كاسىپورىن اسسورتيمەنتى قانداي؟
«ۇكىمەتتىڭ فارماتسەۆتيكالىق ءوندىرىستى قولداۋعا ارنالعان جاڭا باعدارلاماسىن ەكى-ءۇش ءتۇن قاتارىنان ۇيىقتاماي وقىعانىم ءالى ەسىمدە. ماعان وتە قىزىق كورىندى. ءيا, فيرمامىز بولدى, بىراق ءدارى-دارمەك ساۋداسىندا ارتىلاتىن پايدا از ەدى. اقشامىز بولماي ءدارىحانانى جالعا الاتىنبىز. ۋاقىت تاپشى بولعاندىقتان كورمەلەردەن الىپ كەلگەن نۇسقاۋلىق پەن كىتاپشالار وقىلماي, ءبىر بۇرىشتا ءۇيىلىپ جاتۋشى ەدى. سولاردى دا ەرىنبەي قاراپ شىقتىم. كۇيەۋىم, ەكى بالام ءبارىمىز اقىلداسا كەلە مەديتسينالىق بۇيىم شىعاراتىن كاسىپورىن اشايىق دەپ شەشتىك. ەسەپتەپ كورسەك, جىل سايىن ءار ازاماتتى مەديتسينالىق تەكسەرۋگە شامامەن 18 دانا تۇتىكشە (پروبيركا), 2 ينە جۇمسالادى ەكەن. سودان ۆاكۋمدى تۇتىكشە شىعارۋدى ۇيعاردىق», دەدى گ.جۇزەنوۆا.
– ول قان سىناماسىن الۋدا ەڭ قاۋىپسىز ءادىس سانالادى. ويتكەنى قان ارقىلى كوپتەگەن اۋرۋ جۇعىپ كەتەدى. ءتىپتى كارىز جۇيەسىنە تۇسكەننىڭ وزىندە كەمىرگىشتەر ارقىلى دا اۋرۋ تارالۋى مۇمكىن. بىراق ءوندىرىس اشۋعا تاجىريبەمىز جەتكىلىكسىز ەدى. كەڭەس سۇرايىن دەسەك, مامان تاپپايمىز. بار بىلگەنىمىزبەن كورەيادان كەرەكتى قۇرال-جابدىقتاردى ساتىپ اكەلىپ, ولاردى ورناتىپ 2012 جىلى العاشقى ءونىمدى شىعاردىق. سول جىلى «سك-فارماتسيا» ارقىلى 10 جىلدىق قولداۋ كەلىسىمشارتىنا تۇرىپ, ەمحانالار مەن اۋرۋحانالارعا ءونىم وتكىزىپ كەلەمىز.
كاسىپورىننىڭ ءونىم اسسورتيمەنتى وتە كەڭ. كۇرە تامىردان قان سىناماسىن الاتىن 57 ءتۇرلى ۆاكۋمدىق تۇتىكشە مەن ونىڭ قوسپالارى, 6 ءتۇرلى ينە بار. ينەنىڭ ءارتۇرلى جىڭىشكەلىكتە بولۋىنىڭ ماڭىزدىلىعى وتە ۇلكەن ەكەن. سەبەبى قان قۇرامىنىڭ وزگەرىپ كەتۋىنە ينەنىڭ دە اسەرى بار كورىنەدى. الەمدە مەديتسينا سالاسى كۇن سايىن دامىپ بارادى. زامانعا ساي ءوندىرىس ۇردىسىنەن قالىپ كەتپەۋگە كاسىپورىن باسقا دا بۇيىمدار شىعارىپ, «سك-فارماتسيا» ارقىلى ساۋداسىن جۇرگىزىپ جاتىر. ادەتتە مەديتسينالىق ءوندىرىس تۋرالى ايتىلسا, ءبىرىنشى ويعا كەلەتىنى ءدارى-دارمەك ەكەنى بەلگىلى. الايدا مەديتسينالىق بۇيىمدار دا وتە ماڭىزدى ءرول وينايدى. ماسەلەن, وتا كەزىندە قاندى قويۋلاتپاي, سۇيىلتپاي بىرقالىپتى ۇستاپ تۇراتىن ارنايى تۇتىكشە كەرەك بولادى. «ەكوفارم ينتەرنەشنل» جشس ونى دا وندىرەدى.
