اسپانتاۋ اياسىنداعى ونەرلى وتباسىندا دۇنيەگە كەلىپ, بالا كۇنىنەن تەاتردىڭ تابالدىرىعىندا ەرجەتىپ, ۇلتتىق ونەردى بويىنا ءسىڭىرىپ وسكەن اسقار نايمانتاەۆتىڭ بۇل سالاعا سىڭىرگەن ەڭبەگى ۇشان-تەڭىز. اتا-انا جولىن جالعاپ, ونەرگە ادال قىزمەت ەتۋدى وزىنە ماقسات ەتكەن اسقار نايمانتاەۆ الماتى مەملەكەتتىك تەاتر جانە كوركەمسۋرەت ينستيتۋتىنا ءتۇسىپ, حالىق ارتىستەرى – حاديشا بوكەەۆا مەن تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتىڭ شەبەرحاناسىندا ءبىلىم الىپ, م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق اكادەميالىق دراما تەاترىندا ەڭبەك جولىن باستايدى. وندا ج.تاشەنوۆ پەن ي.ءساۆيننىڭ «كوشەدە جۇرگەن پاقىردى, اكىم بول دەپ شاقىردى» كومەدياسىنداعى باستى كەيىپكەر نۇرتازانىڭ ءرولىن بەينەلەدى. بۇدان ءارى ش.ايتماتوۆتىڭ «عاسىردان دا ۇزاق كۇن», ج.ايماۋىت ۇلىنىڭ «اقبىلەك», م.ماقاتاەۆتىڭ «قوش, ماحاببات», ب.ريموۆانىڭ «قوس مۇڭلىق», م.اۋەزوۆتىڭ «ايمان-شولپان», «قاراكوز», ە.امانشاەۆتىڭ «ۇزىلگەن بەسىك جىرى», ر.مۇقانوۆانىڭ «ماڭگىلىك بالا بەينە», م.گاپپاروۆتىڭ «تۇزدى ءشول» اتتى سپەكتاكلدەرىندە ۇلكەندى-كىشىلى بىرقاتار بەينەنى كەمەلىنە كەلتىرە كەيىپتەدى.
اسقار نايمانتاەۆ اتىنداعى كىشى زالدىڭ تۇساۋكەسەرى
كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اينالعان «تاماشا» ويىن-ساۋىق وتاۋى مەن ءوزى نەگىزىن قالاعان «تەرىسقاقپاي» تەاترى ارقىلى دا تانىمال بولعان ساتيرا ساردارى كەيىن كەلە قازاق كينوونەرىندە دە وزىندىك ءىزىن قالدىردى.
وسىلايشا, ونەردىڭ جارىق جۇلدىزىنا اينالعان قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, تەاتر اكتەرى, رەجيسسەر اسقار نايمانتاەۆ ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارى اۋىلداعى جابىلىپ قالعان حالىق تەاترلارىنىڭ قايتا قۇرىلىپ, جاندانۋىنا كۇش سالدى.
رەجيسسەردىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە 2020 جىلى رايىمبەك اۋداندىق «حان ءتاڭىرى» تەاترى ۇزاق جىلداردان سوڭ كورەرمەنمەن قايتا قاۋىشتى. كوپ ۇزاماي كەلەسى كەزەكتە ۇيعىر اۋدانىنداعى «قارادالا» تەاترى قۇرىلىپ, ابايدىڭ «ەسكەندىر» قويىلىمىنىڭ پرەمەراسىمەن ساحنا شىمىلدىعىن اشقان بولاتىن. اۋىل مادەنيەتىن دامىتۋدا ايرىقشا ماڭىزعا يە تەاتر قۇرۋدى مىقتاپ قولعا العان اسقار نايمانتاەۆ ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا قاراستى «قاراكەمەر» بالالار تەاترىن قۇرىپ, جاس بۋىننىڭ رۋحاني وسۋىنە, تانىمدىق كوكجيەگىنىڭ كەڭەيۋىنە داڭعىل جول اشقان ونەر قايراتكەرى ەدى. وكىنىشتىسى سول, ونەردىڭ قيا جولىندا تايماي, تالماي قىزمەت ەتكەن اكتەر, ساتيريك, تەاتر جانە كينو رەجيسسەرى اسقار نايمانتاەۆ وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا 58 جاسىندا جالعاننىڭ جارىعىمەن قوشتاسىپ, ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ قابىرعاسىن قايىستىردى.
ءوزى ولسە دە سوڭىنا وشپەس مۇرا قالدىرعان ونەر ساڭلاعىنىڭ ەسىمىن ەل ەسىندە قالدىرۋ ءۇشىن جۋىردا قاراكەمەر اۋىلىنداعى مادەنيەت ءۇيىنىڭ كىشى زالىنا اكتەردىڭ ەسىمى بەرىلدى.
