سالدارى ساباق بولار سۋ تاسقىنى

سۋ قويمالارىنداعى احۋال

وڭىرلەردە سۋ تاسقىنى كۇشىنە مىنگەلى 107 119 ادام, ونىڭ ىشىندە 38 457 بالا قاۋىپسىز جەرگە ەۆاكۋاتسيالانعان. ۋاقىتشا ورنا­لاسۋ پۋنكتتەرىنە 7 414 ادام, ونىڭ ىشىندە 3 173 بالا ورنا­لاسقان. توتەنشە جاعداي جا­ريالانعان اۋدانداردان 9,3 ملن تەكشە مەتر ەرىگەن قار شىعارىلىپ, 1,9 ملن قاپ جانە 1,2 ملن توننا ينەرتتى ماتەريال توسەلگەن. بۇگىندە اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىندا 35 339 ادام, 4 مىڭنان اسا تەحنيكا, 14 اۋە كەمەسى جۇمىلدىرىلعان. جەدەل ءىس-شارالارعا قاراماستان اتىراۋ, اقتوبە, اقمولا, قوستاناي, شىعىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا 4 870 جەكە تۇرعىن ءۇي, 1 264 اۋلا جانە 2 035 ساياجاي ۇيلەرى سۋ استىندا قالدى دەگەن دەرەك بار.

پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگى 2030 جىلعا دەيىن سۋ شارۋاشىلىعى قۇرىلىستارىن قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا كە­شەن­د­ى جوسپارىن ازىرلەگەن. وندا 57 جاڭا سۋ قويماسىن سالۋ, 133 گيدروتەحنيكالىق قۇرى­لىس­تى, 7 مىڭ شاقىرىمنان اسا يرري­گا­تسيالىق جۇيەنى جانە 1 200 شاقىرىم توپتىق سۋ قۇبىرىن جاڭارتۋ جايى قاراستىرىلىپتى. كەشەندى جوسپاردىڭ اۋقىمدى ەكەنىن ەسكەرسەك, الداعى ماقسات-مىندەتتەر مەرزىمىنەن كەشىكپەي ورىندالسا دەيسىڭ. سەبەبى بيىل قولايسىز اۋا رايىنىڭ سالدارىنان ەلدەگى بىرنەشە سۋ قويمالارى كەمەرىنە كەلىپ قالدى. كەلەر جىلى دا كۇن رايى قۇبىلىپ, كوك­­تەم جاۋىن-شاشىندى بولسا شە؟ سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىنىڭ وكىلى ءمولدىر ابدۋاليەۆا سۋ قويمالارىنا قا­تىس­تى ناق قازىرگى احۋال تۋرالى ءباس­پاسوز ءماسليحاتىندا تارقاتىپ ايتىپ بەرگەن ەدى.

– اقمولا وبلىسىنداعى ەكى ءىرى سۋ قويماعا 99% سۋ جينالعان. وندا قازىر سۋ تاسقىنىنىڭ بەلسەندى كەزەڭى ءوتىپ, احۋال تۇراقتالدى. جاباي وزەنىنىڭ اعىنى قاتتى بول­عان­دىقتان, اتباساردى سۋ باستى. سولتۇستىك قازاقستان وبلى­سىن­داعى 2 ءىرى سۋ قويما 100% تولدى. تاسقىن توقتاعان جوق. پەتروپاۆل قالاسىنىڭ شەگىندەگى ەسىل وزەنىنىڭ دەڭگەيى – 1 176 سم. ءبىر تاۋلىكتە بۇل 138 سم-گە كوتەرىلدى. جاعداي كۇر­دەلى. ماماندار سۋ وتكىزۋ ءىس-شارا­لا­رى­نا بەلسەندى ارالاسىپ جاتىر, – دەيدى م.ابدۋاليەۆا.

اقتوبە وبلىسىنداعى ەكى ءىرى سۋ قويمانىڭ ورتاشا سۋ جيناۋ كورسەتكىشى 97%-دى قۇرايدى ەكەن. وڭىردەگى جاعدايدى تۇراقتى دەپ ايتۋعا بولادى. شىعىس قازاقستان وبلى­سىندا ەكى ءىرى سۋ قويمادا ورتا­شا سۋ جيناۋ كورسەتكىشى – 79%. اباي وبلىسىنداعى ءشۇلبى سۋ قويماسى 95% تولعان. باتىس قازاقستان وبلىسىندا ءتورت ءىرى سۋ قويماسى 73% تولىپتى. ال قارا­عان­دى وبلىسىندا 3 ءىرى سۋ قوي­ماسى 99% توعانىمەن, ابىروي بولعاندا قازىر وڭىردە سۋ تاسقى­نى­نىڭ قاۋىپتى كەزەڭى اياقتا­لىپتى. ياعني جاعداي تۇراقتى دەپ ايتۋعا بولادى. قوستاناي وبلىسىنداعى جاعداي دا ءتاۋىر. ونداعى ەكى ءىرى سۋ قويمانىڭ ورتاشا سۋ جيناۋ كور­سەتكىشى 92%-عا جەتىپ, تاسقىن­نىڭ بەلسەندى كەزەڭى ارتتا قالعان.