سىرتقى نارىققا ساتا الماي وتىر
كاسىپورىن وتاندىق ءوندىرىستى قولداۋ باعىتى بويىنشا, سونداي-اق اشىق كونكۋرستارعا قاتىسۋ ارقىلى ەلىمىزدى ۆاكۋمدىق تۇتىكشە, ينەلەرمەن تولىق قامتاماسىز ەتەدى. جىلىنا 45 ملن ۆاكۋمدىق تۇتىكشە, 15 ملن ينە, تاعى سونشا دانا ينەۇستاعىش شىعارادى. ءارى «ەكوفارم ينتەرنەشنل» – مۇنداي ءونىم شىعاراتىن ەلدەگى جالعىز زاۋىت. وزىمىزدەن ارتىلعان ءونىمدى رەسەيگە ەكسپورتتاۋعا بولار ەدى, الايدا باتىس سانكتسيالارىنا بايلانىستى بۇل شارۋانى دوڭگەلەتۋ مۇمكىن بولماي تۇر.
«بارلىق تەحنيكانى, تەحنولوگيانى جانە شيكىزاتتى ەۋروپادان اكەلەتىندىكتەن, رەسەيگە ەشقانداي ءونىم ساتپايمىز دەپ ءتىلحات بەرىپ وتىرامىز. ولار سول ءۇشىن ءبىزدى تەكسەرىپ تۇرادى. ەگەر قانداي دا ءبىر ءونىمىمىز رەسەيدەن تابىلىپ قالسا, بىزگە شيكىزات بەرۋدى توقتاتادى», دەيدى.
كەلەسى ءتيىمدى نارىق وزبەكستان ەدى, بىراق ول ەلمەن جاسالعان كەلىسىمنىڭ كۇشى جويىلماق.
«وزبەكستان ءوز نارىعىن قاتتى قورعايدى ەكەن. ولاردا بىزدەگىدەي ۆاكۋمدىق تۇتىكشە شىعاراتىن ءبىر كاسىپورىن بولعاندىقتان, نارىعىنا تاۋار كىرگىزگەنىمىز ءۇشىن ەكى رەت كەدەندىك باج سالىعىن تولەدىك. ياعني سىرتتان كەلەتىن ءبىر ءونىم وزبەكستاندا دا شىعارىلاتىن بولسا, ونىڭ كەدەندىك الىمىنىڭ باعاسىن ەكى ەسە قىمبات ەتىپ قويادى. ال بىزدە كەرىسىنشە, ءدال وسىنداي ۆاكۋمدىق تۇتىكشە شەتەلدەن اكەلىنسە, وعان ەشقانداي كەدەندىك باج سالىعى, قوسىمشا قۇن سالىعى تولەنبەيدى. تاپ-تازا كۇيىنشە نارىققا ەنەدى. ءالى ءونىمدى وندىرمەي تۇرىپ شيكىزاتتى شەتەلدەن اكەلۋ ءۇشىن بۇكىل سالىعىن تولەپ شىعامىز. شيكىزات 30%-عا قىمبات بولعان سوڭ ءونىمنىڭ دە باعاسى جوعارى بولادى. وسىدان كەيىن ەلۋ جىلدان بەرى ءونىم شىعارىپ كەلە جاتقان كاسىپورىندارمەن قالاي باسەكەلەس بولاسىڭ؟», دەدى كاسىپكەر.
مينيسترلىكتىڭ بۇيرىعىن كۇتكەلى كوپ جىل بولدى
ون جىلدىق قولداۋ اياقتالعان سوڭ كومپانيا ءونىمىن اشىق كونكۋرس ارقىلى ساتىپ جاتىر. ال ول قۇجاتتار ارقىلى ىستەلەتىن كوپ جۇمىستى تالاپ ەتەدى. ەگەر ديستريبيۋتورلىق ۇيىمدار ساتۋ ماسەلەسىن تۇتاستاي ءوز موينىنا السا بۇل كومپانياعا ءوندىرىسىن ارتتىرۋعا, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋگە كوپ جاردەمىن تيگىزەر ەدى. الايدا ديستريبيۋتورلاردىڭ تەندەر شارتىندا وتاندىق كاسىپورىندارعا ەشقانداي جەڭىلدىك قاراستىرىلماعان. ولارعا وتاندىق ونىمنەن گورى باعاسى تومەن شەتەلدىك تاۋاردى تاڭداپ, ونى ساتقاندا ۇستىنەن پايدا كورىپ وتىرعان الدەقايدا ءتيىمدى.
