتۋلى جەتىستىكتەرگە تولى بولاتىنىنا ەش كۇمانىمىز جوق. كەيىنگى جىلدارى ەكى ەل اراسىنداعى سىندارلى ساياسي ديالوگ پەن جان-جاقتى ىقپالداستىقتى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان قوماقتى ءارى جۇيەلى ءىس-ارەكەتتەر قولعا الىنىپ جاتىر. قوس ەلدىڭ دە سان قىرلى ءىس-قيمىلدى كەڭەيتۋگە, تەرەڭدەتۋگە دەگەن ورتاق نيەتى بار. وسى باعىتتا كۇش جۇمىلدىرىپ, بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە دايىن ەكەنىمىزدى قۋاتتادىق, – دەدى مينيستر.
ال ۇلىبريتانيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى د.كەمەرون ۇلىبريتانيا قازاقستانعا ينۆەستيتسيا قۇيعان العاشقى ەلدەردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ءبىز ەكونوميكالىق باعىتتا قارقىندى ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزدىك. اسىرەسە مۇناي سالاسىندا ۇلكەن جەتىستىكتەرىمىز بار. وسى باعىتتاعى ارىپتەستىك اياسى الداعى ۋاقىتتا دا كەڭەيە بەرمەك. بۇگىن ءبىز قات بولىپ تۇرعان شيكىزات جونىندەگى كەلىسىمگە قول قويدىق, سونداي-اق قازاقستاندا وسى سالادا جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن بريتاندىق تاۋ-كەن كومپانيالارىن تارتپاقپىز. ءبىز بيزنەستىڭ بارلىق سالادا قولايلى جاعدايلارعا يە بولۋى ءۇشىن بارلىق بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەرگە توسقاۋىل قويىپ, جوياتىنىمىزعا كوز جەتكىزۋىمىز كەرەك. ويتكەنى الداعى جىلدارى بىرلەسە جۇمىس ىستەيتىن بىرقاتار جوبا بار, – دەدى د.كەمەرون.
كەزدەسۋ بارىسىندا «ەير استانا» اۋە كومپانياسىنىڭ جاقىندا IPO-عا شىعۋىنا جانە «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن قۇرۋداعى ۇلىبريتانيانىڭ ءرولى ايرىقشا اتاپ ءوتىلدى.
– جاقىندا لوندوندا قابىلدانعان قازبا مينەرالدارعا قاتىستى جول كارتاسىن ەسكەرىپ, ماڭىزدى شيكىزات رەسۋرستارى, ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك ءدالىزىن دامىتۋ جانە جاسىل ەنەرگيا سالالارىندا وزىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىردىق. سونىمەن قاتار, عالامدىق سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋ, سونىڭ ىشىندە كليماتتىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى باسقارۋ سياقتى باعىتتاردا بىرلەسە جۇمىس اتقارۋعا كەلىستىك. ءوز كەزەگىمىزدە لوندونمەن ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق بايلانىستارىمىزدى كەڭەيتۋگە مۇددەلى ەكەنىمىزدى تاعى دا راستادىق, – دەدى مۇرات نۇرتىلەۋ.
سونىمەن قاتار ەكىجاقتى كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاق ءتىلى كۋرستارىن اشۋ تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
قر ءسىم باسشىسى كەيىنگى جىلدارى ەكى ەل اراسىنداعى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى سەرىكتەستىك بەلسەندى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
– بريتاندىق عىلىم جانە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ارقاشان ءبىزدىڭ ستۋدەنتتەر مەن عالىمدارعا تارتىمدىلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. مىسالى, بيىل لوندوندا «Narxoz» جانە «Queen’s» ۋنيۆەرسيتەتتەرى اراسىندا سەرىكتەستىك جانە قوس ديپلومدىق باعدارلاما بويىنشا كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى. «Primus Capital» جانە «Ardingly» كوللەدجدەرىنىڭ ۋاعدالاستىقتارىنا سايكەس, قازاقستاندا ەكى حالىقارالىق مەكتەپ اشۋ جوسپارلارى بار. بۇگىن وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاق ءتىلى كۋرستارىن اشۋ تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى, – دەدى مۇرات نۇرتىلەۋ.
بۇدان بولەك, كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار جاھاندىق سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋ, ونىڭ ىشىندە كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قارسى كۇرەس, قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى باسقارۋ بويىنشا بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە ۋاعدالاستى.
