بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان كومىر قورى بويىنشا الەمدە سەگىزىنشى ورىندى ەنشىلەپ وتىر: دالەلدەنگەن كومىر قورى – 34,2 ملرد توننا, بۇل جالپى الەمدىك كولەمنىڭ 4%-ىن قۇرايدى جانە ەلىمىز ءۇشىن 250 جىلدان استام ۋاقىتقا جەتەدى. كومىردىڭ ەڭ ۇلكەن كەن ورىندارى ورتالىق, سولتۇستىك جانە سولتۇستىك-شىعىس وڭىرلەردە شوعىرلانعان.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» جولداۋىندا: ء«بىز ەل تاعدىرى ءۇشىن ايرىقشا ءمانى بار بىرقاتار جوبانى جۇزەگە اسىرۋىمىز كەرەك. ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ بۇرىنعىدان دا ماڭىزدى مىندەتكە اينالدى. بۇل رەتتە مەتاللدى تەرەڭ وڭدەۋ, مۇناي-گاز جانە كومىر حيمياسى, اۋىر ماشينا جاساۋ, ۋراندى كونۆەرسيالاۋ جانە بايىتۋ, اۆتوبولشەكتەر جانە تىڭايتقىشتار شىعارۋ سياقتى باعىتتارعا ايرىقشا نازار اۋدارعان ءجون. باسقاشا ايتساق, جوعارى دەڭگەيدە وڭدەلگەن ءونىم شىعاراتىن كلاستەر قۇرۋ كەرەك», دەگەن ەدى.
«پاراسات» كاسىپكەرلەر اليانسى «كازحيمپروم» زتب-نىڭ جانە «قازاقستانداعى كومىر حيمياسىن دامىتۋ ورتالىعى» جشس-ءنىڭ قاتىسۋىمەن قاراعاندى, پاۆلودار, اباي, اقمولا, قوستاناي وبلىستارىندا كەلەسى پەرسپەكتيۆالى باعىتتار بويىنشا 15 ءىرى كومىر-حيميا جوبالارىن قۇرۋ ءۇشىن 12-13 ملرد اقش دوللارى مولشەرىندە ينۆەستيتسياسالىناتىن قازاقستاننىڭ كومىر-حيميا سالاسىن قۇرۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەدى:
- اگروحيميا (كارباميد, اممياك سەليتراسى, ونەركاسىپتىك ماقساتتاعى جارىلعىش زاتتار جانە باسقا دا ازوت تىڭايتقىشتارى) جانە ارنايى حيميا سالاسىندا ودان ارعى وندىرىستىك تسيكلدى وتكىزە وتىرىپ, كومىردەن سينتەتيكالىق اممياك ءوندىرۋ;
- تۇپكى ءونىم وندىرۋمەن كومىردەن پوليمەرلەردى ودان ءارى ءوندىرۋ ءۇشىن مەتانول ءوندىرۋ;
- پۆح, پۆس, بدو جانە باسقا ونىمدەردى ءوندىرۋ;
- كومىردەن پەروكسيد پەن اۆياكەروسين ءوندىرۋ;
- كوكس گازىنان مەتانول مەن سۋتەگى ءوندىرۋ;
- ەنەرگەتيكالىق جانە كومىرحيميالىق پوليگەنەراتسيا.
وسى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ەلىمىزدىڭ جالپى ىشكى ونىمىنە زور ۇلەس قوسىپ, ىشكى نارىققا جانە ەكسپورتقا جىلىنا 8-10 ملرد اقش دوللارى سوماسىندا ءونىم شىعارۋدى جولعا قويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سونداي-اق 18 مىڭنان 20 مىڭعا دەيىن جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرادى.
بيىلعى 3 ساۋىردە Shandong Energy Group, China National Chemical Engineering Co.,Ltd., East China Engineering Science and Technology Co, Ltd, ۆيسون ينجينيرينگ سياقتى ءىرى شەتەلدىك ينجەنەرلىك جانە ونەركاسىپتىك كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى قازاقستاننىڭ ءىرى كومىر كومپانيالارىمەن (ERG, شۇباركول-كومىر, شۇباركول-پرەميۋم, بوگاتىر كومىر جانە ت.ب.) كومىر-حيميا جوبالارىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا بىرلەسكەن ىنتىماقتاستىق شارتتارىن جانە قاجەتتى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن تالقىلادى. دوڭگەلەك ۇستەل باسىنداعى اڭگىمەگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى قانات شارلاپاەۆ, «پاراسات» كاسىپكەرلەر اليانسى باسقارماسىنىڭ توراعاسى, «كازحيمپروم» زتب توراعاسى ولەگ پاك, «Baytaq» جاسىلدار پارتياسىنىڭ توراعاسى ازاماتحان امىرتاەۆ, «قازاقستانداعى كومىر حيمياسىن دامىتۋ ورتالىعى» جشس باس ديرەكتورى شۋ چەنۋ, East China Engineering Science and Technology Co, Ltd ورتالىق ازياداعى جانە رەسەيدەگى باس ديرەكتورى سۋن تسزياسين جانە باسقالار قاتىسىپ, بايانداما جاسادى. سونداي-اق ەلىمىزدە كومىر-حيميا جوبالارىن ىسكە اسىرۋدى باستاۋ جونىندەگى نيەتتەر تۋرالى شارتتارعا China National Chemical Engineering Co., Ltd جانە «شۇباركول كومىر» جشس, East China Engineering Science and Technology Co, Ltd جانە «Karagandy CCI» جشس (مەنشىك يەسى – شۇباركول-پرەميۋم), ۆيسون ينجينيرينگ (قىتاي) جانە «ديرەكت» جشس وكىلدەرى قول قويدى.
سونداي-اق دوڭگەلەك وتىرىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان ۇكىمەتى اتىنا كومىر حيمياسىن دامىتاتىن نەگىزگى شارالار تۋرالى قارار قابىلداندى:
1. ونەركاسىپتىك ساياسات جونىندەگى ۆاك شەڭبەرىندە كومىر-حيميا ونەركاسىبىن دامىتۋ جونىندەگى جت قۇرۋ تۋرالى.
2. «ونەركاسىپتىك ساياسات تۋرالى» زاڭنىڭ 24 جانە 40-باپتارىنا سايكەس اۋماقتىق كلاستەرلەردى دامىتۋدى مەملەكەتتىك قولداۋ تۋرالى, قارايىق:
- «قر كومىر-حيميا ونەركاسىبىن دامىتۋ» بويىنشا كلاستەرگە زەرتتەۋ جۇرگىزۋ;
- وسى كلاستەردى دامىتۋدى مەملەكەتتىك قولداۋ جونىندەگى شارالار كەشەنىن ازىرلەۋگە كومەك كورسەتۋ;
- «قر كومىر-حيميا ونەركاسىبىن دامىتۋ» كلاستەرىن قۇرۋ بويىنشا قورىتىندى حاتتامالىق شەشىممەن حالىقارالىق ۇيىمداردى شاقىرا وتىرىپ, قر ونەركاسىبىنىڭ كەڭەسى بويىنشا ءىس-شارالار وتكىزۋ;
- قر ونەركاسىپ مينيسترلىگىنىڭ ونەركاسىپ كوميتەتىمەن, «قازحيمونەركاسىپ» زتب جانە «قازاقستاندىق يندۋستريا جانە ەكسپورت ورتالىعى» QazIndustry «اق كومپانياسىمەن» كومىردى دامىتۋ.