نىساندار قالپىنا كەلەدى

بىرەر كۇن بۇرىن ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى قانات شارلاپاەۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆقا سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ەلدى مەكەندەردى قالپىنا كەلتىرۋ ءىس-شارالارىن تانىستىردى. مي­نيسترلىك تۇرعىن ۇيلەردى جەدەل ءارى ءتيىمدى قالپىنا كەلتىرۋ جۇ­مىس­تارىنا كىرىسۋ ءۇشىن سۋ اس­تىندا قالعان نىسانداردى تەح­ني­كالىق تەكسەرۋگە, باعالاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارادى. بۇل جو­نىندە مينيسترلىكتىڭ رەسمي وكىلى مەرۋەرت يبراەۆا ءباسپاسوز ءماس­لي­حاتىندا حابارلادى.

– بۇزىلعان تۇرعىن ءۇي جون­دەۋگە كەلسە, ونى مەردىگەرلەر جون­دەيدى. قۇرىلىس-جوندەۋ جۇ­مىس­تارىن قارجىلاندىرۋدىڭ تەتىكتەرى ايقىندالدى. تۇرعىن ءۇي تۇرۋعا جارامسىز دەپ تانىلعان جاعدايدا تيپتىك جوبا بويىنشا جاڭا تۇرعىن ءۇي سالىنادى. توتەنشە جاعداي تۋىنداۋ قاۋپىنە بايلانىستى تۇرۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان وبەك­تىلەر ءۇشىن مەملەكەتتىك تۇر­عىن ءۇي قورىنان تۇرعىن ءۇي بەرۋ جايى قاراستىرىلادى. ازا­مات­تارعا قولايلى بولۋى ءۇشىن جاڭا تۇرعىن ءۇي اۋداندارىنا ينفرا­قۇرىلىم ۇيلەرمەن قاتار سالىناتىنىن اتاپ ءوتۋ ما­ڭىزدى, – دەدى سپيكەر.

ۇكىمەت قاۋلىسىمەن سۋ تاسقىنى سالدارىنان زارداپ شەككەن قوس­تا­ناي وبلىسىنىڭ ارقالىق قالاسىنىڭ تۇرعىندارىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋگە توتەنشە رەزەرۆتەن 405 ملن تەڭگە ءبولىنىپتى. قاراجات 2024 جىلعا ارنالعان رەس­پۋبليكالىق بيۋدجەتتە كوز­دەل­گەن ۇكىمەتتىڭ توتەنشە رەزەر­ۆى­نەن بولىنەدى ەكەن. بۇگىندە ارقالىق جانە وبلىستىڭ باسقا دا ەلدى مەكەندەرىندە ۇيلەردى تەك­سەرۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جات­قان كورىنەدى. قاجەت بولعان جاعدايدا قوسىمشا قاراجات بولىنەدى. بەكىتىلگەن ەرەجەلەرگە سايكەس, ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مي­نيستر­لىگى جىلجىماي­تىن م ۇلىك قۇنىن وتەۋ بويىنشا توتەن­شە جاعدايلار مينيستر­لى­گىمەن قاتار باسقا دا ءتيىستى ورگاندارمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيدى. سۋ استىندا قالعان نىسانداردى قال­پىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنىڭ جال­پى جوبا-جوسپارى – وسىنداي. ال مۇنىڭ ناتيجەسى قالاي بولارىن كەزى كەلگەندە بىلە جاتارمىز.

مال شىعىنى وتەلەدى

سۋ باسقان وڭىرلەردە 102 مىڭ باس اۋىل مال قاۋىپسىز ۋچاسكەلەرگە كو­شىرىلگەن. زياندى وتەۋ جانە دەرەكتەردى سالىستىرۋ جونىندەگى كوميسسيا جۇمىسىنان كەيىن 6,8 مىڭ باس مال سۋ تاسقىنىنان ولگەنى راستالسا, ونىڭ 75%-ى ۇساق مال دەسەدى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ رەسپۋبليكالىق ەپيزووتياعا قارسى جاساعى وبلىس اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, ولگەن مالدى جيناپ, جويۋ جۇمىستارىن ۇزبەگەن. مىسالى, ناق قازىر سۋ باسقان ولكەلەردە ولگەن مالدىڭ 96%-ى جويىلعان. سۋ تاسقىنىنا قارسى ءىس-شارالاردى ۇيلەستىرۋ جانە زارداپتاردى جويۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق شتاب ولگەن مال­دىڭ قۇنىن وتەۋ الگوريتمىن بەكىت­­تى. سۋ تاسقىنىنان مال شىعىنىنا وتەماقى الۋ ءۇشىن ءتورت ت ۇلىك­تىڭ قوجايىندارى جەرگىلىكتى كو­ميس­سيالارعا جۇگىنىپ, زالالدى اكتى­لەۋ قاجەت. سوسىن وتەماقى مول­­­شەرى مالدىڭ نارىقتاعى قۇنى­­نىڭ دەرەكتەرى نەگىزىندە اي­قىن­دالادى.

