ەرتىس بويىنا مول ىرىزدىق كەلە جاتىر

پاۆلودار وبلىسى جەر قوي­ناۋىن پايدالانۋ, قور­شا­عان ورتا جانە سۋ رەسۋرستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايگەرىم قابىلتاەۆا بيىل شىعىس قازاقستانداعى بۇقتىرما مەن ءشۇلبى سۋ قويمالارىنان جالپى كولەمى 6,2 تەكشە كيلومەتر سۋ جىبەرىلەتىنىن حابارلادى. بۇل – وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 1,5 ەسەگە كوپ. مۇنداي كولەمدەگى مول سۋ سوڭعى 11 جىلدا ءبىرىنشى رەت جىبەرىلىپ جاتىر.

«10 ساۋىردەن شىعىستاعى سۋ قوي­مالارى ءوز شليۋزدەرىن اشىپ, ال­عاشقى سۋ جىبەرۋ شارالارىن باس­تاپ كەتتى. سۋ جىبەرۋ شارالارى نەگىزگى ءۇش كەزەڭنەن تۇرادى – دايىندىق, نە­گىزگى يادرو جانە اياقتالۋ كەزەڭى. ال­عاش­قى ەكى كۇندە سەكۋندىنا شامامەن 2 مىڭ تەكشە مەتر سۋ جىبەرىلەدى. ودان سوڭ 18 كۇن بويى سەكۋندىنا 3 500 تەكشە مەتر سۋ ەرتىسكە قۇيىلا باس­تايدى. ەرتىس جايىلمالارىنىڭ سۋعا قانىعۋى ءۇشىن ءدال وسى 18 كۇنى ما­ڭىزدى. وسى ۋاقىتتا وزەن بەتىندە بۇ­­يىرلىك اعىنداردىڭ ەسەبىنەن ۇل­كەن تولقىندار پايدا بولىپ, زور ەك­پىن­مەن كەلگەن سۋ جايىلمالارعا شى­عىپ­ كەتەدى. ال بۇيىرلىك اعىنداردى كۇ­­شەيتەتىن ءشۇلبى سۋ قويماسىنىڭ, وبا مەن ءۇلبى وزەندەرىنىڭ سۋى دا مول ەكە­نى اڭعارىلادى. بيىل بۇقتىرما 60 پا­­يىزعا, ءشۇلبى 96 پايىزعا تول­عانى انىق­تالدى», دەيدى باسقارما باسشىسى.

قازىرگى ۋاقىتتا ەرتىس وزەنىندە سەڭ قوزعالىپ جاتىر. مامانداردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, العاشقى ەكى كۇندە جىبەرىلگەن ورتاشا ەكپىندەگى سۋ كولەمى وزەن بەتىندەگى مۇزدى قالىپتى جاعدايدا ايداپ اكەتۋگە قابىلەتتى. نەگىزگى سۋ شامامەن 5-7 كۇندە پاۆلودار وبلىسىنىڭ شەكاراسىنا جەتەدى. ال ۇل­كەن سۋدىڭ كەلۋى شامامەن 20-21 سا­ۋىر­­دە كۇتىلىپ وتىر. وسى ۋاقىتتا ەر­تىس وزەنى ماڭىندا ورىن تەپكەن ەلدى مە­كەن­دەرگە ساق بولۋى قاجەت. قازىر وڭىر­دە جاعالاۋلار مەن بوگەتتەردى نىعايتۋ جۇمىستارى اتقارىلىپ جاتىر.

جاۋاپتى باسقارمانىڭ دەرەگىنشە, پاۆلودار وبلىسىنداعى ەرتىس وزەنى جايىلمالارىنىڭ جالپى اۋماعى 377 مىڭنان گەكتاردان اسادى. سۋ سونىڭ شامامەن 300 مىڭ گەكتارىنا جايىلۋى كەرەك. نەگىزىنەن جەر جاعدايى بويىنشا ويپاڭداۋ جەردە ورنالاسقان اقتوعاي, ەرتىس, تەرەڭكول, پاۆلودار اۋداندارىنىڭ جايىلمالارىن كوبىرەك باسادى. ال ەرتىس وزەنىنىڭ وزىندە سۋدىڭ دەڭگەيى شامامەن 2 مەتر­گە كوتەرىلەدى دەپ بولجانىپ وتىر.

«ەرتىس وزەنىنە وسىنشاما كولەمدە مول سۋدىڭ جىبەرىلۋى ەكولوگيالىق جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدان اسا ما­ڭىزدى. جايىلمالاردان مال ازى­عىن دايىندايتىن ازاماتتار ءۇشىن پايدالى. ال وسى ۋاقىتتا تاياز سۋلار­عا­ شىعىپ, ۋىلدىرىق شاشاتىن بالىق­تار ءۇشىن دە سۋدىڭ كوپتىگى ءتيىمدى اسەر ەتەدى», دەدى ءا.قابىلتاەۆا.

سۋ جىبەرۋ شارالارى 5 مامىرعا قاراي تولىق اياقتالسا, ەرتىس وزەنى شامامەن 15-16 مامىردا ءوز ارناسىنا قايتۋى كەرەك. وسى ۋاقىتتا وبلىستا شىبىن-شىركەيگە قارسى وڭدەۋ شارالارى قىزا تۇسەدى دەپ جوسپارلانعان. ال جالپى وڭدەۋ شارالارىن وسى ايدىڭ سوڭىنا تامان باستاپ كەتۋ ۇيعارىلىپ وتىر.

پاۆلودار وبلىسى