سۋ تاسقىنىنا بولجام جاسايدى
تابيعي اپاتتاردىڭ الدىن الۋ جانە ولاردىڭ سالدارىن باسقارۋ بويىنشا شەشىمدەردى ازىرلەيتىن وتاندىق «SpaceLab» ستارتاپى كاليفورنيادا «كەلەشەگى زور» ستارتاپ اتاندى. سونىمەن قاتار ول «F6s» جاھاندىق قاۋىمداستىعىنىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس, كرەمني القابىنىڭ استاناسى پالو-التو قالاسىنداعى ەڭ ۇزدىك ستارتاپتاردىڭ بەستىگىنە ەندى.
«F6S» – قارجىلاندىرۋعا, اكسەلەراتسيالىق باعدارلامالار, جۇمىس ورىندار, گرانتتار, باسقا دا كوپتەگەن مۇمكىندىك ۇسىناتىن ەڭ ۇلكەن ستارتاپ الاڭى. پلاتفورمادا الەمنىڭ ءارتۇرلى ەلىنەن مىڭنان استام اكسەلەراتسيالىق باعدارلامالار مەن قورلار ۇسىنىلعان. پلاتفورمانى پايدالاناتىن 11 مىڭنان استام ستارتاپ 3,3 ميلليارد ينۆەستيتسيا جينادى.
– بىزگە عارىشتىق ستارتاپتاردىڭ قاتارىنا كىرگەنىمىزدى ايتقان كەزدە, مەن ءازىل دەپ ويلادىم. قاتتى تاڭعالدىم. ويتكەنى «F6S» – 2,5 ميلليوننان استام ستارتاپ پەن قۇرىلتايشى تىركەلگەن جەتەكشى جەلى. ال ءبىز, عارىش قىزمەتى سالاسىنداعى جاس كومپانيالاردىڭ ءبىرى عانامىز. باسەكەگە قابىلەتتى, الەمدىك يندۋسترياداعى حالىقارالىق كاسىبي قوعامداستىقتان وسىنداي باعا الۋ – ماڭىزدى موتيۆاتسيالىق فاكتور. ودان ءارى دامۋعا سەرپىن بەردى, – دەدى «SpaceLab» كومپانياسىنىڭ ءونىم جانە بيزنەستى دامىتۋ جونىندەگى ديرەكتورى داۋرەن اۋباكىروۆ.
«SpaceLab» سپۋتنيكتىك جەلىلەردى قولدانا وتىرىپ, سەنىمدى دەرەكتەردى بەرۋ شەشىمىن ۇسىنادى. نەگىزگى ارتىقشىلىعىنىڭ ءبىرى – الەمنىڭ كەز كەلگەن نۇكتەسىنەن دەرەكتەردى تاسىمالداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جاھاندى قامتي الادى. سونىمەن قاتار «SpaceLab» شەشىمى ءارتۇرلى سپۋتنيكتىك جەلىلەرمەن ۇيلەسىمدى ءارى بيزنەستەگى تاڭداۋ ەركىندىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
– وتكەن جىلى «Astana Hub» رەزيدەنتى بولا وتىرىپ, ءبىز «وتە ماڭىزدى زاتتار ينتەرنەتى» تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ بويىنشا جۇمىس باستادىق. مەملەكەت پەن بيزنەستەگى قۇندى نىساندارعا ورنالاستىرىلعان پەرسونالدىڭ, كومپيۋتەرلەردىڭ, داتچيكتەر مەن كونتروللەرلەردىڭ بايلانىسىن زەرتتەدىك. مىسالى, ونىڭ ىشىندە دالادا جاۋىن-شاشىن مولشەرى, توپىراقتىڭ جاي-كۇيىن باقىلاۋ, سۋ تاسقىنى تۋرالى بولجامدار بار, – دەدى ستارتاپ باسشىسى ارمان بەكەمباەۆ.