«قازگيدرومەت» رمك مامان­دارىنىڭ بولجامىنشا, 13-19 ساۋىردە ەل اۋماعىنىڭ باسىم بولى­گىندە اۋا رايى تۇراقسىز, جاۋىن-شاشىندى بولادى. ەلدىڭ سول­تۇستىك-باتىسىندا, سولتۇس­تى­گىن­دە, شىعىسىندا, ورتالىعىندا تۇندەگى جاڭبىر قارعا ۇلاسادى. مۇنداي قولايسىز اۋا رايىن 14-15 ساۋىردە ۇلىتاۋ, اقتوبە, سول­تۇس­تىك قازاقستان وبلىستارىندا, 14-16 ساۋىردە قاراعاندى وبلىسىندا, 14, 17 ساۋىردە قوستاناي وبلىسىندا, 15-16 ساۋىردە اقمولا, پاۆ­لودار وبلىسىندا, 16-19 ءساۋىر شىعىس قازاقستان وبلىسىندا قايتالانۋى مۇمكىن.

تولاسسىز جاۋعان جاۋىن ەلدىڭ باتىس ايماعىندا, سولتۇستىك-باتى­سىندا, وڭتۇستىگىندە 17 ساۋىر­دەن باستاپ سەيىلسە, رەسپۋبليكانىڭ سول­تۇستىگىندە 19 ساۋىردەن باستاپ جاۋىن توقتايدى دەگەن بولجام بار.

– اتموسفەرالىق فرونتالدى بولىمدەر ەلىمىزدىڭ كوپ بو­لى­گىندە جاڭبىرلى اۋا را­يىن تۋدىرادى. سالدارىنان جەل سوعىپ, وڭتۇستىكتىڭ تاۋلى اي­ماق­تارىندا جاڭبىر مولىنان جاۋادى. ەلدىڭ سول­تۇستىگى جاۋىن-شاشىندى بولا­دى. تەك رەسپۋبليكانىڭ شىعى­سىن­دا انتيتسيكلون سىلەمىنىڭ اسەرىنەن جاۋىن-شاشىن تۇسپەيدى دەگەن بولجام بار. جالپى, الداعى كۇندەرى ەلدىڭ بىرنەشە وڭىرىندە نايزاعاي ويناپ, تۇمان تۇسەدى. ال ەلدىڭ وڭتۇستىگىندە جەل كۇشەيەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر, – دەيدى «قاز­گيدرومەت» رمك ءباسپاسوز حات­شىسى الينا يسماگۋلوۆا.

كەيىنگى اقپاراتتارعا زەر سالساق, اقمولا, شىعىس قازاقستان جانە اباي وبلىستارىندا 5 دابىلدى گيدرولوگيالىق ەسكەرتۋ جاريالانعان. اتاپ ايتقاندا, اقمولا وبلىسى بالقاشىن اۋى­لىنداعى جاباي وزەنىنىڭ گيدرو­لوگيالىق بەكەتىندە سۋ دەڭ­گەيىنىڭ 4 ساعات ىشىندە 27 سم كوتەرىلۋى بايقالادى. دەرجاۆينسك قالا­سىن­داعى ەسىل وزەنىنىڭ گيدرو­لوگيالىق بەكەتىندە دە سۋ دەڭ­گەيىنىڭ اجەپتاۋىر كوتەرىلىپ, قاۋىپتى دەڭگەيدەن 15 سم-گە اسقان. شىعىس قازاقستان, اباي وب­لىس­­تارىنىڭ اۋماعىندا 14-18 ساۋىردە تەمپەراتۋرالىق فوننىڭ جوعارىلاۋىنا, 16 ساۋىردەن باس­تاپ جاڭبىر مەن جىلبىسقى قار تۇرىندەگى جاۋىن-شاشىن بولجامىنا جانە قاردىڭ ەرۋىنە قاراي وزەندەردەگى سۋ دەڭگەيى كوتەرىلەدى دەگەن قاۋىپ بار.