تالقى – تەرى يلەۋدە قولدانىلاتىن اعاش قۇرال. ول اشا بۇتاقتى تالدان جاسالادى. اشاسىنىڭ بەتىندە كەرتىلگەن تىستەرى بولادى. اشا اعاشتىڭ تۇيىسكەن استىڭعى جاعى تالقىنىڭ ءتىلى سۇعىلاتىنداي ەتىپ كەرتىلەدى. تالقىنىڭ ءتىلى قيسىقتاۋ كەلگەن جۇمىر اعاشتان دايىندالادى. ونىڭ ءبىر شەتى قولمەن ۇستاۋعا قولايلى بولۋ ءۇشىن جۇمىر كۇيىندە قالدىرىلىپ, تەرىگە كەلەتىن باسى ءتىس-ءتىس ەتىپ كەرتىلگەن (قر موم قورىنان).
تالقىمەن تەرى يلەۋدى تالقىعا باسۋ, تالقىعا سالۋ دەپ جاتادى. قازاقتىڭ «تالقىعا ءتۇستى», «تالقىعا سالىندى» دەگەن ءسوزى وسىدان ايتىلسا كەرەك. تالقى باساتىن كەزدە ءبىر ادام شيىرشىقتالا ورالعان تەرىنى تالقىنىڭ ءتىس-ءتىس اشاسىنا كولدەنەڭىنەن قويىپ, تەرىنىڭ ەكى جاعىنان ۇستاپ وتىرادى. ال ەكىنشى ادام ونىڭ ءتىلىن تالقى اعاشىنىڭ اشالارى تۇيىسكەن اراسىنا سالىپ, تەرىنى جانشي تومەن باسىپ, جوعارى كوتەرىپ تۇرادى. وسى ساتتە تەرىنى ۇستاعان ادام ونى اينالدىرىپ وتىرادى.
نەگىزىنەن تالقى باسۋ – شىدامدىلىقتى, توزىمدىلىكتى قاجەت ەتەدى. تەرى ءبىراز ۋاقىت باسىلعاننان كەيىن ونى جازىپ, باسىلماعان جەرىن تالقى تىلىنە كەلەتىندەي ەتىپ بۇكتەپ, قايتا سالادى. وسىلايشا, تالقىعا تۇسكەن تەرى قۇرىس-تىرىسى جازىلىپ, جۇمسارا تۇسەدى.
تەرى ابدەن باسىلىپ بولعاننان كەيىن ونىڭ قالىپ قويعان شەتتەرى تازالانىپ, جىلقىنىڭ نەمەسە بالىقتىڭ مايىمەن مايلانادى. وسىلايشا, تۇرمىسقا قاجەتتى قايىس ازىرلەنەدى.
«قايىستان قامشىنىڭ ءتۇر-ءتۇرىن, قۇيىسقان, جۇگەن, تارتپا سىندى ات ابزەلدەرىن جاسايتىنبىز. ارقان ەسىپ, ءتۇيىن تۇيدىك. مال تەرىسىنەن قىمىز اشىتاتىن مەس دايىنداۋ دا كونەدەن قالعان كاسىپ. تۇرمىستا ونىڭ قولدانىس اياسى وتە كەڭ», دەيدى كوپتى كورگەن اكەم.
الماتى وبلىسى
