سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەQ»
ەل ىرىسىنىڭ مولايۋى تەگەۋرىندى تەحنيكاعا تىكەلەي تاۋەلدى. بۇل تۋرالى ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ايتتى.
«اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىن تەجەپ تۇرعان كەدەرگىلەردى ءبارىمىز بىلەمىز. باستى تۇيتكىل – جىلدار بويى قاجەتتى قارجىنىڭ جەتكىلىكتى بولىنبەۋى. ينۆەستيتسيا تاپشىلىعى تەحنيكانىڭ توزۋىنا, ەگىننىڭ بىتىك جانە ەڭبەكتىڭ ءونىمدى بولماۋىنا اكەپ سوقتىرادى. سوندىقتان اۋىل شارۋاشىلىعىنا بولىنەتىن قارجىنى بارىنشا, ءتىپتى مۇمكىندىك بولسا, ەكى ەسە ارتتىرۋ قاجەت.
وعان بيۋدجەتتەن عانا ەمەس, باسقا دا قارجى كوزدەرىنەن, سونىڭ ىشىندە ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەن قاراجات تارتقان ءجون. كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىنا جانە كۇزگى جيىن-تەرىنگە جەڭىلدىكپەن بەرىلەتىن نەسيەنى 1,5 تريلليون تەڭگەگە دەيىن ارتتىرۋ كەرەك. ال ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا بولىنەتىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيەنى 800 ميلليارد تەڭگەگە جەتكىزۋ قاجەت. جەڭىلدىكپەن ليزينگ بەرۋگە جىل سايىن كەمىندە 450 ميلليارد تەڭگە بولىنۋگە ءتيىس. سوندا ءار جىل سايىن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ 10 پايىزى جاڭارىپ وتىرادى. بۇل شارالار اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمىن 2 ەسە ارتتىرۋعا جول اشادى», دەگەن ەدى.
«Kazrost Engineering» جەكە كومپانياسى 11 مىڭ شارشى مەتر الاڭدا «VECTOR 410 KZ» جانە «ACROS 550 KZ» استىق جينايتىن كومبايندار شىعارادى. الەمنىڭ بەس ەلىندەگى 11 وندىرىستىك الاڭعا ورنالاسقان 13 كاسىپورىن جۇمىس ىستەپ تۇر. سونىڭ ىشىندە كوكشەتاۋداعى ءوندىرىس ورنى دا بار.
2021 جىلدان باستاپ «YTO» برەندى تراكتورلارىنىڭ كونۆەيەرلىك ءوندىرىسى جولعا قويىلىپتى. جەكە كومپانيا – «روستسەلماش» برەندىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ وتاندىق ءوندىرۋشىسى.
ءبىز قىزۋ جۇمىس قايناعان وندىرىستىك تسەحتاردى ارالاپ ءجۇرمىز. قاي تاراپقا قاراساڭ دا, ۇقىپتى قولدىڭ تابى انىق بايقالادى. ماشىقتى قالىپپەن شالت قيمىلداپ جۇرگەن جۇمىسشىلاردىڭ جۇزىنەن ءوز ىسىنە دەگەن ريزاشىلىق رەڭى كورىنىپ-اق تۇر. ورتاشا ەڭبەكاقى كولەمى – 308 مىڭ تەڭگە. وبلىس ورتالىعى تۇرعىندارى ءۇشىن ءتاپ-ءتاۋىر تابىس. قازىر مۇندا 175 ادام جۇمىس ىستەيدى. كاسىپورىن اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى احۋالدى جاقسارتۋعا سەپتەسۋمەن بىرگە وسىنشا وتباسىن اسىراپ وتىر دەگەن ءسوز. ەلگە تيگىزگەن يگىلىگىنىڭ ءبىر پاراسى وسى.
– بىزگە ادال ەڭبەگىمىزبەن وتباسىمىزدى اسىرايتىن جۇمىس ورنى بولسا بولعانى, – دەيدى وندىرىستىك تسەحتىڭ باسشىسى ەربول شاكەنوۆ. – وندىرىستە ىستەيتىن جەرگىلىكتى ۇلت وكىلدەرى كوبەيىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ تاجىريبەلى جۇمىسشىلار جاستاردى ۇيرەتىپ, پىسىتىپ, قاتارىمىزعا قوسىپ وتىر. ەرتەڭگى بولاشاق وسىلاردىڭ قولىندا.