ء«ونىمدى اشىق كونكۋرستا وتكىزىپ بولعان سوڭ 60 كۇنتىزبەلىك كۇن بويى اقشانىڭ ءتۇسۋىن كۇتەسىڭ. 60 كۇنتىزبەلىك كۇن جالپى 90 كۇنگە كەتىپ قالادى. وندىرىسكە اقشا كەرەك بولعاندىقتان امال جوق نەسيە الاسىڭ. ول ەرتەڭگى كۇنى تاعى دا ءونىم باعاسىنىڭ قىمباتتاۋىنا اكەپ سوعادى. وسىنداي كەزدە ەلىمىزدەگى ءىرى ديستريبيۋتورلارمەن تاۋار باعاسىن تومەندەتىپ بەرەمىن دەپ كەلىسسەك, نەسيە دە الماعان بولار ەدىك. ويتكەنى ديستريبيۋتوردا اقشا كوپ, ولار تاۋاردى العان سوڭ بىردەن تولەم جاسايدى. مىنە, قازىر ورتاداعى الىپ-ساتۋشى ۇيىمدارمەن وسى كەلىسىمدى جاساي الماي وتىرمىز», دەدى گ.جۇزەنوۆا.
ءوندىرىس ورنى ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسى نەگىزىندە جۇمىس ىستەپ, سونىڭ ناتيجەسىندە مەملەكەتتەن كوپ قولداۋ تاۋىپ وتىر. جەرگىلىكتى اكىمدىك تە بار كومەگىن اياپ جاتقان جوق. سونىڭ ءبىرى رەتىندە كاسىپورىننىڭ يندۋستريالدى ايماقتان اشقان زاۋىتتارىنا مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن كوپتەگەن جەڭىلدىكتى اتاپ وتۋگە بولادى. ول زاۋىت قۇرىلىسىنا قاجەتتى جەر ۋچاسكەسى, ءتيىستى ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ, باسقا دا وسى سەكىلدى كومەكتەر.
«سك-فارماتسيا» كومپانيامەن الدىن الا تاعى دا كەلىسىمشارت تۇزگەن. ول بويىنشا 5 جىلدا ءونىم ءوندىرىلىپ سىناقتان وتۋگە ءتيىس. الايدا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە زاۋىت ەكى جىلدا اياعىنا تۇرىپ, بۇرىنعى تاجىريبەنىڭ كومەگىمەن جاڭا مەديتسينالىق بۇيىمدار دا ءتيىستى سىنامالاردان ءوتتى. كاسىپورىن «سك-فارماتسياعا» ەسەپ بەرىپ, بارلىعى دايىن ەكەنىن بايانداعان. ەندىگى جەردە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى «سك-فارماتسيا» ءوتىنىشىنىڭ نەگىزىندە جاڭا ونىمدەردىڭ باعاسى, ەمدەۋ مەكەمەلەرىنىڭ ءتىزىمى سەكىلدى ماسەلەلەردى قامتيتىن №77, 88, 96-بۇيرىقتاردى شىعارۋى كەرەك. الايدا مينيسترلىكتىڭ الگى بۇيرىقتاردى شىعارماي جاتقانىنا بيىل ءتورت جىل بولىپتى.
«سونىڭ كەسىرىنەن شىعارىپ قويعان زاتىمىزدى ءتورتىنشى جىل قاتارىنان ساتا الماي وتىرمىز. سوسىن حالىقارالىق ISO 13485 ستاندارتىنا سايكەس كاسىپورىن قۇرىپ, ونىڭ تەحنولوگيالىق ءتىلىن بىلەتىن ماماندارعا 3 جىلدان بەرى بوستان-بوسقا ايلىق تولەپ كەلەمىز. وسىنى ايتىپ ۆيتسە-پرەمەرگە دە كىرىپ شىقتىق. ۋادە بەرىلەدى, بىراق ناقتى ىسكە كەلگەندە ناتيجە بولماي تۇر. ءوندىرىس ورنىن قۇرۋعا 3-4 جىل, بۇيرىقتى دايىنداۋعا تاعى سونشا ۋاقىت جۇمسالادى. سوندا 9 جىلدان بەرى ءونىم ساتا الماي جاتىرمىز. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ول زاتىمىز ەسكىرىپ تە كەتەتىن بولدى. ءبىز ءبىر ەمەس, ەلىمىزدە مەديتسينالىق بۇيىم شىعاراتىن كاسىپورىندار وتە كوپ. سولاردىڭ بارلىعى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ اتالعان بۇيرىقتى كۇتىپ وتىر», دەدى گ.جۇزەنوۆا.
شىمكەنت