«قاراكەمەر بالالار تەاترى كەزدەيسوق قۇرىلعان جوق. 2014 جىلدان باستاپ اۋىلدىڭ جاس جەتكىنشەكتەرىنىڭ اكتەرلىك ونەرگە اۋەسقويلىعىن اڭعارعان مادەنيەت ءۇيىنىڭ قىزمەتكەرلەرى اۋىل جاستارى ءۇشىن دراما ۇيىرمەسىن اشتىق. ول ۇيىرمەگە اۋىلدىڭ مەكتەپ وقۋشىلارى قىزىعىپ كەلە باستادى. اۋەلگى ۋاقىتتا مادەنيەت ءۇيىنىڭ قىزمەتكەرى ايگەرىم سۇندەتباەۆا ۇيىرمەگە جەتەكشى بولدى. ءىس-شارالاردا ءارتۇرلى ينتەرمەديالىق قويىلىم قويىپ, حالىقتىڭ نازارىنا ىلىنە باستاعان جاس «ارتىستەرگە» شىعارماشىلىق ورەسى دامۋ ءۇشىن كاسىبي ماماننىڭ مەكتەبىنەن ءوتۋ كەرەك دەگەن ويعا كەلدىك. ءسويتىپ, 2015 جىلى اسقار نايمانتاەۆ اعامىزدىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن دراما ۇيىرمەسىنىڭ جەتكىنشەكتەرىنەن قۇرالعان ترۋپپاعا حالىق اراسىندا «قاراكەمەر» بالالار تەاترى دەگەن ايدار تاعىلدى. ءتۇرلى ءىس-شاراعا ارنالعان قويىلىمدارىمەن حالىقتىڭ ىقىلاسىنا بولەنگەن ۇجىمعا الماتى وبلىسى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ قولداۋىمەن 2017 جىلى 3 شتاتتىق بىرلىك بەرىلىپ, «قاراكەمەر» بالالار تەاترىنىڭ ىرگەتاسى قالاندى. بۇگىنگى كۇنى شتاتتىق بىرلىكتەر سانى ارتىپ, وعان كاسىبي ماماندار جۇمىلدىرىلىپ, ءار مەرەكەدە تاقىرىپقا ساي قويىلىمدار قويىپ, حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ كەلەدى», دەيدى مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى, قاراكەمەر اۋىلدىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ ديرەكتورى ارايلىم مامىربەكقىزى.
بۇگىندە بىلىكتى ۇستاز باۋلىعان بالالار تەاترىنىڭ ونەردەگى ءورىسى كەڭەيىپ, ءوڭىر مادەنيەتىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ايشىقتى ۇلەس قوسۋدا. جاس تەاتر ۇجىمىنىڭ ءتۇرلى بايقاۋلاردا باق سىناپ, توپ جارعان جەتىستىكتەرى دە جەتىپ-ارتىلادى.
مادەنيەت ۇيىندە وتكەن يگى ءىس-شاراعا ونەر تارلانى اسقار نايمانتاەۆپەن ۇزەڭگىلەس بولعان ارىپتەستەرى مەن شاكىرتتەرى, تۋعان-تۋىستارى قاتىسىپ, جىلى ەستەلىكتەردىڭ تيەگىن اعىتتى.
«اسقاردىڭ نەگىزگى ماماندىعى اكتەر بولا تۇرا, كاسىبي رەجيسسەرلىكتى ءبىتىردى. قوعامنىڭ اششى شىندىعىن مىسقىلداي سۋرەتتەگەن ساتيريك رەتىندە تانىلدى. ول مىقتى ۇستاز بولا ءبىلدى. تالانتتاردى تانىپ, تەاترعا اكەلدى. ءوزى سياقتى شىندىققا, ادىلدىككە جانى قۇمار شاكىرتتەر تاربيەلەدى. ول وتە ەڭبەكقور ەدى. اۋدانداردىڭ اراسىندا «جاياۋ مۇسا» اتانىپ ءجۇرىپ, حالقىنىڭ رۋحاني وسۋىنە قىزمەت ەتتى. سوندىقتان حالىقتىق ونەر باردا اسقاردىڭ اتى وشپەيدى», دەيدى ارىپتەس دوسى, كومپوزيتور قادىرعالي كوبەنتاي.
رۋحاني كەشتە ايتىسكەر اقىن داۋباي ءابدىساي ونەر مايتالمانىنىڭ رۋحىنا جالىندى جىرىن ارناسا, اكتەردىڭ اپكەسى تۇرسىنحان نايمانتاەۆا باۋىرىن تەبىرەنە ەسكە الدى.
سالتاناتتى ءىس-شارا سوڭىندا جيىلعان جۇرت كەزىندە اسقار نايمانتاەۆ ساحنالاعان «ارىستان پاتشانىڭ ەسەپ بەرۋى» اتتى سپەكتاكلدى تاماشالادى.
الماتى وبلىسى