بۇگىندە «SpaceLab» جوبانى ەنگىزۋگە تەلەكوممۋنيكاتسيالىق, تاۋ-كەن ءوندىرۋ جانە مەديتسينالىق كومپانيالاردى قوسا العاندا, وتاندىق ۇيىمدارمەن كەلىسىمدەر جاسالىپ جاتىر.
«Egistic» فەرمەرلەرگە كومەكتەسەدى
جاندوس كەرىمقۇلوۆ «Egistic» ستارتاپىنىڭ نەگىزىن قالاعان. ول فەرمەرلەرگە اەروعارىشتىق سۋرەتتەر ارقىلى مال جايىلاتىن ءورىستىڭ جاي-كۇيىن باقىلاۋعا كومەكتەسەدى. سپۋتنيكتىك سۋرەتتەردىڭ ارقاسىندا قاجەتسىز ارامشوپتەر, وسىمدىك جاپىراقتارىنداعى ىلعال مولشەرى نەمەسە پايدالى داقىلداردىڭ تىم باياۋ ءوسۋى تۋرالى ناقتى اقپارات الۋعا بولادى.
جاندوس 2017 جىلى اەروعارىشتىق سۋرەتتەردى وڭدەۋدەگى تاجىريبەسىن قاي جەردە قولدانا الاتىنىن زەرتتەي باستاعان. زەرتتەۋ بارىسىندا ءوزىنىڭ ەلگە پايدا تيگىزەتىنىن تۇسىنگەن. سوندىقتان اۋىل شارۋاشىلىعى مەن تسيفرلىق سالانى بىرىكتىرۋدى تاڭداعان. ول جاساعان «Egistic» – اۋىل شارۋاشىلىعىن باسقارۋدىڭ تسيفرلىق جۇيەسى. عارىشتان تۇسىرىلگەن سۋرەتتەرگە سۇيەنە وتىرىپ, توپىراق پەن وندا وسەتىن وسىمدىكتەردىڭ جاي-كۇيىنە تالداۋ جاسايدى. ءتىپتى وسىمدىك جاپىراقتارىنداعى ىلعالدىلىق, ازوت, حلوروفيلل كورسەتكىشتەرى, ۋچاسكەلەردىڭ بىتەلۋ دارەجەسى, ينفەكتسيا وشاقتارىن قامتيدى.
ءوسۋ ۇدەرىسىندە كومپانيا ستارتاپتىڭ جۇمىسىن جەتىلدىردى. ەندى ول دالادا جۇمىس ىستەيتىن تەحنيكالىق باقىلاۋ جۇيەلەرىن, اگروونەركاسىپتىك كەشەندى ەسەپكە الۋ مەن جوسپارلاۋدى دا قامتاماسىز ەتەدى. قازىر تۇقىمدار مەن تىڭايتقىشتاردى ساتاتىن ماركەتپلەيستەر, سونداي-اق تەحنيكانى جوندەۋگە, مامانداردى جالداۋعا ارنالعان قىزمەتتەر ەنگىزىلىپ جاتىر.
– 2019 جىلى «Egictic»-ءتىڭ العاشقى نۇسقاسى دايىن بولدى. بۇل – وتە قاراپايىم باعدارلامالىق جاساقتاما. وندا فەرمەر ءوز جەرىن كاداستردان تابادى, بەلگىلى ءبىر اۋماقتا وسەتىن بارلىق اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدار مەن جالپى توپىراق جاعدايى تۋرالى دايىن ساراپتاما الادى. 2022 جىلدىڭ سوڭىندا جالپى اۋماعى 900 مىڭ گەكتار بولاتىن شارۋاشىلىق بويىنشا تالداۋ ۇسىندىق. ءبىر جىل بۇرىن ولار رەسەيدە ۇسىنىلدى, ۋكرايناعا, تمد ەلدەرىنە شىعۋ جوسپارلارى بولدى, بىراق سوعىس ءبارىن وزگەرتتى, – دەدى جاندوس.