مىنە, مەتالل كەسۋ تسەحى. قاجەتتى مەتالل كۇنى بۇرىن ولشەنىپ, دالمە-ءدال ەكشەلىپ, كومپيۋتەرگە باعدارلاماسى ەنگىزىلگەننەن كەيىن وپ-وڭاي ويىلىپ الىنادى. جۇمىستىڭ ءبارى ءبىر ىرعاقپەن, مۇلتىكسىز اتقارىلىپ جاتىر. تازا, ىڭعايلى جۇمىس كيىمىن كيگەن جۇمىسشىلاردىڭ بەيساۋات ادامداردا ءتىپتى دە شارۋاسى جوقتاي. دانەكەرلەۋ اپپاراتتارى ورنالاسقان تسەحتا دا جۇمىس قاربالاس. قۇراستىرۋ بارىسىنداعى قاجەتتى بولشەكتەردى ءبىر-بىرىنە دانەكەرلەپ, كومبايننىڭ جاتكالارىنا قاجەتتى مەتالل قيىندىلارىن قيىستىرىپ الەك. كومپرەسسورلار مەن وندىرىستىك ۇدەرىسكە قاجەتتى جابدىقتاردىڭ ءبارى وسى زامانعى. ودان ءارى توراپتار مەن اداپتەرلەردى بوياۋ جانە قۇراستىرۋ تسەحى ورنالاسىپتى. كوز سالىپ كورمەك بولىپ ەدىك, بوياۋعا ەنگىزىلگەن تەحنيكالار سىرتىنان اۋا وتپەيتىندەي مۇقيات جابىلىپ, تۇمشالانادى ەكەن. كەسىمدى ۋاقىتى جەتپەي اشۋعا بولمايدى.
قۇراستىرۋ تسەحىندا ون شاقتى جۇمىسشى قىزۋ ىسكە كىرىسكەن. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, كومبايندار مەن تراكتورلارعا قاجەتتى بولشەكتەردىڭ 30 پايىزى وسى جەردە دايىندالادى. اقىل تارازىسىنا سالىپ بەزبەندەسەڭىز, ازىرگە جامان كورسەتكىش ەمەس. كۇن وتكەن سايىن كەڭىپ, دامي بەرسە, استىق كومبايندارى مەن تراكتورلارعا قاجەتتى تەتىكتەردىڭ دەنى وزىمىزدە وندىرىلسە دەپ ارماندايسىڭ.
جەكە كومپانيانىڭ وندىرىستىك قۋاتى تۋرالى دا ايتا كەتەلىك. جىلىنا بەس موديفيكاتسيالى 700 استىق كومباينىن شىعارادى. بەس ءتۇرلى 760 جاتكا دايىندالادى. ودان وزگە دە اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلعىلارى تولىپ جاتىر. ەكى ءتۇرلى تراكتوردىڭ 500 داناسى وندىرىلەدى. الداعى جوسپارلارى دا كىسى قىزىعارلىق. بيىلدان باستاپ №3 تسەحتىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزبەك. مىنە, سول كەزدە ءوندىرىس كولەمى ارتا تۇسەدى. ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ ءۇشىن توكارلىك-فرەزارلىك ستانوك, سىرلاپ كەپتىرەتىن كامەرالار, كولەمى ۇلكەن قوسالقى قۇرىلعىلاردى قۇراستىرۋ ورتالىعى ىسكە قوسىلماق.
جەكە كومپانيانىڭ ونىمدەرى ياكي استىق كومبايندارى مەن تراكتورلارى استىقتى ولكەدە جاقسى تانىس. وزدەرى دە العاشقى تاجىريبەدەن وتكىزەدى. ديقاندار دا جاقسى باعاسىن بەرىپ وتىر.
– جاڭانىڭ اتى جاڭا, – دەيدى زەرەندى اۋدانىنداعى «قۇلان» شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى قۇلان بولاتوۆ. – كۇنى كەشەگە دەيىن كەڭەس زامانىنان قالعان ەسكى تەحنيكانى پايدالاندىق. ارينە, قارجىنىڭ جەتىمسىزدىگىنەن. شىنتۋايتىندا ەل ىرىسىن مولايتۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن مەيلىنشە نىعايتۋ كەرەك. بۇل ورايدا پرەزيدەنت قويىپ وتىرعان تالاپ وتە ورىندى. ماسەلەن, جەرگە ەككەن ءدان تاناپتىڭ ىلعالى كەپپەي تۇرىپ كوكتەۋى ءۇشىن كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىن ۋاقىتىندا اياقتاۋ قاجەت. اگروتەحنيكالىق تالاپتاردى ساقتاي وتىرىپ, بەلگىلەنگەن مەرزىمدە ەگىن سەبۋدى اياقتاۋعا قۋاتتى تەحنيكا قاجەت ەكەنى بەلگىلى. كۇزگى ەگىن وراعىندا دا ءدال وسى كورىنىس قايتالانادى. سولتۇستىكتە ەگىن ءپىسىپ بولماي كۇزدىڭ قارا جاۋىنى جاۋىپ كەتەتىن ۋاقىت ءجيى. مىنە, سول كەزدە ءبىر قولىڭدى ەكى ەتە الماي جانتالاسىپ جاتقاندا جاڭا زامانعى تەحنيكانىڭ, اسىرەسە استىق كومبايندارىنىڭ قاجەتتىلىگى كوزگە كورىنىپ تۇرادى.