سپۋتنيك نەگىزىنەن اەروعارىشتىق سۋرەتتەردى ءتۇسىرۋى كەرەك. كۇنىنە ول شامامەن 10-20 مينۋت تۇسىرە الادى. قىسقاشا ايتقاندا, بەلگىلى ءبىر ساتتە كامەرانى قوسىپ, ونى قاجەتتى نۇكتەگە باعىتتاپ, سودان كەيىن ءىس ءجۇرۋى قاجەت. سپۋتنيكتى باسقارۋ ءۇشىن سول كەزدە بازادا بولماعان ەلىمىزدىڭ زاماناۋي كارتاسى قاجەت بولعان. جاندوس كەرىمقۇلوۆ بۇل دەرەكتەردى جاڭارتۋ ۇدەرىسىن اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى جۇرگىزگەن.
«Sezim»-مەن سەزىن
قازىر پسيحولوگيالىق كومەككە مۇقتاج جاندار كوپ. بىراق ۋاقىت جەتىسپەۋىنەن نەمەسە ۇيالعاننان باس تارتادى. سولاي دەرتىن اسقىندىرىپ الادى. دەر كەزىندە ەمدەلمەگەن جان اۋرۋى كوپتەگەن اۋىر سالدارعا اكەلەدى. ونى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردەن كورىپ تە ءجۇرمىز. بۇل تۇيتكىلدىڭ شەشىمىن الان يبراگيم «Sezim» پلاتفورماسى ارقىلى شەشۋگە تىرىسقان.
ول 3 جىل بۇرىن پسيحولوگتەر مەن پسيحوتەراپەۆتەر ونلاين قىزمەت كورسەتەتىن «Sezim» ستارتاپىن ىسكە قوستى. باستى ماقساتى – ساپالى تەراپيانى قولجەتىمدى, ال قىزمەتكە جۇگىنۋ ۇدەرىسىن بارىنشا قاراپايىم ەتۋ-تۇعىن. وسىعان دەيىن پلاتفورمانى 5 مىڭنان اسا ادام قولدانىپ, پسيحولوگيالىق كومەككە جۇگىنگەن. ونىڭ باستى ەرەكشەلىگى – پسيحولوگكە جۇگىنۋ ءۇشىن ەشقانداي كەدەرگى جوق, ونلاين وتەدى, ارادا مەنەدجەر دەگەن سياقتى دەلدالدار دا جوق. قولدانۋشى ۆەب-سايتقا ءوتىپ, «پسيحولوگتى تاڭداۋ» تۇيمەسىن باسىپ, بەلگىلەردى تاڭداپ, قاجەتتى مامان تاجىريبەسىن, قىزمەت قۇنىن كورسەتسە, جۇيە ىڭعايلى 5-6 پسيحولوگتىڭ اتى-ءجونىن بەرەدى. سودان كەيىن ولاردىڭ پروفيلىمەن تانىسىپ, پىكىرلەردى وقىپ, ىڭعايلى ۋاقىتتا سويلەسە الادى.
– ەلىمىزدە قيىندىققا تاپ بولعان جاندار پسيحولوگكە بارۋدان قورقادى. اينالاسى دا «قيىندىقتى ءوزىڭ شەشەسىڭ» دەيدى. قوعام ارنايى مامانعا بارۋدى السىزدىككە تەڭەيدى. كەيبىر ماسەلەلەردى باستان وتكەرۋدىڭ قاجەتى جوق ەكەنىن, ءسىزدى تىڭداپ, قيىن جاعدايدان ەش اۋىرتپالىقسىز شىعۋعا كومەكتەسەتىن مامانمەن بولىسۋگە بولاتىنىن تۇسىنبەيدى. ناتيجەسىندە, ادامدار جان كۇيزەلىسىن مويىنداۋدان قورقادى. بىلتىر ۇلكەن الەۋمەتتىك زەرتتەۋ جۇرگىزدىك. ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى قالاسىنداعى مىڭداعان تۇرعىننان جاۋاپ الدىق. ازاماتتارىمىزدىڭ 3,7 پايىزى عانا قايسىبىر جاعدايدا پسيحولوگكە جۇگىنگەنى انىقتالدى. سويتە تۇرا, پسيحولوگيانىڭ قاجەت ەكەنىن تۇسىنەتىندەر الدەقايدا كوپ – 34 پايىز. ولاردىڭ ءبىر بولىگى كاسىبي ماماندارعا جۇگىنۋگە دايىن. بىراق قوعامدا بۇل تاقىرىپ كەمشىلىك سانالعاندىقتان بارماي ءجۇر, – دەيدى پلاتفورما نەگىزىن قالاۋشى.