– استىق كومبايندارىنىڭ ءىشى قانداي جايلى, – دەيدى مەحانيزاتور ەسەن سەرىكوۆ, – قۇددى شەتەلدىك اۆتوكولىكتىڭ ىشىندە كەلە جاتقاندايسىڭ. بۋنكەرگە جينالعان استىقتىڭ ىلعالدىلىعى, تازالىعى, جينالعان ءداننىڭ جالپى سالماعى قولمەن قويعانداي كورسەتىلىپ تۇرادى. گەكتار بەرەكەسىن دە ءبىلىپ وتىراسىڭ. جۇمىسقا ىڭعايلى ءارى ءتوزىمدى.
اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ احۋالىن جاقسارتۋ ءۇشىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى جاڭعىرتقان ءلازىم. بيىل اقمولا وڭىرىندە كوكتەمگى دالا جۇمىسىنا 15 مىڭنان استام ارقيلى ماركاداعى تراكتور شىعارىلماق. ديقاندار پايدالاناتىن تەحنيكانىڭ بەس پايىزى عانا جاڭارتىلعان. وتكەن جىلى جالپى قۇنى 70 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن قاراجاتقا ەكى مىڭعا جۋىق تەحنيكا الىنعان ەكەن. تۇتاس سالانى تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋ تالابىن ەسكەرسەك, ارينە, بۇل كورسەتكىش تە ولقى سوعىپ جاتقاندىعى شىندىق. الداعى جىلى بۇل كورسەتكىش 6 پايىزعا جەتپەك. وسى جىلدىڭ العاشقى ەكى ايىندا 4 ملرد تەڭگەگە 137 جاڭا تەحنيكا الىنىپتى. بۇل تاراپتاعى جۇمىستىڭ قارقىندى اتقارىلماي وتىرعانىنىڭ وزىندىك سەبەبى بار. وتكەن جىلى ءونىم ساپاسىز بولعاندىقتان, اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارى تابىسسىز قالدى.
مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ دا ايتا قالارلىقتاي. سۋبسيديا رەتىندە وڭىردەگى اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنا 45,6 ملرد تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ وتىر. كۇنى بۇگىنگە دەيىن وسى قاراجاتتىڭ 31 ملرد تەڭگەگە جۋىعى شارۋانىڭ قولىنا تيگەن. قالعان قاراجات مۇمكىندىگىنشە اي سايىن بەرىلىپ وتىرماق.
كومپانيا جۇمىسىن جولعا قويعاننان بەرى 1 946 استىق كومباينىن, 1 799 جاتكا, 994 تراكتور, اتجالدان استىق جينايتىن 1200 قۇرىلعى شىعارىپتى. الداعى ۋاقىتتا كومباين مەن تراكتور كابينالارىن دايىندايتىن تسەح ىسكە قوسىلماق.
– نارىق زاڭى تىم قاتال, – دەيدى ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى ۆيتالي كۋن. – زامان اعىمىنا ىلەسىپ وتىرۋ شارت. قازىر اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنا ۇسىنىپ جاتقان تەحنيكالارىمىز كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ تۇر. دەگەنمەن ۋاقىت كوشى العا جىلجىعان سايىن بۇل تاراپتاعى ءىس تە كۇردەلەنە تۇسەدى ەمەس پە؟
ۆيتالي ۆالەنتينوۆيچتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, كاسىپورىنعا جۇمىسشى كادرلار قاجەت ەكەن. ىنتاسى بار ىقىلاستى جاس بولسا, وزدەرى ۇيرەتىپ الماق. قازىر وبلىس ورتالىعىنداعى كاسىپتىك-تەحنيكالىق كوللەدجدەرمەن ىسكەرلىك بايلانىس ورناتىپ, ءدۋالدى وقىتۋ جۇيەسىن جولعا قويماق. ەل ەرتەڭىن ويلاعان كاسىپورىن باسشىلارىنىڭ نيەتى وڭ.
استىقتى وڭىردەگى ىرىستىڭ مولايۋىنا وزىندىك ۇلەس قوسىپ جاتقان جەكە كومپانيانىڭ جەتىستىكتەرى ءوز الدىنا ءبىر توبە. ارقيلى سىناق كورمەلەردە توپ جارعان مارتەبەلى شاعى مول. ەڭ باستىسى, ەلدىڭ يگىلىگى ءۇشىن ىلكىمدى ءىس اتقارىلىپ جاتىر. سول تاراپتان قاراعاندا ورتاق شارۋانىڭ وڭعارىلۋىنا قوسقان سىباعاسى سالماقتى.
اقمولا وبلىسى