كوماندادا كاسىبي ۋنيۆەرسيتەتتىك ءبىلىمى مەن 3 جىلدىق تاجىريبەسى بار پسيحولوگتار عانا جۇمىس ىستەيدى. جۇمىسقا الىنباس بۇرىن مامان ەتيكالىق كودەكس تالاپتارىن ءتۇسىنۋى مەن سايكەستىگىنە قاتىستى تەستىلەۋدەن وتەدى. پلاتفورما قىزمەتىنىڭ ساپاسىنا بايلانىستى «تەكسەرىستەن ءساتتى وتسە, پلاتفورماعا قوسىلادى. باقىلاۋ مۇنىمەن بىتپەيدى. ءبىز پلاتفورمانى پايدالانۋشىلاردان پسيحولوگ تۋرالى پىكىر قالدىرۋدى, ءار سەسسيانىڭ ساپاسىن باعالاۋدى سۇرايمىز. سونىمەن قاتار «قۇپيا ساتىپ الۋشى» ءادىسىن قولدانامىز: ءبىزدىڭ مامانداردىڭ ءبىرى كليەنت اتىن جامىلىپ, سەانسقا كەلىپ, كەرى بايلانىس بەرەدى. قازىر ءبىزدىڭ بازاداعى مامانداردىڭ 95 پايىزى – وتانداستارىمىز. پلاتفورمادا 67 بەلسەندى پسيحولوگ بار, ال تىركەلگەن پسيحولوگتاردىڭ جالپى سانى جۇزدەن اسپايدى», دەدى الان.
ويىن ارقىلى وقىتۋ
قازبەك ساعيدولدا مەن التىنبەك سۇلتانقۇلوۆ ويىن ارقىلى وقىتۋدىڭ ەرەكشە تاسىلىنە كوشكەن. ولار بالالارعا ارنالعان «iBars-Kids» ءبىلىم پلاتفورماسىن ويلاپ تاپقان.
بۇل – 2-5 جاس ارالىعىنداعى بالالارعا ارنالعان ءموبيلدى قوسىمشا. ويىن ارقىلى بالاعا ەموتسيونالدى اسەر ەتىپ, تۇلعالىق مۇمكىندىكتەرىن اشا تۇسەدى. پەداگوگيكالىق جانە پسيحولوگيالىق تۇرعىدان ويلاستىرىلىپ جاسالعان قوسىمشا بالالاردىڭ ينتەللەكتۋالدى بەلسەندىلىگىنە, اقىل-وي جانە تانىمدىق تاۋەلسىزدىگى مەن باستاماشىلىعىنا اسەر ەتەدى. پلاتفورما ىسكە قوسىلماس بۇرىن يدەيا اۆتورلارى 10 مىڭنان استام اتا-انا مەن 2 مىڭعا جۋىق تاربيەشى اراسىندا ساۋالداما جۇرگىزگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە 2-3 جاس ارالىعىنداعى قانشاما بالا ءتۇر-ءتۇستى اجىراتا المايتىنىن, سمارتفونعا بايلانعانىن تۇسىنگەن.
– ءبىز ءبىلىم سالاسىندا 9 جىلدان استام قىزمەت ەتتىك. مەكتەپتە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كەزىمىزدە بالالاردىڭ بويىندا اگرەسسيانىڭ كوپتىگىن, زەيىننىڭ تۇراقسىزدىعىن, تەلەفونعا تاۋەلدىلىگىن بايقادىق. وسى ماسەلەلەردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن نە ىستەۋگە بولادى دەپ كوپ ويلاندىق. سول ويدان «Ibars» دۇنيەگە كەلدى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – ويىن ارقىلى بالالاردى بىلىمگە باۋلۋ, – دەيدى قازبەك ساعيدولدا.
«Ibars» ءموبيلدى ويىنىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بار. ەڭ باستى ەرەكشەلىگى – تۇپكى يدەياسى مەن تاپسىرمانىڭ تۇپنۇسقاسى قازاق تىلىندە جاسالعان. تامىرى قازاق تىلىمەن سۋارىلعان. دەمەك جەمىسى دە انا تىلىمىزدە شىقپاق. كەلەسى ەرەكشەلىگى – بالا ويىندى ۇزاق ۋاقىت ويناعان جاعدايدا تايمەر مەن دىبىستىق حابارلاما شىعىپ وتىرادى. بۇل حابارلاما بىرىنشىدەن, بالاعا اسەر ەتسە, ەكىنشىدەن, اتا-اناعا دا دابىل بەرەدى.
– بۇگىندە ويىندى تۇراقتى تۇردە قولداناتىن 3 مىڭنان استام قولدانۋشى بار. قوسىمشادا «اتا-انالارعا كەڭەس» دەگەن ءبولىم جاساقتالعان. سول جەردە 2 جاستان 5 جاسقا دەيىنگى بالالارعا قانشا مينۋت قولدانۋ كەرەكتىگى كورسەتىلگەن. ءار جاس ەرەكشەلىگىنە سايكەس قولدانۋ ۇزاقتىعى جازۋلى تۇر. بىزدە وسىعان قاتىستى ءتۇرلى وي بولدى. ماسەلەن, 2 جاستاعى بالا 15 مينۋت قولدانۋ كەرەك بولسا, 15 مينۋتتان كەيىن تەلەفوندى بلوكتاپ نەمەسە ءوشىرىپ تاستاۋ. بىراق بالا ەڭ قىزىقتى تۇسىنا كەلگەندە بلوكتالسا, وندا بۇل كەرىسىنشە اگرەسسيا تۋدىرۋى مۇمكىن. سول ءۇشىن ءبىز دىبىستىق سۇيەمەلدەۋدىڭ مۇمكىندىگىن پايدالاندىق. ءار 15 مينۋت وتكەسىن «بالاقاي, ءۇزىلىس ۋاقىتى كەلدى» دەگەن دىبىستىق حابارلامالار ايتىلادى, – دەدى يدەيا اۆتورى.
وقىتۋداعى ويىن ءتاسىلى ءداستۇرلى ادىستەرمەن سالىستىرعاندا ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن الدەقاشان دالەلدەگەن. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ءىش پىستىرارلىق تاپسىرمالار قىزىقتى بولا تۇسەدى, ال قيىن تاپسىرمالار قاراپايىم بولادى. ويىن بالانى ۇدەرىسكە تارتىپ, اقپاراتتى قابىلداۋدى جەڭىلدەتەدى. وقۋدىڭ جەمىسىن كورۋ ءۇشىن مىنا ءۇش ەلەمەنتتىڭ ۇيلەسىمى كەرەك: 10% – تەوريانى زەرتتەۋ, 20% – كەرى بايلانىس جانە كاسىبي باقىلاۋلار, 70% – تاجىريبە. گەيميفيكاتسيا تاجىريبەگە باسا نازار اۋدارادى. وقىتۋداعى گەيميفيكاتسيا تەك دايىن ويىنداردى پايدالانۋدى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە بۇكىل وقۋ ۇدەرىسىن ويىنعا اينالدىرۋدى بىلدىرەدى. وسى تۇرعىدان العاندا «Ibars» قوسىمشاسى تمد ەلدەرىندەگى وزگە پلاتفورمالاردان وق بويى وزىق تۇر.
